Yıllardır çevre felaketleriyle, iş güvenliği ihlalleriyle ve binlerce işçinin hak gaspıyla gündeme gelen Yıldızlar SSS Holding'e devlet tarafından yeni maden ruhsatları verilmeye, şirketin faaliyetleri genişletilmeye devam edildi. İşçilerin yaşadığı mağduriyetlere, işletmelerde yaşanan çökmelere ve çevreye yönelik ağır tahribatlara rağmen holding büyürken yaşanan felaketlerin bedelini işçiler, bölge halkı ve hayvanlar ödedi. Şirketin kurulduğu günden bu yana onlarca olay yaşanmasına rağmen şirkete büyük cezalar verilmedi, neredeyse her olayda iktidar cenahından bir kişi veya devlet yetkilisi işçilerle konuşup geçici çözümler üretti, ancak sorunlar kökten halledilmek yerine yıllara yayılıp kronikleşti. 2011'den 2026'ya kadar farklı kentlerde aynı holdinge bağlı ortak sorunlar yaşandı. İşçilerin ücretleri ödenmedi, tazminatları verilmedi, işsiz bırakıldı.
Geçmiş olaylara bakıldığında şirketin işçilere yönelik tavrının ve devlet-hükümetin tutumunun hiç değişmediği görüldü. Şirket işçilere her olayda "Taksitle ödeyeceğiz" sözü verdi.
Yaşananlar medyaya yansısa da şirketin aldığı büyük bir ceza hâlâ kayıtlara geçmedi, felaketler, işçi kıyımları verilen ruhsatlarla ödüllendirildi.
AYLARDIR AYNI MÜCADELE SÜRÜYOR Türkiye'nin en tehlikeli işkollarından biri olan madencilikte çalışan Doruk Madencilik ve Eti Gümüş işçileri de bugün emeklerinin karşılığını alabilmek için aylardır mücadele ediyor. İşçiler kendilerini madenlere kapattı, Ankara'ya yalın ayak yürüdü, bakanlıkların kapılarına dayandı.
Ancak her hak arama mücadelesi baskı ve engellemeyle karşılaştı. Özellikle işçilerin alacaklarının ödeneceği, Çalışma, Enerji ve İçişleri Bakanlıklarının garantörlüğünde verilen sözlerle duyuruldu.
Yıldızlar SSS Holding'e bağlı şirketlerde çalışan işçilere, ödenmeyen alacaklarının 6 Ağustos'ta yatırılacağı söylendi.
Ancak ödemeler yapılmadı.
Bunun üzerine Eskişehir ve Elazığ'dan Ankara'ya gelen onlarca madenci, bakanlık yetkilileriyle görüşmek bir yana, Bakanlıkların kapısına dahi ulaşamadı.
Ankara'ya adım attıkları andan itibaren gözaltına alınan işçiler ve örgütlü oldukları Bağımsız Maden İş Sendikası yöneticileri, gözaltına alındı.
Nisan ayından bu yana Doruk Madencilik işçilerinin en az 6'ncı gözaltına alınmalarıydı.
Bakanlarla görüşmek isteyen Bağımsız Maden İş ancak Bakan yardımcılarına kadar ulaşabildi.
Doruk Madencilik işçilerinin nisan ayında başlattığı direniş, AKP döneminde kurulan emek rejiminin nasıl işlediğini bir kez daha ortaya koydu.
SÖMÜRÜ DÖNEMİNDEN CESARET ALDI Yıldızlar SSS Holding'in 2000'li yıllardaki kuruluşundan bugüne uzanan geçmişi de bu tablonun yalnızca bir örneği oldu.
AKP iktidarları döneminde toplam 2 bin 364 maden ruhsatı alan holding, işletmelerinde yaşanan çökmelere, siyanür havuzlarının taşmasına ve işçilerin hak gaspına rağmen büyümeyi sürdürdü. İşçilerin yaşadığı hak gaspları, iş cinayetleri ve çevre felaketlerine rağmen şirketin önüne ciddi bir engel konulmadı.
Yıldızlar SSS Holding'in geçmişi, emekçilerin hak arayışının karşısına dikilen devlet-şirket-iktidar ilişkileriyle yaratılan emek rejiminin de karnesini ortaya koydu. ∗∗∗ SAY SAY BİTMİYOR Yıldızlar SSS Holding'in herkesin gördüğü, ancak devletin ve iktidarın görmezden geldiği karnesi kronolojik olarak şu şekilde sıralanıyor: • 2011 Kütahya Eti Gümüş: Siyanür havuzundaki suyu Kütahya Dulkadir Köyü şebeke hattına yönlendirip hayvanlar ile insanları zehirleyen Yıldızlar SSS Holding'e bağlı Eti Gümüş şirketinin 4 yetkilisine 1 yıl 10 ay hapis cezası verildi, cezalar ertelendi.
Siyanür havuzlarına dayanarak oluşturulan setler Mayıs 2011'de çökmüş, havuzlarda tutulan siyanürün bir kısmı toprağa ve suya karışmıştı. Şirket, setlerin çökmesine karşın üretimi sürdürmüş, ilerleyen aylarda tesis yakınlarındaki Dulkadir Köyü'nde pek çok yurttaş zehirlenmiş, tesisten gelen suyu içen hayvanlarsa zehirlenerek ölmüştü.
Siyanür zehirlenmesi olayının ardından sendikalar ile kitle örgütlerinin oluşturduğu Gümüşköy İzleme Platformu'nun suç duyurusu sonrasında açılan davada, işletmeci Eti Gümüş A.Ş.'nin 4 yetkilisine birinci taksirle çevreyi kirletmek suçundan 1 yıl 10 ay hapis cezası verildi, sanıklardan biriyse beraat etti. 300 işçi ayaklanmış, protestolar yapılmış ancak devlet tarafında bu felaket bir karşılık bulmadan sonuçlanmıştı. • 2014 Çankırı Seramik Fabrikası: Çankırı'nın Kurşunlu ilçesinde üretim yapan Yıldızlar SSS Holding'e bağlı seramik fabrikasında çalışan yaklaşık 100 işçi, 7 aydır ücretlerini alamadıkları için iş bırakarak, D-100 Karayolu'nu trafiğe kapattı.
Eylem nedeniyle karayolunda uzun araç kuyruğu oluştu.
Polislerin işçileri ikna etmesi üzerine yol bir süre sonra trafiğe açıldı.
Bir işçi olayın ardından yaptığı açıklamada "7 aydır ücret alamamamıza rağmen AKP Milletvekili İdris Şahin'in 'Çalışın kardeşim, bir gün olur alırsınız' dediğini açıkladı. • 2014-2015 Amasya Yeni Çeltek: Yıldızlar SSS Holding'in rödovans yoluyla işlettiği Yeni Çeltek kömür işletmesinde çalışan 250 madenci, maaşların düzenli ödenmemesi ve toplu sözleşme krizleri nedeniyle defalarca iş bırakma eylemleri düzenledi.
Madenciler baretlerini yere vurarak holding yönetimini protesto etti. • 2015 Bilecik Söğütsen: Bilecik Söğüt'te Yıldızlar Holding'e bağlı Söğütsen Seramik fabrikasında çalışan 1000 işçi ücretlerini alamadıkları için iş bıraktı. İşçiler, "2000 yılında krallar gibi çalışıyorduk, şimdi binlerce işçi çalıştırıyor.
Biz hakkımızı istiyoruz" dedi.
Kendilerine önerilen taksit taksit ödenmesinin teklif edildiğini belirten işçiler, daha önce de benzer sıkıntılar yaşadıklarını söyledi. • 2019 Kütahya Eti Gümüş: Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki Eti Gümüş fabrikasında çalışan işçiler, aylarca maaşlarını alamadı. Üç aya varan ücret alacakları birikti. 1000 işçi, haklarını alabilmek için Ocak 2019'da tesis içinde ve dışında eylemler gerçekleştirdi.
Eylemlerin ardından Şubat 2019'da ekonomik kriz gerekçe gösterilerek yaklaşık 1000 işçi tazminatsız veya hakları ödenmeden işten çıkarıldı. • 2019 Çankırı Söğütsen: Çankırı'da SSS Yıldızlar Holding Söğütsen Seramik Fabrikasında ücretsiz izne çıkarılan ve 6 aydır maaşlarını alamayan işçiler eylem yaptı. İşçiler "2013 yılında yaşanan işçi mağduriyetleri tekerrür etmiş ve çalışanların çoğu ücretsiz izne çıkarılmıştır" dedi. İşçilerin 6 aylık maaşlarını alamadıkları, ücretsiz izne çıkarıldıkları kaydedildi. • 2019 Çorum Yeni Çeltek: Çorum Yeni Çeltek Kömür İşletmesi'nde çalışan 253 işçi maden ocaklarının kapatılma kararı, ödenmeyen maaşlar ve kıdem tazminatları yüzünden maden işçileri günlerce kendilerini yeraltına kilitleyerek açlık grevi yaptı. İşçiler 2019 yılında tazminatları ödenmeden işten çıkarıldı.
SSS Holding'in rödovans ihalesinin son bulmasının ardından işçiler, işsiz kaldı. • 2021 Çankırı Söğüt Seramik: Söğüt Seramik markasını da işleten holdingin Çankırı'daki dev seramik fabrikasında, hammadde madenlerinden gelen işçilerle birlikte fabrikadaki yüzlerce çalışan aylarca düzenli maaş alamadı. İşçiler üretimi durdurarak fabrikanın idari binası önünde eylemler düzenledi ve "parça parça ödeme" vaatlerini protesto etti. • 2021 Giresun atık havuzu çökmesi: Giresun'un Şebinkarahisar ilçesinde 18 Kasım 2021 tarihinde Yıldızlar Holding'e ait Nesko Maden'e ait maden atık havuzu çökerek yaklaşık 100 bin metreküp kimyasal atık Kelkit Çayı'na boşaldı. • 2023 Eskişehir Yunus Emre Termik Santralı: Eskişehir Mihalıççık'taki kömür madeninde çalışan 165 işçinin habersizce yer üstü kadrosuna kaydırılması, maaş ve aylardır biriken tazminat haklarının ödenmemesi üzerine 28 Ağustos 2023'te büyük bir grev başlatıldı. İşçiler 31 Ağustos 2023 itibarıyla kendilerini maden ocağına kilitleyerek açlık grevine başladı.
Dönemin bakanlık ve sendika yetkililerinin araya girmesi ve holdingin "ödeme sözü" vermesi üzerine eylem günler sonra geçici olarak askıya alındı. • 2022 İzmir Torbalı Söğütsen Seramik: Söğütsen Seramik'in Ege bölgesindeki maden lojistiği ve üretim ağında çalışan işçiler, 3 ayı aşan ücret alacakları sebebiyle toplu olarak şalter indirerek iş bıraktı.
Bu eylem holdingin diğer maden ocaklarındaki işçilerle eş zamanlı dayanışma eylemlerine dönüştü. • 2024-2025 Söğütsen Seramik ve Kütahya Maden: Holding bünyesindeki Söğütsen Seramik'in hammadde sağladığı Kütahya, Afyon (Kınık potasyum feldspat) ve Çankırı'daki maden ocaklarında işçiler "içeride en az 3 aylık maaşlarının biriktiği" gerekçesiyle yerel protesto eylemleri yaptı. Şirketin İnsan Kaynakları departmanı tarafından verilen ödeme sözlerinin takvim dışı kalması nedeniyle madenciler her yıl periyodik olarak sendikalar aracılığıyla holding merkezine ihtarlar çekti ve fabrika önü nöbetleri tuttu. • 2026 Giresun Şebinkarahisar Nesko Maden: Giresun'un Şebinkarahisar ilçesinde Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki Nesko Maden şirketinde çalışan yaklaşık 200 işçi, ücretlerini alamadıkları eylem yaptı. İşçiler, aylardır kiralarını ödeyemediklerini, esnafa borçlandıklarını, bayramı parasız geçirdiklerini söyledi. 2009'dan bu yana düzenli ücret alamadıklarını söyleyen işçiler, şirketin sürekli ödeme tarihi verdiğini ancak bu tarihleri ertelediğini ifade etti. ∗∗∗ VALİLİK YASAĞI MADENCİYE SÖKMEDİ Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki Elazığ ETİ Gümüş ve Doruk Madencilik işçileri, Ankara Valiliği'nin madencilere yönelik çıkardığı eylem yasağına rağmen pes etmedi.
Aylardır alamadıkları ücretlerin ödenmesi talebiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı önünde eylem yaptı.
AKKMŞ Metro İstasyonu'ndan metroyla Milli Kütüphane durağına gelen madencilerin bakanlık önüne yürümek isteyen yolu polis tarafından kesildi.
Müzakerelerin ardından madencilerin bakanlık önüne gitmesine izin verildi. Önceki günlerde gözaltına alınıp serbest bırakılan madenciler, bakanlık önünde yarı çıplak oturma eylemine başladı. İşçiler, baretlerini yere vurarak seslerini duyurmaya çalıştı.
Doruk Maden İşçisi Ersin Furuncu, eylemin emek ve ekmek mücadelesi olduğunu belirterek, "Bugün 17 Ağustos.
Yine bakanlığın önündeyiz.
Yine ekmek mücadelesi, yine ayak sürüdü, bölenlerle kaldık, girmek zorunda bıraktık.
Bu duruma zorlandık çünkü ödemeler yapılmadı" dedi.
Furuncu, yaklaşık altı aydır haklarını almak için mücadele ettiklerini belirterek, 27 Nisan'da Kurtuluş Parkı'nda Üç bakanın garantörlüğünde işveren ve işveren vekilleri, sendika ve işçi temsilcilerinin katıldığı bir müzakere gerçekleştirildiğini anlattı.
Müzakere sonucu anlaşma sağlandığını ve bakanların açıklama yaptığını belirten Furuncu, sevinerek evlerine gittiklerini ancak verilen sözlerin tutulmadığını ifade etti.
