Diyabet, dünyada milyonlarca insanı etkisi altına alan ve çoğu zaman hiç belirti vermeden ilerleyen bir hastalık olarak ciddi sağlık sorunlarının zeminini hazırlıyor. Sadece kan şekeri yüksekliği olarak görülmemesi gereken bu kronik rahatsızlık, kontrol altına alınmadığı takdirde kalp ve damar hastalıkları, böbrek yetmezliği, görme kaybı ve sinir hasarı gibi pek çok sağlık sorununa yol açabiliyor.
Hastalığın pankreasın yeterli insülin üretememesi veya vücudun üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucunda geliştiğini anlatan Dr. Coşkun, özellikle Tip 2 diyabetin uzun süre sessiz bir şekilde seyredebildiğini kaydetti. Coşkun, "Zaten diyabetin en önemli dezavantajlarından biri, kişinin kendisini sağlıklı hissederken hastalığın ilerleyebilmesidir. Belirgin bir şikayetin olmaması, kan şekerinin her zaman normal olduğu anlamına gelmez" diye konuştu.
Bu nedenle diyabeti fark etmek için belirtilerin ortaya çıkmasının beklenmemesi gerektiğini vurgulayan Coşkun, ailesinde diyabet sorunu bulunan, fazla kilolu, karın çevresinde yağlanması olan, hipertansiyon hastası veya kolesterol yüksekliği bulunan kişilerin diyabet açısından mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yayınlanmış uluslararası kılavuzların, risk faktörü bulunmayan yetişkinlerde bile 35 yaşından itibaren diyabet taraması önerdiğini aktaran Coşkun, fazla kilo veya obeziteye ek risk faktörleri bulunan kişilerde ise daha erken değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.
Diyabetin çoğu zaman bir anda ortaya çıkmadığına dikkati çeken Dr. Coşkun, prediyabet olarak bilinen gizli şeker döneminin, kan şekerinin normalden yüksek olduğu ancak henüz diyabet tanı sınırına ulaşmadığı dönem olduğunu ifade etti. Coşkun, bu dönemin erken fark edilmesinin önemli olduğunu, çünkü zamanında müdahale edilmesi durumunda Tip 2 diyabet gelişme riskinin önemli ölçüde azaltılabildiğini dile getirdi.
Prediyabeti ve fazla kilosu bulunan bireylerde vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 5-7'sinin kaybedilmesinin, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasının ve sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarının kazanılmasının diyabetin önlenmesinde bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş yaklaşımlar olduğunu belirten Coşkun, kişilerin yalnızca kan şekeri sonucuyla değil; kilo, bel çevresi, tansiyon, kolesterol değerleri ve diğer metabolik risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Diyabet tedavisinin son yıllarda önemli ölçüde değiştiğini kaydeden Dr. Coşkun, güncel yaklaşımın artık yalnızca kan şekerini düşürmekten ibaret olmadığını, iyi bir diyabet yönetiminin bundan çok daha fazlasını gerektirdiğini anlattı. Coşkun, hastanın kalp-damar sağlığının, böbrek fonksiyonlarının, kilosunun, tansiyonunun ve kolesterolünün birlikte değerlendirilmesi, tedavinin kişinin eşlik eden hastalıklarına ve bireysel risklerine göre özel olarak planlanması gerektiğini ifade etti.
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı Diyabet Atlası'na göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye'de 20-79 yaş grubundaki yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Tahminlere göre bu kişilerin yaklaşık yüzde 45,5'i, yani 4,4 milyona yakını, henüz diyabet tanısı almamış durumda.
