Türkiye’de gıda sektörünü doğrudan ilgilendiren önemli bir kısıtlama kararı yürürlüğe girdi.
Cips, salam, sos, peynir ve işlenmiş balık başta olmak üzere pek çok hazır gıda ürününde lezzet artırıcı olarak kullanılan tütsü aroma vericilerinin kullanımına kademeli olarak son veriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan uygulama takvimi doğrultusunda, belirlenen maddelerin üretimi ve satışı aşama aşama sonlandırılacak.KARARIN GEREKÇESİ: DNA HASARI RİSKİ VE EFSA RAPORUSöz konusu kısıtlama adımı, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yapılan bilimsel değerlendirmelerin ardından geldi.
EFSA'nın, tütsü aromalarının "genotoksisite" yani hücrelerin DNA yapısına zarar verme potansiyeli taşıdığı yönündeki riskleri tamamen ortadan kaldıramaması üzerine Avrupa Komisyonu harekete geçti.
Komisyonun izinli gıda katkı maddeleri listesinden çıkardığı SF-001 ile SF-010 kodları arasındaki 10 birincil tütsü aroma vericisinin Türkiye'de de aşamalı olarak piyasadan kaldırılması kararlaştırıldı.CİPS, SOS VE DİĞER GIDALAR İÇİN GEÇİŞ SÜRECİBakanlık tarafından kategorilere göre ayrılan uygulama takviminde ilk grup cips, sos ve diğer gıda maddelerinden oluşuyor:CİPS, SOS VE DİĞER GIDA MADDELERİ İÇİN YASAK TAKVİMİYÜRÜRLÜK TARİHİUYGULAMA KAPSAMI1 Ekim 2026Bu gruptaki tütsü aroması içeren ürünlerin ithalatı ve ilk kez piyasaya arz edilmesi durdurulacak.1 Aralık 2026İşletmeler arasındaki ticari satış işlemleri resmen sona erecek.1 Ocak 2027Cips, sos ve benzeri ürünlerde tütsü aroması kullanımına ilişkin üretim, ithalat ve piyasaya sunum tamamen yasaklanacak.ET, PEYNİR VE İŞLENMİŞ BALIK ÜRÜNLERİNDE SON TARİHLEREt ürünleri (salam vb.), peynir çeşitleri ve işlenmiş balık grubu için ise sektör dinamikleri göz önünde bulundurularak daha uzun bir geçiş süresi tanındı:ET, PEYNİR VE İŞLENMİŞ BALIK ÜRÜNLERİ İÇİN YASAK TAKVİMİYÜRÜRLÜK TARİHİUYGULAMA KAPSAMI1 Haziran 2028Salam, peynir ve balık grubu için tütsü aroma vericilerinin ithalatı ve piyasaya sürülme süreci bu tarihe kadar sürdürülebilecek.1 Ağustos 2028Belirtilen ürün grubunda tütsü aromalarının üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı için NİHAİ YASAK yürürlüğe girecek.RAFLARDAKİ ÜRÜNLER TOPLATILMAYACAK: RAF ÖMRÜ KURALIUygulama kapsamında piyasada bulunan ürünlerin akıbeti de netleşti.
Belirlenen nihai yasak tarihlerinden önce yasal mevzuata uygun şekilde üretilmiş ve market raflarına girmiş olan gıdalar hemen piyasadan çekilmeyecek.
Bu ürünler, ambalajlarında belirtilen son tüketim veya tavsiye edilen tüketim tarihi (raf ömrü) sona erene kadar raflarda kalmaya ve satılmaya devam edebilecek.GELENEKSEL YÖNTEMLER YASAKTAN MUAF TUTULDUAlınan düzenleme kararı, sadece endüstriyel olarak üretilen kimyasal tütsü aroma vericilerini kapsıyor.
Geleneksel yöntemlerle uygulanan doğal isleme ve fümeleme işlemlerinin bu yasak kapsamında yer almadığı açıklandı.
Uzmanlar ve yetkililer, süreç boyunca tüketicilerin satın aldıkları paketli gıdaların ambalaj arkasındaki içindekiler kısmını kontrol ederek "tütsü aroma vericisi" ibaresine dikkat edebileceklerini ifade ediyor.
