Bedford, cuma günü ülke genelindeki kalkışların 4 saatten uzun süre durdurulmasının ardından Washington’da düzenlenen basın toplantısında, tedbir amacıyla alınan kararın arkasında olduklarını söyledi. Sistemdeki kararsızlığın nedenini yaklaşık 45 dakika boyunca belirleyemediklerini aktaran Bedford, kalkışların dün saat 15.45 sıralarında (TSİ 23.45) durdurulduğunu belirtti.
FAA Başkanı, kararın sistem üzerindeki baskıyı azaltmak ve hava sahasındaki karmaşıklığı hafifletmek amacıyla alındığını ifade etti. Durdurma kararı verildiğinde cuma günü için planlanan 50 bin uçuşun yaklaşık 30 bini tamamlanmış ya da havadaydı. Kalan 20 bin uçuşun 8 bini gerçekleştirildi; yapılamayan 12 bin uçuşun yaklaşık 9 bini ticari seferdi.
Durdurma sırasında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli biçimde yere indirildiğini belirten Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sistemin yeniden tam kapasiteyle çalıştığını söyledi. Bedford da sistemin sabah itibarıyla stabil olduğunu ve hava yolu şirketlerinin operasyonları toparlamak için çalıştığını bildirdi.
Aksaklık, FAA’nın uzak bir tesisindeki telekomünikasyon hatlarının bakır kablolardan fibere geçirilmesi sırasında başladı. Duffy, FAA’nın iletişim altyapısını işleten L3Harris Technologies’in 20 yılı aşkın süredir kuruma hizmet verdiğini belirterek, sorunun yüklenici hatasından mı yoksa arızalı bir yönlendiriciden mi kaynaklandığının henüz tespit edilemediğini söyledi.
Duffy’nin aktardığına göre, bakırdan fibere geçişte değiştirilen yönlendirici, yüklenici hatası ya da arızalı ekipman nedeniyle hava trafik kontrol sistemindeki diğer yönlendiricilere aşırı bağlantı trafiği yükledi. Her 4 ila 5 saniyede binden fazla bağlantı girişimi yaşanması, uçaklarla iletişimde sorunlara ve radar verilerinin akışında aksaklıklara yol açtı. Sorunun sistemden ayrıştırılmasının ardından hava sahası yeniden açıldı.
Bakan Duffy, kesintinin siber saldırıdan ya da başka bir ülkeden gelen saldırıdan kaynaklandığını düşünmediklerini söyledi. FAA sistemlerinde yapay zekayla bağlantılı bir sorun olduğuna dair delil bulunmadığını da Bedford açıkladı. Duffy, yaşananları eskiyen telekomünikasyon ve hava trafik kontrol altyapısının yanı sıra yıllardır yeterli yatırım yapılmamasıyla ilişkilendirdi.
Duffy, hava trafik kontrol sisteminin ve kontrol kuleleri dahil iletişim altyapısının yenilenmesi için Kongre’den ilave kaynak istedi. ABD Kongresi’ni en ileri teknolojiye sahip sistemler için harekete geçmeye çağıran bakan, hava trafik kontrol sisteminin modernizasyonuna yönelik 50 milyar dolarlık kaynak sağlanmasını talep etti.
Uçuş yasağının kaldırılmasının ardından hava yolu şirketleri seferlerini yeniden düzene sokmaya çalışırken aksamalar bugün de sürdü. FlightAware verilerine göre Türkiye saatiyle 20.00 itibarıyla 4 binden fazla uçuş iptal edildi, 3 binden fazla uçuşta gecikme yaşandı. Binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı; şirketler, acil seyahat ihtiyacı olmayan yolculara uçuşlarını ertelemeyi değerlendirmelerini önerdi.
American Airlines, ulusal hava sahası sistemindeki büyük aksaklığın etkilerinin bugün de sürebileceğini ve ilave gecikme ya da iptaller yaşanabileceğini duyurdu. Delta Air Lines, seyahat planlarında esneklik bulunan yolculara uçuşlarını 16 Kasım Pazartesi veya daha sonraki bir tarihe almalarını tavsiye etti. United Airlines ise uçak ve mürettebatın yeniden konumlandırılması nedeniyle bazı seferlerde gecikme ve iptallerin devam edebileceğini bildirdi.
FAA’nın ülke genelindeki uçuşları durdurma kararı, 11 Eylül 2001’den bu yana uygulanan en uzun süreli kalkış durdurması oldu. Cuma günü yaşanan kesinti öncesinde FlightAware, ABD’de 10 binden fazla uçuşta gecikme, binden fazla uçuşta iptal kaydetmişti. Ek kaynakta yer alan önceki gelişmelere ilişkin verilere göre ise 16 bin 438 sefer gecikmiş, 3 bin 635 sefer iptal edilmiş ve 545 uçuş başka havalimanlarına yönlendirilmişti.
FAA, hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sorunu nedeniyle 13 Kasım’da ABD genelindeki tüm havalimanlarında uçuşları durdurmuş, geçici telekomünikasyon kesintisi yaşandığını ve kararın tedbir amacıyla alındığını açıklamıştı. Uçuşların yeniden başlamasının ardından hava yolu şirketleri operasyonlarını toparlamayı sürdürürken, FAA’nın beklentisine göre uçuş programları pazar günü mesai bitimine kadar tamamen normale dönecek.
