İngiltere ile Avrupa Birliği (AB) arasında Brexit sonrası imzalanması beklenen anlaşma, bitki ithalatındaki sınır kontrollerini ve evrak işlerini ortadan kaldıracak. İngiltere Çevre Bakanı Angela Eagle, bunun bahçecilik sektörü için yılda 60 milyon sterlinlik maliyeti eriteceğini açıkladı.
Eagle, 20 Kasım'daki İngiltere-AB zirvesi öncesinde Kent'te bir fidanlığı ziyaretinde Guardian'a konuştu. Bakan, "20 Kasım'da imzaları atabilirsek, ki bunu çok umuyorum … tüm o belirsizlik, ek maliyet, evrak işleri ve sınırlarda işlerin tıkanması halinde doğabilecek sorunlar ortadan kalkar" dedi. Eagle, 60 milyon sterlinlik maliyetin "kendiliğinden eriyeceğini", firmaların hem AB'ye ihracat hem de ithalat işlemlerinin kolaylaşacağını ve öngörülebilir hale geleceğini söyledi.
Anlaşmanın büyük bölümü taraflar arasında mayısta kararlaştırıldı. Sağlık ve bitki sağlığı (SPS) anlaşması olarak anılan düzenleme, fiziki kontrollerin büyük kısmını ve beraberindeki sertifika ile evrak yükünü kaldıracak. Tasarruf, bitki sağlığı denetim ücretleri, bitki sağlığı sertifikaları, belge ve kimlik kontrolleri, liman ücretleri, acente masrafları, ek iş gücü ve nakliye giderlerini kapsıyor. Bu tutar, sektör kuruluşu Bahçecilik Ticaret Birliği'nin (HTA) hesaplamasına göre yılda 60 milyon sterlin. Hesaplamaya gecikme cezaları ile liman gecikmelerinden ya da mal hasarından doğan satış kayıpları dahil değil.
Eagle, tasarrufun gıda fiyatları üzerinde "aşağı yönlü baskı" oluşturması gerektiğini söyledi; ancak anlaşmanın İngiltere'de gıda fiyatlarını düşüreceğini teyit etmedi.
İngiltere'nin en büyük toptan fidanlıklarından Provender Nurseries, anlaşmayı olumlu karşıladı. Şirket, Brexit sonrası kontroller için Kent'teki 8 hektarlık arazisinde en az 500 bin sterlin harcayarak bir denetim binası kurdu. Provender Genel Müdürü Richard McKenna, kıtadan gelen değerli ağaç ve çalı yüklerinin denetlenebilmesi için "kapalı bir bina yaptıklarını ve içinde çalışmak üzere dört elektrikli forklift aldıklarını" söyledi. McKenna, tesisin kendilerine iş güvencesi sağladığını belirterek anlaşmanın, evrak yükü nedeniyle ihracatı durduran bazı Avrupalı tedarikçileri yeniden sevkiyata döndürebileceğini umduğunu ifade etti.
Anlaşmanın 2028'in ilk çeyreğinden önce uygulanması beklenmiyor. Bu da Provender gibi firmaların bir yıldan uzun süre mevcut sınır düzenlemelerine tabi kalacağı anlamına geliyor. HTA Üst Yöneticisi Fran Barnes, geçiş düzenlemesi olarak "pragmatik bazı kolaylıklar" sağlanmasını istedi.
Eagle, uygulama tarihinin, eski başbakan Keir Starmer'ın mayıs 2025'te duyurduğu AB ile "sıfırlama" anlaşmasında hedeflenen 2027 ortasından geç olduğunu kabul etti. Eagle'a göre Starmer'ın yerine Andy Burnham'ın geçmesi Brüksel ile müzakerelerde "duraklamaya" yol açtı ve kasımdaki zirve temmuzdan ertelendi. Bakan, ek sürenin pestisitler gibi çetrefilli konularda daha tutarlı bir yaklaşım sağladığını söyledi.
