Dünyanın en büyük insansız hava aracı üretim merkezlerinden biri olan Çin’in, olası bir savaş durumunda beklenenden daha ciddi bir üretim sorunuyla karşılaşabileceği öne sürüldü.
Beijing Institute of Technology araştırmacıları tarafından hazırlanan çalışmaya göre ülkenin sanayi sistemi tamamen seferber edilse bile hızla artan askeri İHA talebinin tamamını karşılamakta zorlanabilir.24 Temmuz 2026’da Journal of System Simulation’da çevrim içi yayımlanan araştırma, Profesör Zhang Jihai liderliğindeki ekip tarafından gerçekleştirildi.
Araştırmacılar İHA üretim tesislerinden tedarik zincirine, mevcut stoklardan üretim kapasitesine ve bütçe sınırlamalarına kadar farklı değişkenleri kapsayan yapay zekâ destekli bir model oluşturdu.Araştırmada askeri İHA siparişlerinin ani bir çatışmanın başlamasıyla üç katına çıktığı bir senaryo da modellendi.
Bu koşullarda uygulanan farklı seferberlik yöntemlerine rağmen siparişlerin tamamının karşılanamadığı görüldü.
Bazı simülasyonlarda sipariş karşılama oranı yüzde 63,4 seviyesinde kaldı.Araştırmacılar farklı üretim ve seferberlik stratejilerini de karşılaştırdı.
Simülasyonların ortanca sonuçlarında seferberlik uygulanmadığında sipariş karşılama oranı yaklaşık yüzde 34 olurken, kurallara dayalı seferberlikte yaklaşık yüzde 51’e yükseldi.
Yapay zekâ destekli yaklaşımda ise yaklaşık yüzde 58 seviyesine ulaşıldı.Bu rakamların Çin’in bugün gerçek bir savaşta kesin olarak bu oranlarda İHA üretebileceği anlamına gelmediğini belirtmek gerekiyor.
Sonuçlar, belirlenen varsayımlar ve üretim koşulları altında çalışan bir simülasyon modelinden elde edildi.Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de bütçe artışının belirli bir noktadan sonra sınırlı fayda sağlaması oldu.
Araştırmacılara göre yeni üretim kapasitesinin kurulması zaman aldığı için savaş başladıktan sonra yalnızca finansmanı artırarak üretimi kısa sürede talep seviyesine çıkarmak mümkün olmayabilir.Modern savaşlarda İHA ve hassas sistemlerin kullanımının hızla artması, ülkelerin yalnızca sahip oldukları platform sayısını değil, uzun süreli bir çatışmada üretimi ne kadar sürdürebileceklerini de önemli hale getiriyor. Çin üzerine yapılan çalışma da dünyanın en büyük üretim altyapılarından birine sahip ülkelerde bile ani ve yüksek talebin sanayi kapasitesini zorlayabileceğine işaret ediyor.
