Sabah uyanmasına rağmen kendini dinlenmiş hissetmeyen, gün boyunca halsizlik yaşayan veya kaslarında güçsüzlük hisseden kişiler, bu şikayetlerin nedenini merak ediyor. D vitamini eksikliği, bazı kişilerde yorgunluk, kas güçsüzlüğü ve kemik ağrıları gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor. Ancak aynı şikayetler farklı sağlık sorunlarından da kaynaklanabildiği için yalnızca belirtilere bakarak eksiklik tanısı koymak mümkün olmuyor.
D vitamini, vücudun kalsiyum ve fosfor dengesinin düzenlenmesinde, kemik ve kas sağlığının korunmasında önemli rol oynuyor. Yeterli güneş ışığı alamamak, beslenmede D vitamini kaynaklarının az bulunması ve bazı hastalıklar vitamin düzeyinin düşmesine neden olabiliyor.
D vitamini eksikliği her kişide aynı şekilde ortaya çıkmıyor. Eksikliğin derecesine ve ne kadar süredir devam ettiğine bağlı olarak farklı şikayetler görülebiliyor.
Hafif eksikliklerde halsizlik, yorgunluk, kas güçsüzlüğü ve kemik ağrıları dikkat çekebiliyor. Bazı kişilerde saç dökülmesi ve daha sık hastalanma gibi şikayetler de görülebiliyor.
Uzun süre devam eden ve ağır düzeye ulaşan eksikliklerde kemik mineral yoğunluğu azalabiliyor. Kemik erimesi ve kırık riski de gündeme gelebiliyor. Özellikle kemik ve kas sağlığı açısından risk taşıyan kişilerin şikayetlerini ihmal etmemesi önem taşıyor.
Günün büyük bölümünü kapalı alanlarda geçirenler, yeterli güneş ışığı alamayanlar ve D vitamini içeren besinleri az tüketenler risk grubunda bulunabiliyor.
Böbrek ve karaciğer hastalıkları, bağırsaklardan besin emilimini etkileyen rahatsızlıklar da D vitamini düzeyini etkileyebiliyor. Obezitesi bulunanlar, kemik erimesi yaşayanlar ve bazı ilaçları kullanan kişilerde de eksiklik açısından değerlendirme gerekebiliyor.
Özellikle kortizon ve bazı epilepsi ilaçlarını kullanan kişilerin D vitamini düzeyleri konusunda hekimlerine danışması önem taşıyor.
Vücuttaki D vitamini düzeyini değerlendirmek için 25-hidroksi D vitamini, diğer adıyla 25-OH D vitamini testi kullanılıyor. Kan örneği üzerinden yapılan ölçüm, kişinin vitamin düzeyinin değerlendirilmesine yardımcı oluyor.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneğinin paylaştığı sınıflandırmada 20 ng/ml ve üzerindeki değerler yeterli kabul edilirken, 10-20 ng/ml arası yetersizlik, 10 ng/ml altı ise eksiklik olarak tanımlanıyor. Sonuçların kişinin sağlık durumu ve risk faktörleriyle birlikte hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Her kişinin rutin olarak D vitamini testi yaptırması gerekmiyor. Özellikle eksiklik riski taşıyan kişilerin hekim önerisiyle değerlendirilmesi daha uygun görülüyor.
D vitamini açısından yağlı balıklar önemli besin kaynakları arasında yer alıyor. Somon, sardalya ve uskumru gibi balıkların yanı sıra yumurta sarısı, bazı süt ürünleri ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş gıdalar da beslenmede tercih edilebiliyor.
Güneş ışığı da vücudun D vitamini üretiminde önemli rol oynuyor. Ancak güneşlenme süresi ve koşulları kişinin cilt özelliklerine, yaşına, bulunduğu bölgeye ve mevsime göre değişebiliyor. Güneşten yararlanırken cilt sağlığının korunması da ihmal edilmemeli.
D vitamini takviyelerinin kontrolsüz kullanılması sağlık açısından risk oluşturabiliyor. Yağda çözünen bir vitamin olduğu için gereğinden fazla alınması vücutta birikebiliyor. Aşırı alım, kandaki kalsiyum düzeyinin yükselmesine ve böbrek taşı ya da böbrek hasarı gibi sorunlara yol açabiliyor.
Takviye ihtiyacı ve kullanılacak miktar, kişinin kan değerleri ve sağlık durumuna göre hekim tarafından belirlenmeli. Sürekli yorgunluk veya kas ağrısı yaşayan kişilerin kendi kendine vitamin kullanmaya başlamak yerine şikayetlerinin nedenini araştırması gerekiyor.
D vitamini eksikliği erken değerlendirme ve uygun takip sayesinde kontrol altına alınabiliyor. Özellikle risk grubundaki kişilerin belirtileri önemsemesi ve gerekli durumlarda sağlık kuruluşlarına başvurması önem taşıyor.











