28 Temmuz'da Japonya'nın güneyindeki Kyushu Adası'nda, Kumamoto eyaletinde meydana gelen deprem, binlerce kişinin bulunduğu bir alışveriş merkezinin bir bölümünün çökmesine neden oldu.
Yaklaşık 300 bin kişi tahliye edilirken, yetkililer depremde 38 kişinin yaşamını yitirdiğini, 120'den fazla kişinin de yaralandığını açıkladı.Ancak depremin ardından sosyal medyada, sarsıntının doğal olmadığı ve yapay olarak oluşturulduğu yönündeki paylaşımlar hızla arttı.ABD merkezli medya analiz şirketi Meltwater verilerine göre, depremden önce Japonca "yapay deprem" ifadelerinin yer aldığı yüzlerce paylaşım bulunurken, deprem günü bu sayı yaklaşık 10 bine, ertesi gün ise 38 bine yükseldi.Japonya Sismoloji Derneği, iddiaların yaygınlaşmasının ardından internet sitesine özel bir bilgilendirme bölümü ekleyerek bu teorilerin bilimsel açıdan gerçekçi olmadığını duyurdu.Dernek, gerçek bir depremin meydana geldiği yaklaşık 10 kilometre veya daha fazla derinliğe ulaşacak bir sondaj yapılmasının bile yıllar süreceğini, bu derinlikte deprem oluşturabilecek büyüklükte bir patlama gerçekleştirmenin ise mevcut teknolojiyle mümkün olmadığını belirtti.
Açıklamada, nükleer denemelerin sismograflarda kayıt oluşturabildiği ancak bu tür bir patlamayı derin sondaj kuyularında gerçekleştirecek teknolojinin henüz geliştirilmediği vurgulandı.Bazı sosyal medya kullanıcıları ise depremin hiç yaşanmadığını ileri sürdü.
Japon kamu yayıncısı NHK tarafından yayımlanan sarsıntı görüntülerinin sahte olduğu öne sürülürken, yapay zekâyla oluşturulan ve Aeon alışveriş merkezini alevler içinde gösteren sahte görseller de hızla yayıldı.
Alışveriş merkezindeki patlamanın, hasar gören doğal gaz borularından kaynaklandığı belirtilmesine rağmen bazı hesaplar bunun da kurgulandığını veya yetkililer tarafından örtbas edildiğini iddia etti.Japan Times gazetesine göre, sosyal medyada dolaşıma sokulan yanlış bilgilerin önemli bir bölümü yabancıları hedef aldı.
Aşırı sağcı hesaplar, enkaz altında kalan yaşlı bir kadını kurtarmaya yardım eden Vietnamlı gençlerle ilgili haberleri "göçmen propagandası" olarak nitelendirdi.Bazı kullanıcılar ise yabancıların marketlerden hırsızlık yaptığı ve kundaklama olaylarına karıştığını öne süren videolar paylaştı.
Ancak görüntüleri çeken kişi, videodaki insanların Japon ve yabancı işçilere dağıtılan acil yardım erzaklarını yediğini açıkladı.
Yanlış yorumlanmasının ardından videoyu kaldırdığını belirten kişi, görüntülerin göçmen karşıtı propaganda amacıyla kullanılmasından büyük üzüntü duyduğunu söyledi.Deprem sonrası Japonya'ya yardım teklif eden Tayvan da dezenformasyonun hedefi oldu.
Sosyal medyada, Tayvanlı arama kurtarma ekiplerinin Kumamoto'da kullandığı iddia edilen arma görselleri paylaşıldı.
Ancak Japan Times, bu armaların Tayvanlı bir şirket tarafından internet üzerinden satılan ön sipariş ürünleri olduğunu belirledi. Şirket, elde edilen gelirin Japonya Dışişleri Bakanlığı'nın deprem yardım fonuna bağışlandığını açıkladı.Japonya Doğrulama Merkezi Genel Yayın Yönetmeni Daisuke Furuta, sosyal medya platformlarının etkileşim odaklı ödeme sistemlerinin yanlış bilgilerin yayılmasını teşvik ettiğini belirtti.Furuta, vatandaşlara şu uyarıda bulundu:Benzer bir olay, 2016 yılında Japonya'da 277 kişinin hayatını kaybettiği depremlerin ardından da yaşanmış, hayvanat bahçesinden aslan kaçtığı yönündeki sahte haber büyük panik yaratmıştı.
Aynı iddia, geçen hafta yeniden sosyal medyada dolaşıma girdi.
