Rize’de Geçmişte Ticaretin Temel Ürünleri Nelerdi?
Karadeniz’in doğusunda yer alan Rize, tarih boyunca tarım ve deniz ticaretiyle ayakta kaldı. Osmanlı döneminde ve öncesinde şehirde ticaret daha çok tarımsal ürünler ve kıyı taşımacılığı üzerinden yürütülüyordu.
Rize’de geçmişte ticarete konu olan başlıca ürünler şunlardı:
Mısır
Keten ve kendir
Fındık
Tereyağı ve hayvansal ürünler
Bal
Orman ürünleri
Osmanlı Döneminde Rize’de Ticaret
Osmanlı döneminde Rize, küçük ölçekli bir liman şehriydi. Bölgedeki üreticiler elde ettikleri ürünleri kıyı ticareti yoluyla Trabzon ve Batum hattına gönderiyordu. Özellikle:
Keten ve kendir, ip ve halat yapımında kullanıldığı için değerliydi.
Mısır, hem bölge halkının temel gıdası hem de takas ürünüydü.
Tereyağı ve bal, Karadeniz iç pazarında önemli yer tutuyordu.
Rize’nin dağlık yapısı nedeniyle büyük ölçekli tarım sınırlı olsa da, küçük üretim ticari dolaşıma katkı sağlıyordu.
Deniz Ticareti ve Liman Hareketliliği
Trabzon ile Batum arasında gerçekleşen kıyı ticaretinde Rize önemli bir geçiş noktasıydı. Küçük teknelerle yapılan taşımacılık sayesinde bölge ekonomisi canlı kalıyordu.
Balıkçılık da ticaretin bir parçasıydı. Karadeniz’den elde edilen hamsi ve diğer balık türleri, hem tüketiliyor hem de çevre illere gönderiliyordu.
Cumhuriyet Dönemi ve Çayın Yükselişi
Rize ticaretinde en büyük kırılma, 20. yüzyılda çayın yaygınlaşmasıyla yaşandı. 1940’lı yıllardan itibaren çay üretiminin artmasıyla birlikte şehir ekonomisi tek bir ana ürüne yöneldi.
Bu süreçte kurulan ÇAYKUR ile birlikte Rize, Türkiye’nin çay üretim merkezi haline geldi. Günümüzde Rize ekonomisinin temelini hâlâ çay oluşturuyor.
Sonuç: Rize Ticaretinin Tarihi Dönüşümü
“Rize’de geçmişte ticaret hangi ürün üzerinden yürütülüyordu?” sorusunun yanıtı; Osmanlı döneminde mısır, keten, hayvansal ürünler ve deniz ticareti, Cumhuriyet döneminde ise çay üretimi olarak öne çıkıyor.
Rize’nin ekonomik tarihi, küçük ölçekli tarımsal üretimden çay merkezli büyük bir tarım ekonomisine dönüşümün hikâyesini yansıtıyor. Bu dönüşüm, şehrin sosyal ve kültürel yapısını da köklü şekilde değiştirdi.
