Yaklaşık iki yıllık araştırma ve planlama sürecinin ürünü olan girişim, Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği ile Dağmarmara Muhtarlığı iş birliğinde hazırlandı. Ebru sanatçısı ve grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş ile Mimar Hasibe Feza'nın kaleme aldığı çalışma, Denizli'nin Çal ilçesinde yıllar içinde büyük ölçüde terk edilen Dağmarmara Mahallesi'nin eski yerleşim alanını yeniden yaşama kazandırmayı hedefliyor. "Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi" adı verilen girişim, bölgenin tarihi dokusunu koruyarak kültür, sanat, eğitim ve turizmi aynı çatı altında buluşturmayı amaçlıyor. Projenin yalnızca eski yapıların onarılmasını değil, köyün geleneksel Anadolu yaşamının sürdürülebileceği bir merkeze dönüşmesini öngördüğünü Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza belirtti; ikili, bölgenin kültürel değerlerinin korunmasına ve ekonomik hareketliliğin artırılmasına katkı sağlanmasının hedeflendiğini dile getirdi.
Anadolu'nun geleneksel taş işçiliğini yansıtan eski köy evlerinin özgün özelliklerine uygun şekilde restore edilmesi, kullanılabilecek durumdaki yapıların yeniden işlevlendirilmesi planlanıyor; Dağmarmara'nın kendine özgü mimari yapısının korunması projenin temelini oluşturuyor. Yerleşimin eğimli araziye uyum sağlayan, bir evin çatısının diğerinin terası gibi değerlendirildiği mimari düzeninin bozulmaması hedeflenirken Mimar Hasibe Feza'nın hazırlıklarında yeni yapılaşmanın mevcut parsellerle sınırlandırılması, kat yüksekliklerinin korunması ve geleneksel cephe özelliklerinin sürdürülmesi öne çıkıyor. Köydeki yapıların bir bölümünün konaklama alanı, diğerlerinin ise sanatçıların hem yaşayabilecekleri hem de üretim yapabilecekleri atölyeli evler olarak düzenlenmesi öngörülüyor.
Dağmarmara'nın yeniden canlandırılmasıyla ebru, hat, minyatür, çini, dokuma, ahşap işçiliği, deri işlemeciliği ve geleneksel el sanatlarının bir arada yaşatılabileceği bir ortam oluşturulması amaçlanıyor. Sanatçıların ve zanaatkârların köyde üretim yaparak eserlerini ziyaretçilerle buluşturması, ustaların bilgi ve deneyimlerini genç çıraklara aktarması planlanıyor. Ziyaretçilere Anadolu'nun yöresel yemekleri, geleneksel kıyafetleri, müzikleri ve kültürel etkinlikleriyle farklı bölgelerin yaşam biçimlerini tanıma fırsatı sunulması hedefleniyor; eski ilkokul, cami ve lojman gibi yapıların da uygun kültürel ve eğitsel işlevlerle değerlendirilmesi proje kapsamında yer alıyor.
Denizli turizminin Pamukkale dışındaki bölgelere yayılması, Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal'ın da destek verdiği çalışmanın önemli hedeflerinden biri. Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası arasında kültür ve doğa turizmini birleştiren bir güzergâh oluşturulması planlanıyor. Bu hedef açısından Dağmarmara'nın dağ manzarası, doğal su kaynakları, tarıma elverişli iklimi ve çevresindeki yürüyüş yollarının önemli avantajlar sunduğu belirtiliyor. Bölgede kamp alanları, doğa yürüyüşü parkurları, bisiklet rotaları ve fotoğrafçılık etkinlikleri için uygun alanların değerlendirilmesi de düşünülüyor; mevcut Menderes yürüyüş yolunun bakım ve işaretlemelerle daha işlevsel hale getirilmesi hedefleniyor.
Projenin hayata geçirilebilmesi için yalnızca tarihi yapıların korunması değil, yerleşimin günlük yaşam koşullarının iyileştirilmesi de öngörülüyor. Temiz su, kanalizasyon, arıtma ve yangın güvenliği sistemlerinin düzenlenmesi, köy içindeki yaklaşık 3 kilometrelik yolun doğal dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi planlanıyor. Otopark alanları, dinlenme noktaları, çeşmeler ve ziyaretçilerin kullanabileceği ortak alanların oluşturulması hedefleniyor. Ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla Denizli, Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal ve Kaklık güzergâhında düzenli toplu taşıma hizmeti sağlanması da proje önerileri arasında bulunuyor.
Yerel halkın yaşam biçiminin ve mülkiyet haklarının korunması, Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza'nın gündeme taşıdığı projenin köyün yeniden canlandırılması sürecinde esas aldığı ilkeler arasında. Mevcut köy sakinlerinin yerlerinden edilmeden yaşam koşullarının iyileştirilmesi, yeni iş alanlarının oluşturulması ve bölgedeki gençlerin kültürel üretime katılması amaçlanıyor. Tarım faaliyetlerinin azaldığı dönemlerde yöre halkına alternatif gelir olanakları sağlanması projenin ekonomik hedefleri arasında bulunuyor; geleneksel sanat ustalarının köye yerleşebilmesi ve kültürel mirasın yeni kuşaklara aktarılabilmesi için destek programları geliştirilmesi planlanıyor. Restorasyon, altyapı, ulaşım ve kültürel faaliyetlerin aşamalı olarak hayata geçirilmesi için ilgili kurumların yanı sıra özel sektör temsilcileri ve sanat kuruluşlarıyla da iş birliği yapılması hedefleniyor. Gerekli desteklerin sağlanması halinde projenin Denizli'ye yeni bir kültür ve turizm merkezi kazandırması ve Çal ilçesinin ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sunması bekleniyor.
