ABD'de ara seçimlerin ardından İran savaşında diplomatik çözüm ihtimalinin yeniden güçlenmesi, küresel petrol piyasasında fiyatları aşağı yönlü baskıladı. Ocak vadeli Brent petrolün varili 90 dolar sınırına kadar indi; Batı Teksas türü (WTI) ham petrol de 85 doların altını gördü.
Brent, pazartesi günü 90,56 dolara kadar gerileyerek 31 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyesine indi. Geçen haftayı yaklaşık yüzde 16 değer kaybıyla kapatan Brent, bugün TSİ 06.00 itibarıyla 91,75 dolardan işlem gördü ve yaklaşık 10 haftanın dip seviyeleri civarındaki seyrini korudu. Pazartesi günkü yaklaşık yüzde 6'lık düşüşün ardından Brent, ekim ayı sonundaki son altı ayın zirvesinden bu yana belirgin bir gerileme eğilimine girdi.
Dokuzuncu ayına giren İran savaşının sona ermesine yönelik diplomatik beklentiler, ABD'deki ara seçim sonuçlarının ardından yeniden arttı. ABD Kongresi'ndeki Demokratların, Trump yönetimini İran'la süren çatışmayı bitirmeye zorlamak için 11 Aralık'ta sona erecek hükümetin finansmanı sürecini siyasi baskı aracı olarak değerlendirdiği belirtiliyor. Ara seçim sonuçlarının savaşa yönelik kamuoyu desteğinin azaldığını göstermesi, Trump'ın da çatışmayı sonlandıracak adımlar atabileceği beklentisini güçlendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, arabuluculuk yürüten Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray'daki görüşmesinin ardından gazetecilere konuştu. İran'ın askeri açıdan etkisiz hale getirildiğini savunan Trump, yeni operasyonlara ihtiyaç duyulmayabileceği mesajını verdi. Trump, İran'a yönelik yeni askeri saldırıları şimdilik erteleme eğiliminde olduğunu açıklarken çatışmanın sona doğru ivme kazandığını belirtti ve yakın zamanda büyük çaplı bir savaşın yeniden başlamasını beklemediğini söyledi. Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasının süreceğini de vurguladı.
Itochu Araştırma Enstitüsü Kıdemli Ekonomisti Takahiro Asaoka, ABD'deki ara seçim sonuçlarının Trump'ın İran'a yönelik geniş kapsamlı ve uzun süreli askeri operasyon seçeneklerini önemli ölçüde sınırlandırdığını ifade etti. Asaoka, bu yeni siyasi tablonun Trump'ın söylemlerine de doğrudan yansıdığını dile getirdi. Tahran yönetimiyle resmi bir anlaşmaya varılamaması halinde Brent petrolün varil fiyatının 85 doların üzerinde seyretmeye devam edebileceğini kaydeden Asaoka, diplomatik çözüm olasılığının güçlenmesiyle petrol fiyatlarına daha önce dahil olan jeopolitik risk priminin bir kısmının geri çekildiğini belirtti.
Diplomatik temaslara rağmen sahada askeri hareketlilik sürüyor. ABD güçlerinin İran'ın stratejik Keşm Adası'na yeni saldırılar düzenlediği bildirilirken, hedefler arasında radar sistemleri, füze üsleri ve mayın altyapısının bulunduğu öne sürüldü. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ateşkes şartlarını gerçekçi bulmadığını belirterek yakın zamanda diplomatik ilerleme beklemediğini söyledi. Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nde tanker gemilerine yönelik saldırılar da sürüyor; bölgeden bildirilen haberlere göre son 10 günde 11 tanker kullanılamaz hâle geldi.
Fiyatlardaki düşüşte arz-talep dengesi de etkili oluyor. Yüksek petrol fiyatlarının tüketimi baskılamasıyla küresel piyasada yeniden arz fazlası oluşabileceği değerlendiriliyor. JP Morgan'ın geçen hafta yayımladığı rapora göre, küresel petrol piyasasında ekim ayında günlük yaklaşık 1,4 milyon varillik arz fazlası oluştu.
