Bu sistem sayesinde çalışanlar, 3600 gün fiili çalışma şartını tamamlamaları hâlinde hem prim günlerini artırabiliyor hem de emeklilik yaşını 3 yıla kadar erkene çekebiliyor.
Yıpranma Payı Nedir, Ne Sağlar?
SGK mevzuatında 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında yer alan fiili hizmet süresi zammı, riskli meslek gruplarında çalışanların daha erken emekli olmasını amaçlıyor.
Bu uygulama kapsamında belirlenen mesleklerde çalışanlara, her yıl için 60, 90 veya 180 gün arasında ek prim günü kazandırılıyor.
Kazanılan sürenin yarısı prim gününe ekleniyor
Diğer yarısı ise emeklilik yaşından düşülüyor
Rizeliler İçin Emeklilik Yaşı 3 Yıla Kadar Düşebiliyor
Rize’de uzun yıllardır ağır sanayi, maden, güvenlik ve sağlık alanlarında çalışanlar için yıpranma payı önemli avantaj sağlıyor.
Örneğin bir Rizeli, 20 yıl boyunca yılda 90 gün fiili hizmet süresi zammı alıyorsa:
Toplam 1.800 gün kazanıyor
900 günü prim,
900 günü yaş indirimi olarak yansıyor
Bu durum emekliliğin yaklaşık 2,5–3 yıl erkene çekilmesi anlamına geliyor.
Yer altı maden işçileri için ise yaş indirimi konusunda üst sınır bulunmaması, bu meslek grubunu daha avantajlı hâle getiriyor.
Hangi Rizeliler Yıpranma Payından Yararlanabiliyor?
Fiili hizmet süresi zammı, SGK tarafından belirlenen meslek grupları için geçerli. Rize’de bu haktan yararlanabilecek başlıca meslekler şunlar:
Yer altı maden işçileri
Radyasyonla çalışan sağlık personeli
Polisler ve emniyet mensupları
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli
Basın ve gazetecilik çalışanları
Demir-çelik ve ağır sanayi işçileri
Emniyet ve TSK personeli için yaş indirimi en fazla 8 yıl ile sınırlandırılırken, yer altı maden işçileri bu sınırın dışında tutuluyor.
3600 Gün Şartı Kritik Öneme Sahip
Uzmanlara göre Rizelilerin en çok dikkat etmesi gereken konu, 3600 gün fiili çalışma şartı. İlgili meslek grubunda bu süre tamamlanmadan yıpranma payı emeklilik hesabına dâhil edilmiyor.
Bu nedenle EYT kapsamına giremeyen ancak uzun yıllar riskli işlerde çalışan Rizeliler için 3600 gün, erken emekliliğin kilit eşiği olarak görülüyor.
Borçlanmalar Emeklilik Sürecini Kısaltabiliyor
Yıpranma payına ek olarak;
Doğum borçlanması
Askerlik borçlanması
emeklilik yolunu hızlandırabiliyor. Rizeli kadın çalışanlar en fazla 3 çocuk için 6 yıla kadar, erkek çalışanlar ise askerlik süreleri kadar borçlanma yapabiliyor. Bu borçlanmalar yaş indirimi sağlamasa da emeklilik tarihini öne çekebiliyor.
Başvurular Nasıl Yapılıyor?
Erken emeklilikten yararlanmak isteyen Rizeliler:
SGK il veya ilçe müdürlüklerine yazılı dilekçe ile başvuru yapıyor
İşverenin SGK’ya bildirdiği hizmet kayıtları esas alınıyor
Doğum ve askerlik borçlanmaları için SGK-025 Borçlanma Formu dolduruluyor
Süreç e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor
Uzmanlar, EYT kapsamı dışında kalan Rizeliler için fiili hizmet süresi zammının, şu an en güçlü erken emeklilik alternatiflerinden biri olduğunu vurguluyor.
