Türkçe
Rize’de bugün en yaygın konuşulan dil Türkçe’dir. Osmanlı döneminde bölgenin idari yapıya dahil olması ve özellikle Cumhuriyet sonrası eğitim politikalarıyla birlikte Türkçe, kamusal ve resmi hayatın temel dili haline gelmiştir. Günümüzde şehir merkezi ve ilçelerde günlük yaşamın ana dili Türkçe’dir.
Lazca
Hemşince (Hemşin Ermenicesi)
Rize’nin Hemşin ilçesi ve çevresinde konuşulan Hemşince, Ermenicenin bir lehçesi olarak bilinmektedir. Tarihsel süreçte bölgeye yerleşen Hemşinliler tarafından konuşulan bu dil, kültürel kimliğin önemli bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir.
Rumca (Pontus Rumcası)
Gürcüce
Osmanlı-Rus savaşları sonrasında Kafkasya’dan Karadeniz bölgesine göç eden Gürcü topluluklar, Rize ve çevresine yerleşti. Bu nedenle Gürcüce de bölgede konuşulan diller arasında yer aldı.
Arapça ve Farsça Etkisi
Osmanlı döneminde medrese eğitimi aracılığıyla Arapça ve Farsça da dini ve edebi alanlarda kullanıldı. Günlük konuşma dili olmasa da özellikle eğitimli kesim arasında bu dillere hakimiyet bulunuyordu.
Rize’nin Çok Dilli Kültürel Mirası
Rize, tarih boyunca Türkçe başta olmak üzere Lazca, Hemşince, Pontus Rumcası ve Gürcüce gibi farklı dillere ev sahipliği yaptı. Göçler, siyasi değişimler ve nüfus hareketleri, bölgedeki dil çeşitliliğini şekillendirdi.
Bugün resmi ve yaygın dil Türkçe olsa da, yerel diller Rize’nin kültürel hafızasında önemli bir yer tutmaya devam ediyor.
