Yunanistan'ın Girit adasından Kıbrıs Rum Kesimi'ne elektrik hattı projesi iptal edilmişken, Rum kamuoyunun gündeminde Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) arasında devam eden elektrik şebekesi çalışmaları bulunuyor. Bu konuda çevrimiçi toplantılar düzenleyen Yunan ve Rum yetkililer, kendi kamuoylarından gelen tepkilerle başa çıkmak durumunda kaldılar. Son yapılan çevrimiçi toplantıda, Güney Kıbrıs'ın enerji düzenleyici kurumu RAEK'in elektrik hattı projesinin finansman mekanizmasına dair duyduğu kaygılar dikkati çekti.
Akdeniz'deki Elektrik Krizi
Türkiye'ye göre Akdeniz'de başlatılacak bir elektrik bağlantı hattı, Türk egemenliğine yapılan bir müdahale olarak değerlendiriliyor. Türkiye'nin hassasiyetleri doğrultusunda, böyle bir projenin gerçekleştirilmesi için onay alınması gerektiği vurgulanıyor. Çevrimiçi zirvede, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye'nin elektrik şebekesini KKTC’ye bağlama çabalarının hız kazanmış olduğu ifade edildi. Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı olarak bilinen "Büyük Deniz Bağlantısı" projesine dair üst düzey bir toplantı, 30 Temmuz tarihinde gerçekleştirildi. Bu toplantıda, Yunanistan'dan RAAEY ve Güney Kıbrıs’tan RAEK gibi enerji düzenleme ve dağıtım kuruluşları temsil edildi. Ayrıca, Yunanistan iletim operatörü IPTO ile Avrupa Komisyonu temsilcileri de bu önemli toplantıda yer aldı.
Karşılıklı Suçlamalar ve Eleştiriler
Yapılan çevrimiçi zirvelerin temel amacı, hem Yunanistan hem de Güney Kıbrıs için enerji güvenliği açısından stratejik bir girişimin geliştirilmesine katkıda bulunmak. Ancak, bazı kaynaklar, Güney Kıbrıs’taki enerji düzenleme kurumu olan RAEK’in bu konuda isteksiz davrandığını gündeme getiriyor. Bu durum, projeye devam etme konusundaki isteksizlik olarak yorumlanıyor. Son gelen bilgiler, RAEK’in Yunanistan iletim operatörü IPTO'nun proje maliyetlerine ilişkin gerekli fonları güvence altına alacak düzenlemeyi onaylamayı reddettiğini gösteriyor. 1000 kilometre uzunluğundaki deniz altı kablosunun inşası mühendislik firması Nexans tarafından üstlenilmiş durumda.
Mali Anlaşmazlık Sorunu
Avrupa Komisyonu tarafından desteklenen "Büyük Deniz Bağlantısı" projesinin geleceği belirsizliğini koruyor. Geçtiğimiz yıl, bu projeye ilişkin deniz araştırmaları başlatılmış, ancak Türkiye'nin müdahaleleri nedeniyle bu çalışmalar kesintiye uğramıştı. Şimdiyse, Güney Kıbrıs yönetimi içindeki siyasi muhalefet, finansman konusunu tekrar gündeme getirdi. Bu durumun, projenin hayata geçirilmesini zorlaştırabileceği kaydedildi. Rum kamuoyunda, elektrik bağlantısı projesinin mali anlaşmazlığa takılma olasılığı tartışılmaya başlandı.
Türkiye'nin Olumsuz Yaklaşımı
Müstafi amiral Cihat Yaycı, Türkiye'nin elektrik hattının çekilmesiyle ilgili sonuçları değerlendirirken, Yunanistan'ın bu projeyi gerçekleştirmek için Türkiye'nin Münhasır Ekonomik Bölgesi'nden geçiş izni almasının zorunlu olduğuna dikkat çekti. Yaycı, deniz hukuku çerçevesinde Türkiye'nin güzergah bilgisi talep etme hakkına sahip olduğunu belirtti. Rum medyası ise Ankara'nın KKTC'ye elektrik hattı bağlama çalışmalarına hız verildiğini bildirdi. Bu durumu, Güney Kıbrıs için olumsuz bir gelişme olarak yorumlayan yerel basında, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın projeyi başarıyla sürdürmeye yönelik stratejik yaklaşımı dikkat çekici bir şekilde vurgulanıyor. İlk olarak 2016 yılında önerilen proje, 2023 tarihinde bir anlaşmayla resmileşti ve Mersin'den Girne'ye kadar uzanan 300 MW'lık bir kablo hattı öngörülüyor. Projenin 2028 yılına kadar tamamlanması hedefleniyor, bu durum ise Güney Kıbrıs için önemli bir jeopolitik kayıptır.
