ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti, gelişmiş çiplerden sonra yapay zekâ veri merkezlerinin içindeki kritik bağlantı parçalarına taşındı.
Washington’ın hazırladığı yeni kısıtlama Çin hisselerini vururken Amerikan üreticilerinde sert yükseliş getirdi.Yasak yapay zekâ veri merkezlerinin kritik parçasını hedefliyorABD Federal İletişim Komisyonunun, Çin’de üretilen yeni model optik alıcı-vericilerin ülkeye ithalatını engelleyecek bir düzenleme üzerinde çalıştığı bildirildi.Optik alıcı-vericiler, elektrik sinyallerini ışık sinyaline dönüştürerek verilerin fiber optik kablolar üzerinden çok yüksek hızda taşınmasını sağlıyor.Bu parçalar özellikle binlerce yapay zekâ çipinin aynı anda çalıştığı büyük veri merkezlerinde sunucular ve işlemci kümeleri arasındaki iletişim için kullanılıyor.Yüksek hızlı bağlantı olmadan gelişmiş yapay zekâ çiplerinin toplam işlem gücünden tam olarak yararlanmak mümkün olmuyor.
Bu nedenle tartışılan yasak, doğrudan çipleri değil ancak yapay zekâ altyapısının en kritik bağlantı noktalarından birini hedefliyor.Çin hisselerinde yüzde 8’e varan kayıpYasak hazırlığının ortaya çıkması, Çin’de yapay zekâ donanımı üreten şirketlerde yeni bir satış dalgası başlattı.CSI 300 Telekomünikasyon Hizmetleri Endeksi erken işlemlerde yüzde 6 geriledi. İhracata bağımlı veri merkezi bileşeni üreticileri Zhongji Innolight, Eoptolink Technology ve Suzhou TFC Optical Communications güne sert düşüşle başladı.Zhongji Innolight hisseleri hem Şanghay hem de Hong Kong piyasasında yaklaşık yüzde 8 değer kaybetti.Şirketin ABD pazarına yüksek ölçüde bağımlı olması satış baskısını artırdı.
Zhongji Innolight, 2026 yılının ilk çeyreğinde elde ettiği gelirin yüzde 62’sini ABD’den sağladı.Küresel veri merkezi optik alıcı-verici pazarının yaklaşık yüzde 27’sini kontrol ettiği belirtilen şirket, olası yasağın en fazla etkileyebileceği üretici olarak öne çıkıyor.Dev halka arzdan günler sonra yasak darbesiZhongji Innolight’ın hisselerindeki düşüş, şirketin Hong Kong’da gerçekleştirdiği dev halka arzdan yalnızca birkaç gün sonra geldi.Çinli şirket, 53,4 milyar Hong Kong doları, yaklaşık 6,81 milyar dolar büyüklüğündeki halka arzla Hong Kong’da 2019’dan bu yana yapılan en büyük hisse satışına imza atmıştı.Halka arz geliriyle üretim kapasitesini artırmayı, araştırma çalışmalarını hızlandırmayı ve tedarik zincirini güçlendirmeyi planlayan şirket, kısa süre içinde ABD kaynaklı yeni bir ticaret riskiyle karşı karşıya kaldı.Şirketin ABD dışındaki üretim kapasitesini artırmaya çalışması, olası kısıtlamanın etkilerini sınırlayabilir.
Ancak ABD’deki büyük teknoloji şirketlerine yapılan satışların ölçeği, kısa vadede başka pazarlardan telafi edilmesini zorlaştırıyor.ABD’li şirketlerde çift haneli yükselişÇinli şirketlerin kaybı, ABD merkezli optik bağlantı üreticileri açısından yeni bir pazar fırsatı beklentisi oluşturdu.Lumentum hisseleri düzenleme haberinin ardından yüzde 7, Coherent yüzde 11 ve Applied Optoelectronics yüzde 18 yükseldi.ABD’de üretim yapan şirketlerin, Çinli tedarikçilerin dışlanması halinde büyük bulut bilişim şirketlerinden daha fazla sipariş alabileceği değerlendiriliyor.Ancak Çinli üreticilerin küresel ölçekte ulaştığı kapasitenin kısa sürede tamamen ikame edilmesi kolay görünmüyor.
ABD ve Avrupa merkezli şirketler benzer teknolojiler üretse de Çinli şirketlerin üretim hacmine ve maliyet avantajına henüz sahip değil.Bu nedenle olası yasağın ABD’li üreticilere pazar kazandırırken veri merkezi kurulum maliyetlerini de yükseltebileceği belirtiliyor.Amazon ve diğer bulut şirketleri için maliyet riskiDüzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde Amazon Web Services gibi büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının tedarik zincirlerini değiştirmesi gerekebilir.Yapay zekâ veri merkezlerinde on binlerce optik bağlantı parçası kullanılıyor. Çinli tedarikçilerden daha pahalı üreticilere geçilmesi, tek bir veri merkezinin donanım maliyetinde dahi önemli artış yaratabilir.Bu durum yapay zekâ yatırımlarının zaten yüksek olan elektrik, soğutma, çip ve inşaat maliyetlerine yeni bir kalem ekleyebilir.Yasak yalnızca bundan sonra piyasaya çıkacak yeni Çin modellerine uygulanırsa mevcut sistemlerin çalışması etkilenmeyebilir.
Ancak şirketlerin gelecek nesil veri merkezleri için alternatif tedarikçiler bulması gerekecek.Washington güvenlik riskini gerekçe gösteriyorABD yönetiminin düzenlemeyi veri hırsızlığı, kötü amaçlı yazılım yerleştirilmesi ve kritik veri merkezi hizmetlerinin kesintiye uğratılması riskleriyle gerekçelendirdiği belirtiliyor.Washington, Çin yapımı donanımların ABD altyapısına geniş ölçekte yerleşmesinin ileride sökülmesi zor ve maliyetli bir bağımlılık yaratmasından endişe ediyor.Benzer kaygılar daha önce Çin yapımı telekomünikasyon ekipmanları, yönlendiriciler, insansız hava araçları, robotlar ve enerji sistemlerinde kullanılan güç dönüştürücüleri için de dile getirilmişti.Yeni adım, ABD’nin yalnızca gelişmiş teknolojilerin Çin’e gönderilmesini sınırlayan politikasından uzaklaşarak Çin teknolojisinin Amerikan pazarına girişini de daha geniş biçimde kontrol etmeye başladığını gösteriyor.Çin’den karşılık mesajı geldiÇin’in Washington Büyükelçiliği, ABD yönetimine Çinli şirketleri yaptırım tehdidiyle karşı karşıya bırakmama çağrısında bulundu.Pekin yönetiminin, Çin’in ticari çıkarlarına önemli zarar verecek bir karar alınması halinde gerekli karşılığı vereceği bildirildi.Olası karşılığın nadir toprak elementleri, yapay zekâ bileşenleri veya Amerikan teknoloji şirketlerinin Çin’deki faaliyetleri üzerinden verilip verilmeyeceği henüz bilinmiyor.Çin’in kritik minerallerdeki güçlü konumu, Washington’ın yeni teknoloji kısıtlamalarını hazırlarken dikkate aldığı temel risklerden biri olmayı sürdürüyor.Karar henüz kesinleşmediHazırlanan düzenleme henüz resmen açıklanmadı.
Federal İletişim Komisyonunun taslağı değiştirebileceği veya tamamen rafa kaldırabileceği belirtiliyor.Yetkililerin düzenlemeyi 2026 yılı sona ermeden yayımlamayı ve aynı tarihte yürürlüğe koymayı hedeflediği öne sürülüyor.Bundan sonraki süreçte yasağın hangi Çinli şirketleri kapsayacağı, mevcut ürünlerin kullanımına dokunup dokunmayacağı ve Çin dışındaki üretim tesislerinden gelen ürünlerin muaf tutulup tutulmayacağı belirleyici olacak.
