Yaklaşık 130 metrekarelik zemin mozaiği ile Eros başı, Pompeiopolis Antik Kenti'nde bu yıl bazilika bölümünde toprak altından çıkarıldı. Geometrik kompozisyonlardan oluşan ve oldukça iyi korunmuş mozaik milattan sonra 4. yüzyıla, Eros başı ise milattan sonra 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinesinde Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük başkanlığında sürüyor; 25 yıldır devam eden çalışmalarla binlerce yıllık tarih gün yüzüne çıkartılıyor. Roma döneminde Paflagonya Bölgesi’nin başkenti olan antik kentteki kazıların hava şartları nedeniyle önümüzdeki günlerde sonlandırılması planlanıyor.
Karadeniz Bölgesi’nin "Efes"i olarak kabul edilen Pompeiopolis Antik Kenti’nde kazılar sürüyor. Daha önceki çalışmalarda Afrodit heykelleri, Roma dönemine ait bir villanın kalıntıları, tiyatro kalıntıları, mezar taşları, kitabeler ve çeşitli günlük kullanım eşyaları ortaya çıkarılmıştı; 2021 yılı kazılarında ise milattan sonra 2. yüzyıla tarihlenen hemicyclium tipi mermer güneş saati gün yüzüne çıkarıldı. Hava şartları nedeniyle antik kentteki kazı çalışmalarının önümüzdeki günlerde sonlandırılması planlanıyor.
Taşköprü Belediye Başkanı Hüseyin Arslan, kazı çalışmalarının sürdüğünü belirterek, 2026 yılı içinde özellikle bazilika olarak tabir edilen noktada önemli bir veriye rastlandığını söyledi. Mozaik desenleriyle birlikte şu anda 130 metrekarelik bir alanın açığa çıkmış durumda olduğunu aktaran Arslan, kazı ekibinin çalışmalarını sürdürdüğünü, bir taraftan da mozaikte tahrip olan yerlerle ilgili restorasyon çalışmalarının devam ettiğini ifade etti. Arslan, antik kentin değişik noktalarında villada, bazilikada ve tiyatroda restorasyon ve kurtarma kazılarının sürecinin devam ettiğini, bunun önemli bir mesafe olduğunu dile getirdi.
Pompeiopolis Antik Kenti'nin ören yeri olarak tanıtılması için hazırlıkların sürdüğünü belirten Başkan Arslan, bölgeye gelen misafirlere ziyaretçi yolunun ören yeri mantığı içerisinde tanıtılması noktasında hazırlıkların devam ettiğini anlattı. Kültür ve Turizm Bakanlığının destekleriyle, özellikle Acacia Maden'in sponsor olması sayesinde kazıda önemli bir ivme kazandıklarını ve bundan son derece mutlu olduklarını kaydeden Arslan, kazılan yerlerin korunmasının da söz konusu olduğunu vurguladı. Arslan, bu koruma sırasında Prof. Hüseyin Ülgen'i saygıyla andığını, Ülgen'in şu anda bulundukları mekanın koruması ve üst kapama ile ilgili finansmanını sağladığını belirtti.
Kazı esnasında heykeller, heykel başları ve müzeye intikal eden eserler bulunduğunu, her alanda farklı eserlerin ortaya çıktığını anlatan Arslan, dönemin madeni basit paraları ile kıymetli heykel başlarının da ele geçirildiğini, Afrodit heykelinin başıyla ilgili bir tespitlerinin olduğunu söyledi. Normal eserlerin kıymetli taraflarının yanında mozaik işçiliğinin ön plana çıktığını ifade eden Arslan, buluntular sayesinde buranın ne amaçla kullanıldığı bilgisine de sahip olduklarını, alanın mahkeme salonu olarak kullanıldığını, geçmiş yıllarda bunun kendileri için kıymetli bir veri olduğunu, bir dönem de dini merkez olarak kullanıldığını aktardı.
Gelecek yıl yapılacak kazı çalışmalarıyla tiyatronun olduğu bölümde restorasyon çalışmalarını tamamlamayı planladıklarını ifade eden Başkan Arslan, Kazı Başkanı Mevlüt Eliüşük ile yaptıkları istişarelerde önümüzdeki yıl tiyatro üzerinde restorasyon noktasında çalışmaları tamamlamayı düşündüklerini söyledi. Bu alanın kazısının devam edeceğini, çünkü mozaiğin daha devamının bulunduğunu belirten Arslan, restorasyon çalışmasına ağırlık verip yürüyüş yolu güzergahını villa ile bağlantısını kurarak bir an önce ören yerine dönüştürme noktasında çalışmalar yapılacağını kaydetti. Arslan, Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansına sundukları karşılama merkezinin projesinin şu anda yapıldığını, mevcut sunum merkezi olarak yapılan hangarın düzenlemesinin yeniden yapıldığını, projesi bittikten sonra diğer işlemlerin gerçekleştirileceğini anlattı.
Kazı çalışmalarının hızlanması için sponsorlarla görüşmeler yürüttüklerini belirten Arslan, Kültür ve Turizm Bakanlığından destek aldıklarını ancak buradaki kazının hızlanmasının tamamen sponsorlara ve buraya finansmanın ayarlanabilmesine bağlı olduğunu söyledi. Arslan, bu konuyla ilgili görüşmelerin sürdüğünü, en kısa zamanda finansman noktasında çözüm üretilirse buranın hızlı bir şekilde ören yeri olarak ilan edilip ziyaretçilere sunulma imkanını yakalayacaklarını ifade etti.
Gelecek yıl bazilika ile villa arasında yürüyüş güzergahları yapmayı planladıklarını anlatan Kazı Başkan Yardımcısı Ahmet Yasin Ekinci, Kültür ve Turizm Bakanlığının izinleriyle gerçekleştirdikleri kazı çalışmalarının Pompeiopolis Antik Kenti genelinde son iki senede bazilika ve Roma villasında ivme kazandığını söyledi. Bazilikada 2025 sezonunda yapının temel duvarlarını tespit edip 2026 sezonunda planı tamamen açığa çıkardıklarını belirten Ekinci, bu doğrultuda milattan sonra 2. yüzyıl ortaları ve milattan sonra 5. yüzyıl olmak üzere iki evreli bir yapı planının olduğunu bildiklerini aktardı.
Ekinci, yapının 3 nefli bir bazilika plan tipi sergilediğini, orta ve doğu nefinde 120 metrekare genişliğinde bir mozaikli alan tespit ettiklerini söyledi. Bu mozaikli alanlar doğrultusunda restorasyon ve konservasyon çalışmalarının tüm hızıyla sürdüğünü belirten Ekinci, aynı zamanda doğu pastaforyon olarak adlandırdıkları alanda bir adet Eros başı tespit ettiklerini kaydetti. Çıkarması kadar korumasının da zahmetli bir iş olduğunu, bu nedenle yapının geçici çatı sistemiyle hemen üzerini kapattıklarını anlatan Ekinci, desteklerinden ötürü Taşköprü Kaymakamlığı ve Taşköprü Belediyesine teşekkürlerini sundu.
2027 kazı sezonu içerisinde yapının üzerini tamamen kapatıp kalıcı bir çatı sistemiyle örtmeyi planladıklarını dile getiren Ekinci, bu kapsamda yürüyüş güzergahları da yapmayı planladıklarını söyledi. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı destekli bir projelerinin daha olduğunu belirten Ekinci, şu an sergileme alanı olan bölüme bir tanıtım merkezi yapmayı planladıklarını, kentin diğer yapılarında olduğu gibi tiyatro, odeon ve Geç Roma konutuna da yürüyüş güzergahları düzenlenerek KUZKA projesi altında bunu önümüzdeki sene hızlandırmayı planladıklarını aktardı. Ekinci, hava şartlarının kötü ilerlemesi sebebiyle konservasyon ve restorasyon çalışmalarının hem laboratuvarda hem arazide gerçekleştiğini, ancak iklim şartlarının el vermemesinden ötürü yakın zamanda kazıyı tamamlamayı planladıklarını ifade etti.
Mozaiklerin bulunduğu alanda kazı çalışması yürüten Nisa Beygirlioğlu da eski derzi çıkardıklarını, eskisini çıkardıktan sonra şimdi yenisini üzerine atacaklarını söyledi. Yenilenince üstü kapalı olan taşların ortaya çıktığını belirten Beygirlioğlu, bu işlemin estetik açıdan mozaiklerin görünmesine neden olduğunu, aynı işlemle mozaiği sağlamlaştırdıklarını ve taşların hareket etmesini minimuma indirdiklerini kaydetti.
Pompeiopolis'te Eylül 2026'da yürütülen kazılarda 105 metrekarelik iyi korunmuş bir zemin mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı. Antik kentteki 105 metrekarelik mozaiğin ortaya çıkarıldığı, binlerce yıllık mirasın gün ışığına kavuştuğu duyurulmuştu.
