Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) 6. gününde, UNESCO işbirliğiyle Yüksek Düzeyli Bakanlar Açılış Oturumu gerçekleştirildi. Oturum kapsamında düzenlenen “yeşil eğitimin merkezinde çocuklar, gençler ve öğretmenler” paneline Milli Eğitim Bakanı Prof. Dr. Yusuf Tekin katıldı. Panelde iklim kriziyle mücadelede eğitimin rolü, okullarda yürütülen çevre çalışmaları ve ülkeler arasındaki işbirliği ele alındı.
Tekin, iklim meselesinin yıllardır emisyon oranları ve sıcaklık eşikleri üzerinden konuşulduğunu, çözüm arayışlarında da çoğunlukla teknik tedbirlere başvurulduğunu belirtti. Alınan önlemlerin her birini kıymetli bulduklarını söyleyen Bakan, insanlığın tabiat hakkında hiç olmadığı kadar çok bilgiye sahip olduğu ve onu korumak için çok sayıda taahhütte bulunduğu bir dönemde doğanın daha hızlı tahrip edildiğinin de göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.
İklim krizinin kaynağında insanın tabiat karşısında kendisine biçtiği yerin bulunduğu görüşünü dile getiren Tekin, insanın geçmişte kendisini âlemin bir parçası olarak gördüğünü, tabiatı da ölçüsü ve anlamı olan bir düzen şeklinde okuduğunu anlattı. Son birkaç asırda bu anlayışın değiştiğini belirten Bakan, insanın düzenin dışına çıkarak tabiatı karşısına aldığını kaydetti.
Tekin’in değerlendirmesine göre tabiat, işleyişi çözüldüğünde istenildiği gibi yönlendirilebilecek bir makine gibi tasavvur edilmeye başlandı. İnsan da kendisini bu makinenin sahibi ve efendisi olarak gördü. Bakan, sahip olduğuna inandığı bir âlemden ne kadar alması gerektiğini sormayı bırakan bu yaklaşımın iklim krizinin temelindeki anlayışla bağlantılı olduğunu söyledi.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde yaşanabilir çevrenin odak kavramlar arasına alındığını belirten Tekin, hakların hukuk metinlerinde güvence altına alınmasını önemli bir kazanım olarak gördüklerini ifade etti. Ancak hakları koruyacak bilincin kazandırılmasının hukuktan ziyade eğitimin görevi olduğunu vurguladı. Modelde bilgi değerden, beceri de şahsiyetten ayrı düşünülmüyor.
Bakan Tekin, amaçlarının tabiatın ve gelecek kuşakların hakkını gözetmeyi kendi değerlerinin doğal bir gereği olarak benimseyen bir nesil yetiştirmek olduğunu kaydetti. Bu hedefe ulaşmak için çevre konusunu yalnızca öğretim programlarına eklemekle yetinmediklerini, okulların gündelik yaşamını da kapsayan bütünlüklü bir yaklaşım benimsediklerini söyledi.
Okul öncesinden ortaöğretime kadar bütün kademelerde, 13’ü zorunlu ve 6’sı seçmeli olmak üzere toplam 19 dersin programına iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik konularının yerleştirildiğini hatırlatan Tekin, öğrencilerin edindikleri bilgileri davranışa dönüştürmelerinin önemine dikkat çekti. Bunun için çocukların sürdürülebilir yaşamı okullarında bizzat tecrübe etmesi gerektiğini belirtti.
Çevre Dostu 1000 Okul Projesi kapsamında okullara güneş enerjisi sistemleri kurulduğunu ve yağmur suyunun bahçe sulamasında kullanıldığını aktaran Bakan, çevreye duyarlı uygulamaların okul yaşamının parçası haline getirilmesinin amaçlandığını söyledi. Öğrencilerin sürdürülebilirlik konusunu yalnızca derslerde öğrenmeleri değil, okul ortamında karşılaştıkları uygulamalarla da deneyimlemeleri hedefleniyor.
Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde başlayan Sıfır Atık anlayışının da okulların günlük yaşamına taşındığını belirten Tekin, Birleşmiş Milletler’in 30 Mart’ı Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan etmesiyle bu yaklaşımın küresel bir harekete dönüştüğünü kaydetti. Türkiye’de 29 bin 400 okul sertifikasyon sürecini tamamladı; 9 milyon öğrenci Sıfır Atık eğitimi aldı.
Tekin, çocukların tabiatla kurduğu ilişkinin okul duvarlarıyla sınırlı kalmaması için Doğa Öncüleri ile Deniz ve Su Kaynakları projelerinin yürütüldüğünü de anlattı. Bu projeler kapsamında öğrenciler doğayı gözlem ve araştırma yoluyla yerinde tanıyor. Bakan, çocukların tanıdıkları tabiatın sorunlarını kendi sorunları olarak görmelerinin de çalışmaların amaçları arasında bulunduğunu belirtti.
İklim krizinin hiçbir ülkenin kendi sınırları içinde tek başına aşamayacağı bir mesele olduğunu söyleyen Tekin, tabiatın insanlığa bırakılmış bir emanet olarak görülmesi halinde bu emaneti bütün insanlığın birlikte taşıması gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin karşı karşıya kaldığı iklim riskleri ve ülkelerin eğitim sistemlerinin koşulları farklı olsa da çocukların aynı göğün altında, ortak bir geleceği paylaşarak büyüdüğünü kaydetti.
Bakan, farklılıkları dikkate alan işbirliğinin öğretim materyallerinin geliştirilmesi ve öğretmenlerin mesleki gelişimi başta olmak üzere geniş bir alanda ortak çalışmalara imkân sağlayacağını söyledi. UNESCO’nun Yeşil Müfredat Rehberi’yle uyum içinde çalışmalar yürüten Türkiye’nin, Yeşil Eğitim Ortaklığı’nın 100’üncü üyesi olduğunu belirtti. Tekin, Türkiye’nin birikimini paylaşmaya ve ortak projelere katkı sunmaya hazır olduğunu dile getirdi.
Tekin, katılımcıları aynı gün öğleden sonra Yeşil Bölge’de açılışı yapılacak Türkiye İklim Okulu’na davet etti. Ortak bir emaneti birlikte taşıma iradesinin kalıcı bir zemine kavuşmasının, barışın hâkim olduğu bir dünyaya bağlı olduğunu söyledi. Bakan, iklim krizine karşı ortak çabanın sürdürülebilmesi için ülkelerin birlikte hareket etmesinin önemine işaret etti.
Gazze’de süren savaşa da değinen Tekin, tabiatın hakkını tanımayan bakışın insanın hakkını da tanımamakta gecikmediğinin savaş meydanlarında görüldüğünü belirtti. Dünyanın pek çok bölgesinde devam eden çatışmaların milyonlarca çocuğun okul yolunu kestiğini, toprağı ve suyu da nesiller boyunca onarılması güç biçimde tahrip ettiğini söyledi.
Gazze’de okullarının enkazı arasında kalan çocuklar ile kökünden sökülen zeytin ağaçlarının, insanın insana reva gördüğü zulmün tabiatı da esirgemediğini bütün dünyaya gösterdiğini ifade eden Bakan Tekin, artan gerilimlerin hızlandırdığı silahlanmanın küresel gündemin önceliklerini değiştirdiğini kaydetti. İklim meselesinin de bu süreçte güvenlik kaygılarının gölgesinde kaldığını belirtti.
Tekin, barış tesis edilmeden iklim krizine kalıcı çözüm bulunamayacağını, krizin derinleştirdiği kıtlık ve göçün ise barışı her geçen gün daha kırılgan hale getirdiğini söyledi. Barışın adaletten ayrı düşünülemeyeceğini belirten Bakan, iklim mücadelesinin de ancak adaletle ayakta durabileceğine inandığını dile getirdi.
İklim krizinin yükünü en ağır biçimde, krize en az neden olan toplumların çocuklarının taşıdığını vurgulayan Tekin, dünya ölçeğinde adaletin tesis edilmesini savunurken bunun gereğini Türkiye’de de yerine getirmeye çalıştıklarını kaydetti. Yeşil dönüşümün sunduğu imkânların toplumun her kesimine ulaşmasının önemine dikkat çekti.
Bu amaçla yenilenebilir enerji alanında 10 ilde atölye ve laboratuvarlar kurulduğunu bildiren Tekin, kadınların ve dezavantajlı kesimlerin söz konusu imkânlara erişimini desteklemeyi de hedeflediklerini söyledi. Çevre koruma ve yeşil dönüşüm başta olmak üzere açılan 21 farklı kurs programından bu yıl yaklaşık 20 bin kursiyerin yararlandığını belirtti.
