Bayram Sabahı: Camiden Sofraya
Bayram sabahı erken saatlerde kalkılır, aile büyükleriyle birlikte bayram namazına gidilirdi. Özellikle Rize merkez ve köylerinde camiler bayram sabahı dolup taşardı. Namaz sonrası cemaat cami önünde bayramlaşır, herkes birbiriyle tokalaşarak “Hayırlı bayramlar” derdi.
Evlerde ise bayram kahvaltısı hazırlanırdı. Mıhlama, tereyağı, köy peyniri ve taze ekmek sofraların vazgeçilmeziydi.
Büyüklerin Ziyareti Öncelikliydi
Rize’de eski bayramların en önemli geleneği, aile büyüklerini ziyaret etmekti. Bayramın ilk günü mutlaka en yaşlı aile ferdinin evine gidilir, el öpülürdü. Çocuklara harçlık verilmesi ve şeker ikram edilmesi bayramın en heyecanlı anlarından biriydi.
Köylerde evler tek tek dolaşılır, hiçbir kapı atlanmazdı. Bu ziyaretler bazen tüm gün sürerdi.
Bayram Sofraları ve İkramlar
Eski bayramlarda Rize evlerinde yöresel tatlar hazırlanırdı. Özellikle:
Laz böreği
Baklava
Kara lahana sarması
Etli pilav
Muhlama
misafirlere ikram edilirdi. Köy yaşamında imece usulüyle hazırlanan yemekler, komşular arasında da paylaşılırdı.
Bayramda Horon ve Yayla Buluşmaları
Bayram sadece ziyaret değil, aynı zamanda eğlence demekti. Özellikle gençler bayramın ikinci günü bir araya gelir, tulum veya kemençe eşliğinde horon oynardı. Yaylalarda geçirilen bayramlar ise ayrı bir anlam taşırdı.
Rize’nin Hemşin ve Çamlıhemşin gibi ilçelerinde bayram sonrası yayla buluşmaları yapılır, kalabalık horon halkaları kurulurdu.
Çocukların Bayram Heyecanı
Eski bayramlarda çocuklar yeni kıyafetlerini günler öncesinden hazır ederdi. Bayram sabahı giyilen yeni ayakkabılar ve kıyafetler büyük bir mutluluk kaynağıydı. Şeker toplamak için mahalle mahalle dolaşmak çocukların en sevdiği gelenekti.
Günümüzle Kıyaslandığında Eski Bayramlar
Teknolojinin ve şehirleşmenin artmasıyla birlikte bayram gelenekleri değişime uğrasa da Rize’de hâlâ birçok aile geçmişten gelen adetleri yaşatmaya devam ediyor. Eski bayramların en belirgin özelliği ise samimiyet, uzun ziyaretler ve toplu bayramlaşmalar olarak hatırlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Rize’de eski bayramlarda en önemli gelenek neydi?
Aile büyüklerini ziyaret etmek ve el öpmek en önemli gelenekti.
Bayramda hangi yemekler yapılırdı?
Laz böreği, baklava, kara lahana sarması ve pilav sıkça hazırlanırdı.
Rize’de bayramlarda horon oynanır mıydı?
Evet. Özellikle gençler bayram günlerinde tulum eşliğinde horon oynardı.
