Erzurum için stratejik bir uyarı
Erzurumlu iş insanı Şevket Demir, Zengezur Koridoru, hızlı tren projesi ve Palandöken Lojistik Merkezine ilişkin değerlendirmelerinde şehrin sahip olduğu coğrafi ve ulaştırma avantajlarının yeterince kullanılmadığını söyledi. Demir, yatırımların niteliği ve lojistik merkezinin işleyişi konusunda yerel düzeyde daha fazla tartışma ve somut adım gerektiğini vurguladı.
Zengezur Koridoru’nun yeri ve zamanlaması:
Demir, 2 Ekim 2026 tarihinde ERVAK tarafından düzenlenen 30. Sultan Sekisi toplantısında Zengezur Koridoru’nun ele alındığını hatırlattı. Toplantıda uzmanların önemli bilgiler aktardığını ancak konunun Erzurum özelinde yeterince değerlendirilemediğini belirtti. Zengezur Koridoru’nu yalnızca ekonomik bir proje olarak değil, Türkiye ile Türk dünyası arasında kurulacak ulaşım ve iletişim hattı bakımından da anlamlı bir güzergâh; hatta Demir’e göre bir Turan yolu niteliğinde görülmesi gerektiğini söyledi.
Koridor ile ilgili kara ve demiryolu inşaatlarının sürdüğünü ve hattın hizmete açılmasının 2029-2030 yılları arasında öngörüldüğünü söyleyen Demir, bugün Azerbaycan ve diğer Türk Cumhuriyetleri ile Uzak Doğu ve Çin arasındaki taşımacılığın büyük ölçüde Bakü-Tiflis-Kars (BTK) hattı üzerinden sağlandığını hatırlattı.
Türkiye’nin Nahçıvan ile olan 17 kilometrelik sınırına dikkat çeken Demir, Iğdır-Aralık Dilucu Sınır Kapısı’nın bu bağlamda önem taşıdığını, Dilucu-Kars arasındaki 224 kilometrelik demiryolu hattının temelinin Ağustos 2026‘da atıldığını ve Kars-Erzurum arasındaki 208 kilometrelik hattın ihalesinin Haziran 2026‘da yapıldığını aktardı. Erzurum-Erzincan arasındaki 173 kilometrelik hattın proje çalışmalarının sürdüğünü, ıslah ihalelerine ilişkin net bir tarihin henüz paylaşılmadığını belirtti. Ayrıca Kars ile Sivas-Divriği arasındaki 660 kilometrelik hat için Dünya Bankası finansmanının sağlandığını ifade etti.
Orta Koridor ve rotalar:
Çin’in denizyolu taşımacılığına alternatif arayışında Orta Koridor’un öneminin arttığına değinen Demir, bu güzergâhın güvenli ve kısa ulaşım sunduğu için tercih edildiğini belirtti. Bakü’den Kars’a iki ana alternatif rota bulunduğunu söyledi: biri yaklaşık 820 kilometrelik Bakü-Tiflis-Kars hattı, diğeri ise Bakü-Zengezur-Nahçıvan-Iğdır-Kars hattı olup bunun 600-650 kilometre civarında öngörüldüğünü aktardı. Her iki güzergâhın Kars’tan sonra Erzurum üzerinden Anadolu’ya katılarak İstanbul Halkalı, Edirne Kapıkule ve Bulgaristan üzerinden Avrupa ağına bağlandığını; bu hattın teoride Londra’ya kadar uzanabildiğini söyledi.
Modernizasyon mu, yüksek hızlı tren mi?
Demir, demiryolu çalışmalarında önemli bir ayrımı netleştirdi: Yapılan çalışmaların çoğunun mevcut hatların bakım, onarım ve modernizasyonu kapsamında olduğunu; bunun yüksek hızlı tren yatırımı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Ona göre yüksek standartlı demiryolları ile yüksek hızlı tren hatları arasında teknik ve işletim açısından ciddi farklar bulunuyor.
Demir, yüksek standartlı demiryollarının hem yük hem yolcu taşımacılığını aynı hat üzerinde sürdürebildiğini, konvansiyonel hatlara kıyasla daha modern altyapı ile saatte 200 kilometreye ulaşabildiğini; yüksek hızlı tren hatlarının ise yeni hat ve farklı teknik özellikler gerektirdiğini, yüksek hızlı trenin saatte 240 kilometre ve üzeri hızlarla değerlendirildiğini aktardı. Bu nedenle bölgeye yapılacak demiryolu yatırımlarını önemsemesine rağmen, mevcut modernizasyonun Erzurum’un yüksek hızlı tren beklentisini karşılamadığını vurguladı.
Erzurum’un transit kent olmaktan çıkması:
Demir, TCDD 9. Bölge Müdürü Yunus Yeşilyurt‘u ziyaret ederek Zengezur Geçidi, Palandöken ve hızlı tren konularında bilgi aldığını; bölge müdürünün konuya hâkim olduğunu söyledi. Ancak görüşmeler sırasında 9. Bölge Müdürlüğü tarafından Erzurum’un ithalat ve ihracat bakımından yeterince aktif olmadığı, lojistik merkezinden gerektiği gibi faydalanılamadığı değerlendirmesinin kendisini düşündürdüğünü belirtti. Yıllardır Kars’tan geçen veya Kars’a giden trenlerin Palandöken Lojistik Merkezi’ne uğramadan yollarına devam ettiğini; Kars Lojistik Merkezi’nin bu alanda Erzurum’dan daha ileri durumda olduğunu vurguladı. Demir, Çin’den Batı’ya ve batıdan Çin’e giden trenleri sadece seyretmenin Erzurum’un geleceği olamayacağını, bu trenlere Erzurum’dan da yük bindirilmesi ve burada yük boşaltılması gerektiğini söyledi.
Palandöken Lojistik Merkezi: potansiyel ve eksiklikler
Demir, Palandöken Lojistik Merkezi’nin TCDD tarafından, Erzurum 1. Organize Sanayi Bölgesi’nin hemen kuzeyinde, yaklaşık 350 bin dönümlük arazi üzerinde kurulduğunu hatırlattı. Bu yatırımın önemli olduğunu ancak etkin kullanımın sağlanamadığını belirtti. Lojistik merkezin gerçek anlamda bir lojistik köy hâline getirilmesi gerektiğini söyledi; buna yük terminalleri, depolar, antrepolar, soğuk hava depoları, oteller, restoranlar, yerli ve yabancı firmaların ofisleri, banka şubeleri, tarım ve hayvancılığa yönelik depolar, yolcu terminalleri ve taşımacılık firmalarının entegrasyonu da dâhil olmalı dedi.
Demir, gümrük binasının lojistik merkezden kilometrelerce uzakta inşa edilmesini eleştirerek bu eksikliğin giderilmesinin zamana yayılacağını belirtti. Erzurum’un ithalat ve ihracat potansiyelinin geliştirilmesi gerektiğini; birçok ülkede ekonomik canlanma için kamu tarafından lokomotif yatırımların doğrudan yapıldığını veya desteklendiğini hatırlattı.
Tarım ve hayvancılık önceliği:
Sanayi ve teknoloji üretimi gelişinceye kadar Erzurum’un en somut ihracat imkanlarından birinin tarım ve hayvancılık olduğunu ifade eden Demir, bu alanın geliştirilmesi ve başarılı hâle getirilmesinin dünya ekonomisiyle bütünleşme açısından zorunlu olduğunu söyledi. Şehrin tarihsel olarak İpek Yolu, Baharat Yolu ve Kürk Yolu gibi ticaret güzergâhlarının kavşağında bulunduğunu hatırlatarak Palandöken’in bu mirasla buluşturulmasının önemine dikkat çekti.
Sonuç olarak Demir, yüksek standartlı demiryolu yatırımlarının önemini kabul ettiğini ancak bunların yüksek hızlı tren beklentisinin yerine geçmemesi gerektiğini vurguladı. Bölgedeki modernizasyon tamamlandıktan sonra yüksek hızlı tren hattının da yapılmasının Erzurum için öncelikli, vazgeçilmez ve kazanılmış bir hak olduğunu söyledi.
ZENGEZUR KORİDORU, HIZLI TREN VE PALANDÖKEN LOJİSTİK MERKEZİ’NE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERDE BULUNAN ERZURUMLU İŞ İNSANI ŞEVKET DEMİR, ERZURUM’UN SAHİP OLDUĞU STRATEJİK KONUMDAN YETERİNCE YARARLANAMADIĞINA DİKKAT ÇEKTİ.
