Ünlü oyuncu ve senarist Gupse Özay’ın yaşadığı sağlık sorunları, son dönemde pek çok kişinin "Kolit nedir?" ve "Ülseratif kolit neden olur?" sorularını araştırmasına neden oldu. Sindirim sistemini doğrudan etkileyen ve bağışıklık sisteminin hatalı çalışması sonucu ortaya çıkan bu hastalık, zamanında müdahale edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabiliyor.
KOLİT NEDİR?
Kolit, en basit tanımıyla kalın bağırsağın (kolon) iç astarının iltihaplanması, tahriş olması ve şişmesi durumudur. Sindirilen besinlerin dışkıya dönüştüğü son durak olan kolonda meydana gelen bu hasar, bağırsak duvarında "ülser" adı verilen küçük yaraların açılmasına neden olur.
Hastalık akut (aniden gelişen) veya kronik (uzun süreli) seyredebilir. Kolitin en yaygın sebepleri arasında zararlı bakteriler, virüsler veya parazitlerin yol açtığı enfeksiyonlar yer alsa da; bağışıklık sisteminin kendi vücuduna saldırdığı inflamatuar bağırsak hastalıkları (Ülseratif kolit, Crohn) en riskli grupları oluşturur.
ÜLSERATİF KOLİT NEDİR?
Ülseratif kolit, bağışıklık sisteminin kalın bağırsak ve rektumun iç tabakasını "düşman" olarak algılayıp saldırması sonucu oluşan kronik bir inflamatuar hastalıktır. Gupse Özay gibi pek çok kişinin mücadele ettiği bu durum, bağırsak yüzeyinde sürekli bir iltihap hali yaratır. Bu iltihaplanma sonucunda bağırsak dokusu bozulur, dışkılama süreci ağrılı, kanlı ve acil bir hal alır.
Hastalık genellikle ataklar ve iyileşme dönemleri (remisyon) şeklinde ilerler. Genetik faktörlerin önemli bir rol oynadığı bu rahatsızlıkta, hastaların yaşam boyu doktor kontrolünde kalması hayati önem taşır.
KOLİT VE ÜLSERATİF KOLİT BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kolit türlerinin belirtileri, hastalığın şiddetine ve tutulum yaptığı bölgeye göre değişiklik gösterir. Ancak genel olarak hastaların en çok şikayet ettiği semptomlar şunlardır:
- Şiddetli Karın Ağrısı ve Kramp: Özellikle yemeklerden sonra artan ağrılar.
- Kanlı İshal veya Dışkıda Kan: Bağırsaktaki yaraların bir sonucu olarak görülür.
- Acil Dışkılama İhtiyacı: Bağışıklık yanıtı nedeniyle bağırsakların çok hızlı boşalması.
- İştahsızlık ve Kilo Kaybı: Besinlerin emiliminin bozulması ve iştah kaybı.
- Halsizlik ve Kansızlık: Sürekli kan kaybına bağlı gelişen anemi durumu.
- Ateş ve Titreme: Vücuttaki yoğun iltihap nedeniyle ortaya çıkar.
- Eklem ve Cilt Sorunları: Bazı vakalarda eklem şişmesi, göz kızarıklığı ve cilt döküntüleri eşlik edebilir.
KOLİT NEDEN OLUR?
Kolitin ortaya çıkmasında tek bir nedenden bahsetmek zordur. Ancak uzmanlar şu faktörlerin hastalığın gelişiminde anahtar rol oynadığını belirtmektedir:
- Enfeksiyonlar: Salmonella, E. Coli ve Campylobacter gibi bakterilerin yol açtığı gıda zehirlenmeleri.
- Bağışıklık Sistemi Hataları: Vücudun kendi dokusuna saldırması (Otoimmünite).
- Genetik Yatkınlık: Aile öyküsünde bu hastalığın bulunması riski artırır.
- İskemi (Kan Akışının Azalması): Kalın bağırsağa giden kan akışının kesilmesi.
- İlaç Kullanımı: Bazı antibiyotiklerin bağırsaktaki iyi bakterileri öldürerek dengeyi bozması.
Önemli Not: Stres ve sağlıksız beslenme doğrudan kolite neden olmaz; ancak var olan hastalığın ataklarını şiddetlendirir ve semptomları tetikler.
KOLİT ÇEŞİTLERİ NELERDİR? HANGİ TÜR DAHA TEHLİKELİ?
Kolit, etkilenen bölgeye ve oluşum şekline göre sınıflara ayrılır:
- Psödomembranöz Kolit: Antibiyotik kullanımı sonrası yararlı bakterilerin ölmesiyle C. Difficile bakterisinin çoğalması sonucu oluşur. Bulaşıcıdır.
- İskemik Kolit: Kan akışının azalmasıyla oluşur, genellikle 60 yaş üstünde görülür.
- Spastik Kolit (Sinirsel Kolit): Duygusal stresle yakından ilişkilidir, kadınlarda daha sıktır.
- Mikroskobik Kolit: Sadece mikroskop altında teşhis edilebilir, dışkıda kan görülmez.
- Alerjik Kolit: Genellikle bebeklerde süt veya soya alerjisine bağlı gelişir.
