Güney Kafkasya'da, son yıllarda yoğun bir şekilde tartışılan ve önemli bir ulaşım projesi olarak öne çıkan Zengezur Koridoru, Azerbaycan ile Nahçıvan arasında kesintisiz kara bağlantısı sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir hat olarak dikkat çekmektedir. Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye, Rusya, İran ve ABD gibi ülkelerin dahil olduğu diplomatik süreçlerle gündeme gelen bu koridor konusunda güzergah, uzunluk ve kontrol mekanizması etrafında uzun süredir süren tartışmalar devam etmektedir. Özellikle "ABD'ye devredildi" iddiaları, uluslararası kamuoyunun da ilgisini çeken popüler başlıklar arasına girmiştir.
Zengezur Koridoru Nedir?
Zengezur Koridoru, aynı zamanda Nahçıvan Koridoru olarak bilinen bu ulaşım projesi, Azerbaycan’ın batısındaki bölgeler ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında doğrudan kara bağlantısı oluşturmayı hedefliyor. Bu koridor fikri, 2020 yılında gerçekleşen İkinci Karabağ Savaşı’ndan sonra imzalanan ateşkes anlaşması sırasında yeniden gündeme geldi. Anlaşmada, Azerbaycan ve Nahçıvan arasında ulaşım yollarının açık tutulmasına ilişkin maddeler bulunmaktaydı.
Bu proje sadece bölgesel bir ulaşım hattı olarak değil, aynı zamanda Türkiye üzerinden Avrupa ve Orta Asya’ya uzanan bir ticaret ağı içinde önemli bir rol oynaması beklenen bir yapı olarak da değerlendiriliyor. Koridorun açılması sayesinde kara ve demiryolu bağlantılarının güçlendirilmesi ve bölgedeki ticaretin canlandırılması hedefleniyor.
Zengezur Koridoru Nereden Geçiyor?
Zengezur Koridoru’nun planlanan güzergahı, Ermenistan’ın güney kısmındaki Sünik bölgesi üzerinden geçmektedir. Koridor, Azerbaycan’ın batı kesimlerinden başlayarak Ermenistan sınırları içerisinden ilerlemektedir ve ulaştığı nokta ise Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’dir. Bu bölge, Sovyetler Birliği döneminde de aktif ulaşım bağlantılarına sahipti.
Projenin güzergahı dağlık ve yüksek rakımlı alanlardan oluşmaktadır. Zengezur Dağları çevresindeki geçiş noktaları göz önüne alındığında, bu projenin uygulanması kapsamlı altyapı ve mühendislik çalışmaları gerektirecektir. Özellikle yer şekilleri ve iklim koşulları, inşaat sürecinde karşılacak zorluklar arasında yer alıyor.
Zengezur Koridoru Kaç KM?
Zengezur Koridoru’nun uzunluğunun yaklaşık 130 kilometre civarında olduğu bilgileri verilmektedir. Bu projede, hem karayolu hem de demiryolu projelerinin eş zamanlı olarak geliştirilmesi hedeflenmektedir. Koridor boyunca geçecek olan alanların zorlu coğrafi özellikleri, yeni tünel, köprü ve ulaşım altyapılarının inşa edilmesini gerektirmektedir.
Bu projenin temel amaçları arasında, bölgedeki lojistik kapasitesinin artırılması ve ticari faaliyetlerin hızlandırılması yer alıyor. Zengezur Koridoru, bölgesel ticaretin gelişimi açısından kritik bir öneme sahip olarak öne çıkıyor.
Zengezur Koridoru Kimin Kontrolünde?
Zengezur Koridoru’nun kontrolü meselesi, taraflar arasında farklı görüşlerin tartışıldığı bir konu olarak önemini koruyor. 2020 yılındaki ateşkes anlaşmasında, Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki bağlantının sağlanacağı kararlaştırılmış olsa da güvenlik ve kontrol mekanizmasına dair ayrıntıların belirsizliği devam etmektedir.
Zengezur Koridoru’nun ABD’ye devredildiği yönündeki iddialar ise, 2025 yılında gerçekleştirilen barış görüşmeleri sonrasında daha fazla gündeme gelmiştir. Bazı uluslararası analizlere göre, ABD’nin arabuluculuğunda geliştirilen ve “Trump Rotası” veya “TRIPP” adıyla anılan plan çerçevesinde, koridorun işletme haklarının Amerikan firmalarına verilmesi müzakere edilmiştir. Bu düzenleme, ABD’nin doğrudan koridor üzerinde egemenlik devralmasından ziyade, ticari işletme ve altyapı geliştirme konularında bir rol oynamasından söz etmektedir. Konuya dair tartışmalar, başta Rusya ve İran olmak üzere bazı bölgesel aktörlerin eleştirilerine maruz kalırken, Ermenistan projeyi ekonomik kalkınma açısından değerlendirdiğini ifade etmiştir. Azerbaycan ve Türkiye ise, koridorun açılmasını bölgesel ulaşım ve ticaret ağlarının gelişimi açısından önemli bir adım olarak değerlendirmektedir.Zengezur Koridoru ABD’ye Mi Devredildi?
