Anayasa Mahkemesi (AYM), boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayan ve çocuklarıyla birlikte yaşamaya devam eden kişilerin gelir kaynaklarının kesilmesini ve daha önce yapılmış ödemelerin geri alınmasını öngören düzenlemeyi, Anayasa ile uyumlu bularak, iptal taleplerini reddetti. Resmi Gazete’de de yer alan bu karara göre, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, yürüttüğü bir davada Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesinde belirtilen düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu.
İptal Talebinin Gerekçeleri
Mahkeme tarafından yapılan iptal talebinde, boşanmış olmasına rağmen eski eşi ile birlikte yaşayan bireylerin gelir ve aylıklarının kesilmesi ile ilgili düzenlemenin adaletin sağlanmasını tehlikeye attığı, özel hayatın gizliliğine de ciddi bir müdahale teşkil ettiği ileri sürüldü. Bu noktada, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılması gereken derinlemesine incelemelerin yeterince gerçekleştirilmediği ifade edilerek, araştırmanın mahkemelerce yapılması gerektiğine dair eleştiriler öne sürüldü. Böylece yargının, idarenin yerine geçmesi gibi bir durumun ortaya çıkabileceği ve bu durumun ise hacmi genişleyen sosyal güvenlik müessesesinin işleyişinde sorunlar yaratabileceği vurgulandı.
AYM'nin Kararının Gerekçeleri
Anayasa Mahkemesi, iptali istenen düzenlemenin, hangi koşullarda eş ve çocukların gelir ve aylıklarının kesileceğinin belirgin bir biçimde hangi durumlarla ilişkilendirileceğini net olarak ifade ettiği sonucuna vardı. AYM'nin değerlendirmesi sonucunda, ilgililere verilen gelir ve aylıkların geri alınması konusundaki kuralların herhangi bir belirsizliği barındırmadığı tespit edildi ve mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın 'kanunilik' koşuluna uygun olduğu ifade edildi. Daha önce belirlenmiş olan gelir ve aylıklar ile korunan hakların sosyal güvencelerine katkı sağlanarak, boşanan bireylerin sosyal destek mekanizmalarından nasıl faydalanacağı üzerinde durulmuş, böylelikle hak sahiplerinin sosyal güvenliğine dair güvencelerin sağlanmasında önemli bir misyon üstlendiği vurgulandı.
Düzenlemenin Amaçları ve Sonuçları
Boşanmış bireyler ve çocuklara yönelik gelir ve aylık bağlama uygulamasının, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamak adına önemli bir role sahip olduğu ifade edildi. AYM'nin kararında, belirli kriterlere dayanan ve boşanmalarına rağmen eski eşlerinin desteklerinden yararlanan kişilere yapılacak sosyal yardımların artık bu düzenlemeyle kısıtlanması gerektiği ifade edilmiş, böylelikle sosyal güvenlik kaynaklarının etkin kullanımının hedeflendiği belirtilmiştir. Buna ek olarak, bu uygulamanın, sosyal yardım ve sigorta sistemleri çerçevesinde, kişilerin kendilerine verilen hakları kötüye kullanmasının da önüne geçmeyi amaçladığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, düzenlemenin hem toplumsal dayanışmayı güçlü kılmak hem de kamu kaynaklarını verimli kullanmak amacıyla oluşturulduğu belirtildi.
