FARENJİT NEDİR?
Farenjit, tıp dilinde farenks olarak adlandırılan ve ağız ile burun boşluğunun arkasında yer alan yutak bölgesinin iltihaplanması durumudur. Solunum ve sindirim sisteminin kesişim noktası olan bu doku, dışarıdan alınan havayla ve besinlerle doğrudan temas ettiği için mikroorganizmaların yerleşmesine oldukça müsaittir. Yutak mukozasının inflamasyonuyla karakterize olan bu hastalık, ani başlayan ve şiddetli seyreden akut farenjit ile daha hafif ancak uzun süre devam eden kronik farenjit olmak üzere iki ana formda incelenir. Genellikle kış ve bahar aylarında, kapalı ve kalabalık alanlarda havadaki damlacıklar yoluyla kişiden kişiye hızla bulaşarak salgınlara yol açabilir.
1 | 8
FARENJİTİN EN SIK GÖRÜLEN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Farenjitin en karakteristik ve hastayı en çok rahatsız eden klinik belirtisi, yutkunma ve konuşma sırasında senkronize şekilde artan şiddetli boğaz ağrısı ile batma hissidir. Hastalar boğazlarının arkasında sürekli bir kuruluk, kaşıntı, gıcık ve yabancı bir cisim varmış hissi duyduklarını ifade ederler. Akut farenjit tablolarına genellikle aniden yükselen ateş, halsizlik, yaygın kas ve eklem ağrıları ile boyun bölgesindeki lenf bezlerinin şişmesi ve hassaslaşması eşlik eder. Boğazdaki sinir ağlarının kulak yoluyla ortak lifleri paylaşması nedeniyle, yutkunma esnasında kulağa vuran keskin sızılar, kuru öksürük krizleri ve ses kalitesinde kabalaşma da sıklıkla gözlenen diğer önemli semptomlar arasında yer alır.
2 | 8
FARENJİTE NEDEN OLAN ETMENLER NELERDİR?
Farenjit olgularının çok büyük bir kısmı mikrobiyal etkenlerden kaynaklansa da, çevresel faktörler ve kimyasal tahrişler de bu tablonun oluşmasında doğrudan rol oynayabilir. Yetişkinlerde ve çocuklarda görülen vakaların yaklaşık %70 ila 80’inin sorumlusu, nezle ve gripe yol açan rinovirüs veya influenza gibi viral enfeksiyonlardır. Bakteriyel farenjitler arasında en tehlikelisi ve önemlisi ise halk arasında Beta mikrobu olarak bilinen A grubu beta hemolitik streptokok bakterisidir. Bunların dışında aşırı kuru ve nemsiz havaya maruz kalmak, sigara dumanı, hava kirliliği, çok sıcak ya da çok soğuk gıdalar tüketmek ve mide asidinin boğaza kadar yükselmesiyle karakterize olan reflü hastalığı yutak dokusunu mekanik olarak tahriş ederek kronik farenjiti tetikler.
3 | 8
FARENJİT NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Farenjit hastalığının teşhisi, bir kulak burun boğaz veya iç hastalıkları uzmanının gerçekleştireceği detaylı bir fiziksel muayene ve gerekli durumlarda uygulanacak laboratuvar testleriyle son derece kolay bir şekilde konulur. Doktor muayene sırasında özel bir ışık yardımıyla hastanın ağız içini ve yutak arkasını inceleyerek oradaki kızarıklığı, ödemi ve bademciklerin üzerindeki iltihaplı beyaz odakları değerlendirir. Enfeksiyonun virüslerden mi yoksa tehlikeli sonuçlar doğurabilen Beta bakterisinden mi kaynaklandığını kesin olarak ayırt edebilmek amacıyla boğazın arka duvarından pamuklu bir çubukla sürüntü örneği alınarak boğaz kültürü testi yapılır. Klinik ortamında dakikalar içinde sonuç veren hızlı streptokok antijen testleri ve enfeksiyonun genel seviyesini gösteren kan tetkikleri de teşhisi kesinleştirmek için kullanılan diğer yardımcı yöntemlerdir.
