Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgeye yapacağı ziyaretin gölgesinde Manila'da bir dizi çok taraflı ve ikili görüşme için toplanıyor. Filipinler'in başkentindeki zirve pazar günü başlayıp salı gününe kadar sürecek.
Trump'ın Manila'ya yapacağı kısa ziyarette Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile görüşmesi planlanıyor. ABD Başkanı'nın ardından Çin'in Shenzhen kentindeki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesine geçecek olan Trump, burada Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir yıldan kısa sürede dördüncü kez yüz yüze gelecek. Beyaz Saray, Trump, Xi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ilk kez üçlü görüşme yapacağını doğruladı.
Ziyaret, ABD yönetiminin temmuzda aralarında bölgedeki ekonomilerin çoğunun da bulunduğu çok sayıda ticaret ortağına yeni tarifeler açıklamasının ardından geliyor. ABD Yüksek Mahkemesi'nin şubatta daha yüksek oranlı "karşılıklı" tarifeleri iptal etmesinin ardından yönetim, yüzde 10 ile 12,5 arasında değişen gümrük vergileri getirdi. ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi, söz konusu vergileri 60 ticaret ortağına zorla çalıştırmayla mücadelede yetersiz kaldıkları iddiasıyla uyguladığını bildirdi. Yönetim ayrıca ulusal güvenlik ve "aşırı" üretim kaygıları gerekçesiyle yürüttüğü ticaret soruşturmalarıyla bölge ülkelerine ek tarifelerin kapısını açık tutuyor.
Singapur'daki Hinrich Vakfı'nda ticaret politikası biriminin başkanı Deborah Elms, bölge ülkelerinin bu süreçten şimdiye kadar görece az etkilendiğini, ancak bunun süreceğinin garanti olmadığını söyledi. Elms, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, "ASEAN, ABD tarifeleri karşısında karışık bir başarı gösterdi. Genel ihracat arttı. Ancak bu artış büyük ölçüde tarifelerden muaf elektronik sevkiyatlarından kaynaklanıyor" dedi. Elms, bu sevkiyatların yapay zekâ yatırımlarına sıkı sıkıya bağlı olduğunu, bu alanda bir yavaşlama olması halinde ASEAN'ın bunu hissedeceğini belirtti.
ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi verilerine göre, ABD'nin ASEAN'dan ithalatı 2025'te yüzde 29'un üzerinde artışla 453,6 milyar dolara çıktı; taraflar arasındaki ticaret açığı 327,4 milyar dolara genişledi.
Zirvenin en çok beklenen somut çıktılarından biri, sınır ötesi veri transferi ve elektronik ödemeleri kolaylaştırmayı amaçlayan Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması'nın imzalanması. 2023'te başlatılan anlaşma, 2030'a kadar 2 trilyon dolar değerinde bir ASEAN dijital ekonomisi kurma yolunda adım olarak sunuluyor.
Singapur'daki ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı Jayant Menon, bölge liderlerinin Trump'ın ticaret alanında "sırada ne olduğu" konusunda kaygılı olacağını söyledi. Menon, "Şimdiye kadar son tarifeler ASEAN ihracatının rekabet gücünü sınırlı ölçüde etkilemiş görünüyor. Ancak bu, özellikle daha fazla sektörel tarife ya da ihracat kontrolleri gibi başka önlemlerle gelecekte değişebilir" dedi.
Malezya'daki Uluslararası İslam Üniversitesi'nde ASEAN çalışmaları profesörü Phar Kim Beng ise bölge içi ticaretin on yıllardır süren liberalleşmeye karşın yüzde 23 gibi düşük bir düzeyde kaldığını belirtti. Phar, ASEAN'ın bölge içi ticareti artıracak önemli önlemler açıklamasını beklemediğini söyledi.
