Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan resmi ön değerlendirme raporunda, otomatik video oynatma ve sonsuz kaydırma gibi özelliklerin kullanıcıların zihninde "otomatik pilot" durumuna geçiş yarattığı ve bunun sonucunda sağlıksız alışkanlıklar ile zorlayıcı kullanım davranışlarının oluşabileceği ifade edildi. Özellikle çocukların Facebook ve Instagram gibi platformları gece saatlerinde ne kadar kullandığı konusunda Meta'nın mevcut verileri göz ardı ettiği iddia ediliyor. Raporda, Reels ve Hikâyeler gibi özelliklerin çocuklar üzerindeki aşırı kullanım varsa daha da zorlayıcı bir hale getirebileceği vurgulandı.
Yasa Değerlendirmeleri ve Yeni Düzenlemeler
Bu bulgular, Avrupa Birliği'nin reşit olmayan bireylerin sosyal medya kullanımına yönelik potansiyel yasakları gözden geçirdiği bir dönemde gelmesi açısından önem taşıyor. Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram gibi platformların bağımlılık yaratan tasarım özelliklerinin, kullanıcıları çevrimiçi dolandırıcılık, yasa dışı içerik ve dezenformasyon gibi olumsuz durumlarla karşı karşıya bıraktığı düşüncesiyle, Dijital Hizmetler Yasası'nın ihlal edildiğini aktardı. Bu bağlamda, Avrupalı yetkililerin sosyal medya platformlarına yönelik denetimlerini artıracağı öngörülüyor.
Meta'nın Tepkisi ve Soruşturmalar
Meta'nın bir sözcüsü, söz konusu ön değerlendirme sonuçlarına katılmadıklarını dile getirerek, şirketin bu süreçte "Genç Hesapları" uygulamasını hayata geçirdiğini belirtti. Bu sistem ile ebeveynler, çocuklarının gece saatlerinde Instagram erişimini sınırlayabiliyor ve günlük ekran süresini 15 dakika ile kısıtlayabiliyor. Mayıs 2024'te başlatılan geniş kapsamlı soruşturmalar devam ederken, AB yetkilileri Meta'nın algoritmalarının gençleri yanlış ve olumsuz içeriklere yönlendirdiği "tavşan deliği" etkisini de dikkatle inceliyor.
13 Yaş Altı Kullanım Kısıtlamaları
Avrupa Komisyonu ayrıca, Meta'nın genel kullanım sözleşmeleri ve AB yasaları doğrultusunda 13 yaşından küçük çocukların Facebook ve Instagram kullanmasını engelleyemediği iddiasında bulundu. Avrupa yetkilileri, Meta'dan belirli düzenlemeleri hayata geçirmesini talep ediyor. Şirketin bu eleştirilere karşı savunma yapma hakkı bulunmasına rağmen, alınacak nihai kararın aleyhinde çıkması durumunda, Meta'nin yıllık küresel cirosunun yüzde 6'sına varan para cezasıyla karşılaşabileceği ifade edildi.
Uzman Kurulunun Raporları ve Gelecek Planları
Bu suçlamalar, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından oluşturulan uzman kurulunun, çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlamaları konusundaki raporunu açıklamasından kısa bir süre sonra gündeme geldi. Von der Leyen, daha önceki açıklamalarında, "Asıl mesele gençlerin sosyal medyaya erişiminin olup olmadığı değil, sosyal medyanın gençlere nasıl erişim sağladığıdır." şeklinde ifadelerde bulunmuştu. Fransa, İtalya ve İspanya'nın da dahil olduğu en az 10 AB ülkesi, çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlamaları üzerinde çalışmalar gerçekleştirirken, Brüksel genel bir AB düzenelemesi hazırlama gerekliğini değerlendiriyor.
