Mahkeme, söz konusu şartname maddelerini hukuka aykırı bularak bu koşullarla gerçekleştirilen ihalelerde de hukuka uyarlık bulunmadığına hükmetti.
RİZE – Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (ÇAYKUR) 2026 yılı yaş çay yükleme ve nakliye ihalelerinde uyguladığı yeterlilik şartları, Rize İdare Mahkemesi tarafından hukuka aykırı bulundu. Mahkeme, ihalelere katılımı zorlaştırdığı değerlendirilen şartname hükümlerinin rekabeti engellediğine karar verdi. İhalelerin büyük bölümünün, ÇAYKUR’un yüzde 48 oranında ortak olduğu Tarımsan Çay Gıda Nakliye ve Ticaret A.Ş. üzerinde kalması da kararın dikkat çeken ayrıntıları arasında yer aldı.
13 Ekim 2026 tarihli, 2026/874 esas ve 2026/825 karar sayılı hükümde, 22 Nisan 2026 tarihli Yaş Çay Yükleme ve Nakliye İdari Şartnamesi’nin 6.3.a ve 6.3.b maddelerinin hukuka aykırı olduğu belirtildi. Mahkeme, bu hükümlere dayanılarak gerçekleştirilen ihalelerde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna vardı.
ÇAYKUR’un 5 bin tonluk iş deneyimi şartı tartışma yarattı
Dava konusu şartnamenin 6.3.a maddesi, isteklilerin geriye dönük üç yıl içerisinde tek bir sözleşmeye dayalı olarak en az 5 bin ton yaş çay yükleme işi gerçekleştirdiğini belgelemesini zorunlu kılıyordu.
Davacı kooperatifler, özellikle yerel ölçekte faaliyet gösteren kuruluşların tek bir sözleşmeyle bu miktarda iş deneyimi elde etmesinin güç olduğunu belirterek düzenlemenin ihaleye katılımı sınırlandırdığını savundu.
Şartnamenin 6.3.b maddesinde ise isteklilerin faaliyet belgelerinde yaş çay sektöründe yükleme-boşaltma, diğer adıyla tahmil-tahliye işinin açıkça yer alması istendi. Davacılar, yapılan işin niteliğini ortaya koyan eşdeğer belgeler bulunmasına rağmen belirli bir faaliyet tanımının zorunlu tutulmasının firmaların şekilsel gerekçelerle elenmesine neden olabileceğini ileri sürdü.
Mahkeme, söz konusu şartların rekabet, eşit muamele ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkeleri bakımından değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti.
18 fabrikadaki ihale sonuçları dikkat çekti
Mahkeme kararında, Rize genelindeki yaş çay yükleme ihalelerinin sonuçlarına ilişkin tespitlere de yer verildi.
Dosyadaki belgelerin incelenmesi sonucunda, Rize’deki 18 çay fabrikasında yalnızca Tarımsan Çay Gıda Nakliye ve Ticaret A.Ş.’nin teklif verdiği belirtildi.
Dokuz fabrikada Tarımsan’ın yanı sıra başka firmaların da teklif sunduğu ancak bu tekliflerin şartnamede aranan koşulları karşılamadığı gerekçesiyle geçersiz sayıldığı kaydedildi. Yalnızca İyidere Çay Fabrikası’nda iki geçerli teklif bulunduğu tespit edildi.
Kararda, Tarımsan’ın teklif vermediği fabrika dışında ihalelerin tamamının bu şirket üzerinde kaldığı ifade edildi. Ayrıca şirketin ÇAYKUR’un yüzde 48 oranında ortak olduğu bir kuruluş olması da değerlendirmeye alındı.
Mahkeme, ihale sonuçlarını şartnamenin rekabet üzerindeki etkisini incelerken dikkate aldı.
Artvin, Trabzon ve Giresun’da şartlar değiştirildi
Kararda, ÇAYKUR’un diğer bölgelerdeki ihale uygulamalarına ilişkin tespitler de yer aldı.
Giresun, Trabzon ve Artvin’de yapılan ihalelerde yeterli teklif alınamaması üzerine şartnamenin 20 Mayıs 2026 tarihinde değiştirildiği belirtildi. Yapılan düzenlemeyle tek sözleşmeye dayalı iş deneyimi şartı 5 bin tondan 1.000 tona düşürüldü. Ayrıca faaliyet belgesinde yaş çay sektöründe yükleme-boşaltma işinin açıkça yer alması zorunluluğu kaldırıldı.
Mahkeme, diğer bölgelerde teklif yetersizliği nedeniyle yeterlilik koşullarının değiştirilmesini, Rize’deki ihalelerde rekabet ortamının oluşup oluşmadığını değerlendirirken göz önünde bulundurdu.
ÇAYKUR’un savunması mahkemenin değerlendirmesinde
ÇAYKUR, mahkemeye sunduğu savunmada kurumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili istisna hükümleri kapsamında hareket ettiğini belirtti.
Yaş çayın kısa sürede işlenmesi gereken, mevsimsel yoğunluğu yüksek ve stratejik öneme sahip bir ürün olduğuna dikkat çeken idare, yeterlilik şartlarının operasyonel kapasitesi yüksek firmaları belirlemek ve iş disiplinini sağlamak amacıyla getirildiğini savundu.
Savunmada, geçmiş yıllarda bazı kooperatiflerin üstlendikleri işleri başka kuruluşlara devrettiği, kayıt dışı ve yabancı işçi çalıştırılmasına ilişkin sorunlar yaşandığı ve iş kazaları nedeniyle adli süreçlerin bulunduğu da ifade edildi.
Mahkeme ise işin profesyonellik ve belirli bir kapasite gerektirmesinin yeterlilik koşulları konulmasını haklı kılabileceğini kabul etmekle birlikte, bu koşulların rekabeti ortadan kaldıracak düzeyde uygulanamayacağına dikkat çekti.
Kararda ayrıca ÇAYKUR’un Satınalma ve İhale Yönetmeliği’nde yer alan saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri hatırlatıldı.
Rize İdare Mahkemesinden açık karar
Rize İdare Mahkemesi, Yaş Çay Yükleme ve Nakliye İdari Şartnamesi’nin 6.3.a ve 6.3.b maddelerinin ihaleye katılımı zorlaştırdığı ve rekabeti engellediği sonucuna vardı. Bu maddeler hukuka aykırı bulunduğu için aynı şartlara dayanılarak gerçekleştirilen ihalelerde de hukuka uyarlık bulunmadığına karar verildi.
13 Ekim 2026 tarihinde oybirliğiyle verilen karara karşı, tebliği izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay nezdinde temyiz yolu açık bırakıldı.
Karar, ÇAYKUR’un 2026 yılı yaş çay yükleme ihalelerinde uyguladığı yeterlilik koşullarını yargı denetimine taşıması bakımından önem taşıyor. Mahkemenin değerlendirmesi, kamu ihalelerinde idarenin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik şartların belirlenirken rekabeti daraltmaması ve istekliler arasında eşit katılım imkânını gözetmesi gerektiğini ortaya koydu.
