Türkiye’nin gündemindeki Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin yasal düzenlemeler kamuoyunda merak konusu olmaya devam ediyor. Özellikle “Abdullah Öcalan çıkacak mı?” ve “Terörsüz Türkiye Yasası Abdullah Öcalan’ı kapsıyor mu?” soruları gündemde yer alıyor. Düzenlemenin kapsamı, uygulanma şartları ve Abdullah Öcalan’ın mevcut hukuki durumuna etkisi araştırılırken, kanun metninde yer alan hükümler bu sorular açısından önem taşıyor.
Düzenlemede kimlerin yararlanabileceğinin belirlenmesinde suçun niteliği ve suç tarihi öne çıkıyor. Özellikle 1 Haziran 2005 tarihi önemli bir sınır olarak belirtiliyor. Bu tarihten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların kapsam dışında bırakılması öngörülüyor.
Düzenlemede ayrıca belirli şartların gerçekleşmesi gerekiyor. PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdirildiğinin ve silah ve mühimmatın teslim edildiğinin tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi şartı bulunuyor. Kanunda soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi, koruma tedbirleri, mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi, silah ve malzeme teslimi, başvuru süresi ve uygulamanın koordinasyonuna ilişkin hükümler yer alıyor.
ABDULLAH ÖCALAN ÇIKACAK MI?
Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin hazırlanan yasal düzenlemenin kapsamı kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Bu kapsamda “Abdullah Öcalan çıkacak mı?”, “Terörsüz Türkiye Yasası Abdullah Öcalan’ı kapsıyor mu?” ve “Örgüt yöneticileri düzenlemeden yararlanabilecek mi?” soruları merak ediliyor. Düzenlemede yer alan suç tarihi ve suçun niteliğine ilişkin hükümler, kimlerin bu kapsamdan yararlanabileceği konusunda belirleyici olacak.
Verilen düzenleme kapsamında 1 Haziran 2005 tarihi önemli bir sınır olarak öne çıkıyor. Bu tarihten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların kapsam dışında bırakılması öngörülüyor. Bu nedenle düzenlemenin kapsamına ilişkin değerlendirmelerde suçun işlendiği tarih ile suçun niteliği dikkate alınıyor.
1 HAZİRAN 2005 ÖNCESİ İŞLENEN SUÇLAR KAPSAM DIŞINDA
Düzenlemede 1 Haziran 2005 tarihi önemli bir sınır olarak öne çıkıyor. Bu tarihten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların kapsam dışında bırakılması öngörülüyor. Söz konusu tarih, yeni Türk Ceza Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarih olması nedeniyle esas alınıyor.
Burada belirleyici noktanın suçun işlendiği tarih olduğu belirtiliyor. Yeniden yargılama konusu olan veya halen devam eden dosyaların da bu kapsamın dışında tutulması, düzenlemeden kimlerin yararlanabileceği açısından önem taşıyor. Bu hükümler çerçevesinde düzenlemenin kapsamı değerlendirilirken suç tarihi ve suçun niteliği birlikte ele alınıyor.
1. MADDE AMAÇ VE KAPSAM
Kanunun amacı ve kapsamı belirleniyor. Düzenlemenin uygulanması, PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdirildiğinin ve silah ve mühimmatın teslim edildiğinin tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi şartına bağlanıyor. Bu kapsamda kanunda öngörülen mekanizmaların uygulanabilmesi için belirtilen şartların gerçekleşmesi gerekiyor.
2. MADDE TANIMLAR
Kanunda kullanılan “örgüt” ve “kurul” ifadelerinin kapsamı belirleniyor. Komisyon aşamasında bu maddede değişiklik yapıldı. “PKK/KCK terör örgütünü ve bağlı bütün oluşumlarını” ifadesi, “PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumlarını” şeklinde değiştirildi.
3. MADDE SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMALARIN ERTELENMESİ
Belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde bazı soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine ilişkin hükümler düzenleniyor. Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası veya müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet gerektiren bazı suçlarda ise 10 yıl erteleme öngörülüyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar kapsam dışında tutuluyor.
4. MADDE KORUMA TEDBİRLERİ VE KANUN YOLU İNCELEMESİ
Erteleme kapsamına giren suçlar nedeniyle uygulanmış tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler getiriliyor. İstinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar bakımından da düzenleme yapılıyor.
5. MADDE ERTELEME KARARLARI VE YENİDEN SUÇ İŞLENMESİ
Erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesi öngörülüyor. Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam edilmesi düzenleniyor. Belirlenen süre yeni bir suç işlenmeden geçirilirse ilgili dosyalar bakımından kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilmesi öngörülüyor.
6. MADDE MAHKUMİYET HÜKÜMLERİNİN İNFAZININ ERTELENMESİ
Kanunun kapsamına giren bazı suçlardan verilen mahkumiyetlerin infazının ertelenmesine ilişkin düzenleme yapılıyor. Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanlar için 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında ise 10 yıllık erteleme mekanizması öngörülüyor. Kasten öldürme suçu nedeniyle mahkum olanlar ile belirtilen tarihten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlardan mahkum olanlar bu düzenlemenin dışında tutuluyor.
7. MADDE TAKİP, KOORDİNASYON VE UYGULAMA
Kanun kapsamındaki uygulamanın takip ve koordinasyonu için Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması öngörülüyor. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile ilgili üst düzey kamu görevlilerinin yer alması düzenleniyor. Ayrıca TBMM Başkanlığınca kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor.
8. MADDE SİLAH VE MALZEME TESLİMİ
Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberlerinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınmasına ilişkin hükümler yer alıyor. Uygulamaya ilişkin usul ve esasların İçişleri ve Milli Savunma bakanlıklarınca belirlenmesi öngörülüyor.
9. MADDE SÜRE
Kanunda öngörülen mekanizmalardan yararlanmak isteyenlerin, gerekli şartların oluşmasının ardından 6 ay içerisinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı olarak başvurması düzenleniyor. Böylece düzenlemeden yararlanmak isteyenler açısından başvuru süresine ilişkin hüküm getiriliyor.
10. MADDE GÖREV VE SORUMLULUK
Kanun kapsamında görev verilen kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini yerine getirmesine ilişkin hükümler bulunuyor. Düzenleme kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğuna ilişkin özel bir hüküm getiriliyor.
11. MADDE YÜRÜRLÜK
Kanunun yürürlüğe ilişkin hükmü düzenleniyor. Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
12. MADDE YÜRÜTME
Kanunun uygulanmasından Cumhurbaşkanı sorumlu olacak. Böylece 12 maddelik düzenlemenin yürütme hükmü belirleniyor. Terörsüz Türkiye Yasası kapsamında Abdullah Öcalan'ın durumuna ilişkin değerlendirme de düzenlemede yer alan kapsam, suç tarihi ve suçun niteliğine ilişkin hükümler çerçevesinde ele alınıyor.
