Çekya'da hükümetin kamu yayıncılığının finansmanını değiştiren yasa tasarısına karşı düzenlenen gösterilerin en büyüğünün bu hafta sonu başkent Prag'da yapılması bekleniyor. Gösteri, ülkenin en büyük kamu yayıncıları Çek Televizyonu (CT) ve Çek Radyosu'nun (CRo) lisans ücretiyle değil doğrudan devlet bütçesinden finanse edilmesini öngören tasarıya karşı düzenleniyor.
Başbakan Andrej Babis'in popülist koalisyonu, tasarının üç okumasından ilkini 24 Ekim'de sabaha karşı 04.36'da yapılan oylamayla hızlandırılmış biçimde geçirmişti. Koalisyondaki üç parti — Babis'in merkezci ANO'su, aşırı sağcı SPD ve radikal muhafazakâr Motoristler — lisans ücretinin adil olmayan bir vergi olduğunu savunuyor. Partilere göre yeni düzenleme, CT ve CRo'nun ilk yılda yaklaşık yüzde 15 daha az bütçeyle daha verimli çalışmasını sağlayacak; birçok Avrupa Birliği ülkesinin de benzer değişiklikler yaptığı belirtiliyor.
Muhalefet partileri, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası denetim kuruluşları ise hükümeti yayıncıların bağımsızlığını zayıflatmaya çalışmakla suçluyor. CT ve CRo, tasarıdaki bütçe kesintisinin program ve personel kısıtlaması anlamına geleceği uyarısında bulundu. Masaryk Üniversitesi'nden siyaset bilimci Otto Eibl, DW'ye yaptığı açıklamada, "Çatışmacı yaklaşım, parlamento tartışmasını sınırlama girişimleri ve hükümetin gazetecilere ve eleştirmenlere yönelik söylemi, kamuoyundaki tepkinin artmasına katkıda bulundu" dedi.
Tasarının hızlandırılmasının ardından ülke genelinde çok sayıda gösteri yapıldı; CT ve CRo çalışanları kasım başında greve giderek televizyon ve radyo yayın akışını aksattı. Gösteriyi düzenleyen sivil toplum grubu Million Moments for Democracy, 2019'da Babis'in ilk başbakanlık döneminde yaklaşık 300 bin, bu yılın başında da 200 binden fazla kişiyi sokağa çıkarmıştı.
Babis, tepkiler büyürken kamu yayıncılığı finansmanının bütçe dışına alınmasını ve editöryal bağımsızlığın güvence altına alınmasını öngören yeni bir tasarı hazırlanacağını ve bunun açık bir tartışmaya açılacağını söyledi. Ancak eleştirmenler, ayrıntı bulunmadığını ve hükümetin diğer üyelerinin mevcut çizgide ısrarlı göründüğünü belirterek bu açıklamayı yeterli bulmadı. Million Moments for Democracy, "Sözler hiçbir şey ifade etmiyor" değerlendirmesinde bulunarak baskının sürmesi gerektiğini savundu.
Hükümet, tasarıyı geçirmek için gereken parlamento çoğunluğuna sahip. Ancak anketler, hükümete yönelik siyasi desteğin zayıfladığını gösteriyor. Prag merkezli EUROPEUM Avrupa Politikaları Enstitüsü'nden Martin Vokalek, hükümet için asıl riskin medya meselesinin daha geniş hoşnutsuzluğun odağı haline gelmesi olduğunu söyledi. Vokalek, Çekya'daki protestoların Fransa'dakine benzer görüntülere dönüşmesini beklemediğini belirterek ülkedeki kitlesel, barışçıl ve sivil protesto kültürünün hâlâ güçlü olduğunu ifade etti.
