Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda (COP31) müzakereler başkanlığını yürüten Bowen, zirvenin ilk haftasındaki çalışmaları basın toplantısında değerlendirdi. Toplantıya COP31 Başkanlığı Gençlik İklim Şampiyonu Sally Higgins de katıldı.
Bowen, Adil Geçiş Mekanizması, Emisyon Azaltım Çalışma Programı, İklim Finansmanı Çalışma Programı ve Paris Anlaşması’nın 2.1(c) maddesi başlıklarında tarafların hafta boyunca olumlu ve yapıcı görüşmeler yaptığını belirtti. Bazı konularda teknik çalışmaların süreceğini, bazı başlıkların ise bakanlar düzeyinde siyasi çözüme kavuşturulması gerektiğini aktardı.
Karar metninin hazırlanması için heyet başkanları düzeyinde kapsamlı istişareler yürütüldüğünü kaydeden Bowen, tarafların metinde yer almasını istedikleri konulara ilişkin değerlendirmelerin iki gece önce şeffaf biçimde yayımlandığını söyledi. Bu belgenin henüz taslak karar metni olmadığını vurgulayan Bowen, tarafların görüşlerini içeren paylaşımın ülkelerin diğer tarafların değerlendirmelerini görmesini sağladığını ifade etti.
Taraflardan bu değerlendirmelere ilişkin yazılı görüşlerini aynı akşama kadar iletmelerinin istendiğini belirten Bowen, görüşlerin bir araya getirilmesinin ardından Başkanlık öncülüğündeki kararın ilk taslağının hazırlanacağını bildirdi. Bowen, “İlk taslağı gelecek haftanın başında yayımlayacağız” dedi.
İkinci haftada bakanlar düzeyinde yoğun görüşmeler yapılacağını belirten Bowen, konferans sona yaklaşırken taslak metnin yeniden düzenleneceğini ve uzlaşıya dayalı bir sonuca ulaşmak için çalışacaklarını söyledi. Böylece ilk taslağın yayımlanmasının ardından karar metni üzerindeki müzakereler devam edecek.
Türkiye ile Avustralya arasındaki çalışma düzenine ilişkin soruyu yanıtlayan Bowen, iki ülkenin ekiplerinin koordinasyon içinde hareket ettiğini anlattı. Ortak çalışmanın tarafların beceri, deneyim ve uluslararası bakış açılarından yararlanmayı sağladığını belirten Bowen, “Türkiye ve Avustralya ekipleri artık tek bir ekip haline geldi ve çok yakın iş birliği içerisinde çalışıyor” ifadelerini kullandı.
Ekipler arasında görev dağılımı bulunduğunu söyleyen Bowen, bu düzenin lojistik konularla ilgilenmeden müzakerelere odaklanmasına imkân verdiğini kaydetti. Modelin gelecekteki COP toplantıları için örnek olabileceğini dile getiren Bowen, Bakan Kurum ile her gün, gün içinde birkaç kez görüştüklerini aktardı.
Adil Geçiş Mekanizması görüşmelerinin yapıcı ilerlediğini belirten Bowen, mekanizmanın kurulmasına yönelik kapsamlı taslak metnin bir gece önce yayımlandığını açıkladı. İddialı ve uygulanabilir bir mekanizma oluşturulmasına güçlü ilgi bulunduğunu söyleyen Bowen, taslağın ikinci haftadaki görüşmelere temel oluşturabileceğini ifade etti.
Bowen’ın verdiği bilgiye göre önerilen mekanizma, siyasi ve uygulamaya yönelik iki bileşenden oluşuyor. Ülkelerin finansmana, uzmanlığa ve desteğe erişimini kolaylaştıracak bir eşleştirme hizmeti ile bilgi paylaşımını ve mevcut girişimler arasındaki koordinasyonu artıracak düzenlemeler değerlendiriliyor.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesinin COP31’in nihai karar metninde yer alıp almayacağı sorusuna Bowen, taslağın içeriği hakkında şimdiden değerlendirme yapamayacağını söyledi. Dubai’deki görüşmelerde bu ifadenin karar metnine girmesi sürecinde yer aldığını hatırlatan Bowen, çalışmaların önümüzdeki günlerde devam edeceğini belirtti.
Elektrifikasyon konusunda Eylem Gündemi ile resmi müzakere sürecinin birbirinden ayrı olduğunu vurgulayan Bowen, “Eylem Gündemi’ndeki konuları kelimesi kelimesine alıp Başkanlık öncülüğünde hazırlanacak karar metnine koyamazsınız” dedi. Elektrifikasyon için güçlü bir ivme bulunduğunu belirten Bowen, bu kararlılığın taraflar arasında uzlaşı sağlayacak biçimde karar sürecine yansıtılmasını istediklerini söyledi.
İlk haftada bazı müzakere başlıklarında diğerlerine kıyasla daha fazla ilerleme sağlandığını aktaran Bowen, tarım konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle bu konunun Bonn’daki bir sonraki oturuma taşınacağını açıkladı.
Gelişmekte olan küçük ada devletleri ile en az gelişmiş ülkelerin iklim finansmanına erişimi hakkında konuşan Bowen, iklim değişikliğine uyum için sağlanan finansmanın yalnızca yüzde 0,2’sinin gelişmekte olan küçük ada devletlerine gittiğini belirtti. Bowen, “Bana göre bu kesinlikle yeterli değil” dedi.
Bu ülkelerin finansmana erişimini kolaylaştırmak üzere yeni bir çalışma grubu oluşturulduğunu açıklayan Bowen, çok taraflı kalkınma bankalarıyla somut çözümler geliştirilmesinin hedeflendiğini kaydetti. İklim değişikliğinin etkileriyle karşı karşıya kalan ülkelerin karmaşık başvuru süreçlerini yürütmekte zorlandığını belirten Bowen, mevcut sistemin finansmana en fazla ihtiyaç duyan ülkelere yeterli erişim sağlamadığını ifade etti.
Bowen, Pasifik Dayanıklılık Fonu’na Minderoo Foundation tarafından yapılan 5 milyon ABD dolarlık katkıdan memnuniyet duyduğunu söyledi. Bu desteğin başka özel kuruluşları da fona katkıda bulunmaya teşvik edebileceğini belirten Bowen, ülkelerle finansman görüşmelerinin sürdüğünü aktardı.
COP31’in başarılı sayılması için çok taraflı iş birliğinin sürdüğünü dünyaya göstermesi gerektiğini vurgulayan Bowen, konferansın şirketlere yenilenebilir enerji yatırımlarına devam etmeleri ve hükümetlerin bu yatırımları destekleyeceği mesajını vermesini istedi. Savaşlar, çatışmalar, hayat pahalılığı, enerji krizi ve kuraklıkların aynı dönemde yaşandığını belirten Bowen, hükümetlerin 1,5 derece hedefinden vazgeçmediğinin gösterilmesi gerektiğini söyledi.
Avustralya’nın enerji dönüşümü hakkında da bilgi veren Bowen, yenilenebilir enerjinin ülkedeki payının 2022 yılında yüzde 33 olduğunu, günümüzde yüzde 50 seviyesine ulaştığını açıkladı. Avustralya’nın 2030 yılı için belirlenen yüzde 82 hedefi doğrultusunda ilerlediğini kaydetti.
COP31 Başkanlığı Gençlik İklim Şampiyonu Higgins, iklim değişikliğinin gençlerin sağlığını, güvenliğini, insan haklarını ve istihdam imkânlarını etkilediğini söyledi. Son altı ayda dünyanın farklı bölgelerindeki gençlerle görüştüğünü belirten Higgins, gençlerin COP31’den yaşamlarını iyileştirecek somut fırsatlar beklediğini aktardı.
Higgins, genç çiftçilerin tarımsal işletmelerini büyütmelerine destek olmak amacıyla “Back Future Farmers” adlı küresel kampanyayı başlattığını açıkladı. Gençlerin sürdürülebilir gıda üretmek ve gıda sistemlerinin dönüşümünde yer almak istediğini belirten Higgins, onların yalnızca işçi veya çalışan olarak değil, yenilikçi girişimciler ve özel sektör liderleri olarak da rol almak istediklerini söyledi.
Kampanya kapsamında uluslararası tarım kuruluşları, finansman sağlayıcıları, özel sektör temsilcileri ve hükümetler, genç çiftçileri desteklemek üzere iş birliği yapmaya davet edildi.
