Akciğer kanseri, dünya genelinde en önemli sağlık sorunları arasında gösteriliyor. Erken dönemde çoğu zaman belirgin belirti vermeden ilerleyen hastalık, bu yüzden bazı kişilerde ancak şikâyetler baş gösterdiğinde fark edilebiliyor. Hastalık riskini artıran etkenlerin başında sigara ve tütün ürünleri kullanımı geliyor. Pasif içicilik, hava kirliliği, radon gazı ve bazı mesleki maruziyetler de riski yükseltebiliyor.
Prof. Dr. Ekber Şahin, akciğer kanserinin belirtilerinin hastalığın evresine, tümörün bulunduğu bölgeye ve yayılım durumuna göre değişiklik gösterebildiğini vurguladı. Şahin'e göre uzun süre devam eden veya karakter değiştiren öksürük, kanlı balgam, göğüs ağrısı, nefes darlığı, ses kısıklığı, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve açıklanamayan kilo kaybı dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında yer alıyor. Özellikle sigara kullanan veya geçmişte uzun süre sigara içmiş kişilerde yeni başlayan ya da mevcut öksürüğün farklılaşması önem taşıyor. Şahin, bu belirtilerin yalnızca akciğer kanserine özgü olmadığını, farklı solunum yolu hastalıklarında da görülebileceğini hatırlatarak şikâyetlerin sürmesi halinde uzman değerlendirmesi gerektiğini belirtti.
Şahin, özellikle sigara kullanan veya geçmişte uzun süre sigara içmiş kişilerde yeni başlayan ya da mevcut öksürüğün farklılaşmasının önem taşıdığını aktardı. Bu belirtilerin yalnızca akciğer kanserine özgü olmadığını, farklı solunum yolu hastalıklarında da görülebileceğinin unutulmaması gerektiğini belirten Şahin, şikâyetlerin devam etmesi halinde uzman değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Şahin, önlenebilir risk faktörlerinin başında sigara kullanımının geldiğini, puro, nargile ve diğer tütün ürünlerinin de akciğer sağlığını olumsuz etkilediğini belirtti. Pasif içiciliğin de hastalık riskini artıran etkenler arasında bulunduğunu, asbest ve bazı kimyasal maddelere maruz kalmanın, radon gazı ve hava kirliliğinin de hastalık gelişiminde rol oynayabildiğini, sigara kullanmayan kişilerde de akciğer kanseri görülebildiğini dile getirdi.
Tedavi planı, akciğer kanserinde hastalığın türüne, evresine, tümörün konumuna, hastanın genel sağlık durumuna ve akciğer kapasitesine göre belirleniyor. Erken evrede tespit edilen ve ameliyata uygun hastalarda cerrahi, en önemli tedavi seçeneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Göğüs cerrahisi tarafından gerçekleştirilen ameliyatlarda tümörün bulunduğu akciğer dokusu, gerekli durumlarda ise çevresindeki lenf bezleri çıkarılabiliyor. Hastalığın özelliklerine göre akciğerin bir bölümünün veya bir lobunun alınması gibi farklı cerrahi yöntemler uygulanabiliyor; uygun hastalarda kapalı cerrahi (Vats ya da Robotik cerrahi) yöntemlerden de yararlanılabiliyor. Uzmanlar, cerrahi tedavinin her akciğer kanseri hastası için uygun olmadığını belirterek ameliyat kararının ayrıntılı tetkikler ve multidisipliner değerlendirme sonrasında verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Akciğer kanseri tedavisinde göğüs cerrahisi, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, göğüs hastalıkları, radyoloji ve patoloji branşlarının birlikte değerlendirme yapması önem taşıyor. Bazı hastalarda cerrahi öncesinde kemoterapi, immünoterapi veya radyoterapi uygulanabiliyor; ameliyat sonrasında da hastalığın özelliklerine göre ek tedaviler planlanabiliyor. İleri evre veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda ise kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi gibi seçenekler değerlendiriliyor. Her hastanın klinik özelliklerine göre kişiselleştirilen bir tedavi yaklaşımı benimseniyor.
Farkındalıkta en önemli adımlardan biri risk faktörlerinin bilinmesi ve tütün kullanımından uzak durulması olarak gösteriliyor. Yüksek risk grubundaki kişilerin tarama konusunda hekimlerine danışması gerektiği, uygun kişilerde düşük doz bilgisayarlı tomografi ile tarama değerlendirilebileceği belirtiliyor. Akciğer grafisinin ise akciğer kanseri taramasında düşük doz bilgisayarlı tomografinin yerine geçmediği kaydediliyor. Prof. Dr. Ekber Şahin, erken tanının tedavi seçenekleri açısından önemli fırsatlar sunabildiğini belirterek uzun süren öksürük, kanlı balgam ve nefes darlığı gibi belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini ifade ediyor. Şahin, toplumun akciğer sağlığı konusunda bilinçlenmesinin ve sigaradan uzak bir yaşamın önemini vurguluyor.
