James Webb Uzay Teleskobu (JWST), bugüne kadar görülen en eski süper kütleli kara delik kaynaklı kuasar çiftini ortaya çıkardı. J1602+4228AB adı verilen çift, evrenin Büyük Patlama'dan yalnızca 900 milyon yıl sonraki halinde görülüyor; o dönemde bu büyüklükteki kara deliklerin oluşmaya zamanı olmaması gerekiyordu.
NOIRLab'dan araştırma ekibinin lideri Silvia Onorato, bulgunun teorik açıdan sorunlu olduğunu söyledi: "Evrenimizin çağının bu kadar erken döneminde bu dev kuasarlardan birinin bile nasıl var olduğuna dair kesin bir teorik açıklama yok, iki tanesi bir yana." Onorato, çifti evrenin yaşının yalnızca on üçte biri olduğu bir dönemde gözlediklerini ve kara deliklerin bugün görülenler kadar kütleli olduğunu belirtti.
Keşif, JWST'nin Aether taramasının verilerinde yapıldı. Bu tarama, erken evrendeki 200 kuasarı ortaya çıkardı; bu sayı, bugüne kadar bilinen erken evren kuasarlarının yarısından biraz azına denk geliyor. Ekip, J1602+4228A'nın yalnız olmadığını, yanında J1602+4228B adı verilen bir eş bulunduğunu fark etti. Çiftin ayrıntılı görüntülenmesi, Hawaii'deki Maunakea yanardağı üzerinde bulunan Gemini North teleskobuyla, uygun hava koşullarının denk gelmesi sayesinde mümkün oldu.
İki kara delik arasında yalnızca 18.100 ışık yılı, yani Samanyolu'nun çapının yaklaşık beşte biri kadar mesafe var. Kütleleri Güneş'in 1,5 milyar ve 400 milyon katı. Bu ölçüler, çifti ilk yıldızların, gökadaların ve kara deliklerin doğduğu Kozmik Şafak döneminde bulunan en sıkı kuasar çifti yapıyor.
Kuasar, büyük gökadaların merkezindeki süper kütleli kara deliğin çevresindeki gaz ve toz diskinin ısınarak parlamasıyla oluşuyor. Bu parlama çoğu zaman gökadanın tüm yıldızlarının toplam ışığından daha güçlü. Gökada birleşmeleri sık olduğu için bu tür çiftlerin yaygın olması bekleniyor; ancak kuasar evresinin kısa sürmesi, uzaklığın nesneleri söndürmesi ve iki kaynağın birbirinden ayrı seçilmesinin zorluğu gözlemleri güçleştiriyor.
JWST, 2022'de göreve başlamasından bu yana Büyük Patlama'dan 400 milyon yıl sonrasına tarihlenen kuasarlar buluyor. J1602+4228AB, Kozmik Şafak'ta görülen üçüncü kuasar çifti olarak mevcut modelleri daha da zorluyor. Bu tür keşifler, son dönemde Hubble ve Chandra gibi teleskoplarla yapılan erken evren ve kara delik gözlemlerinin ardından geldi.
Onorato, çiftin gökbilimciler için eşsiz bir ortam sunduğunu belirtti: "Nāpōwawāʻenakaulua gerçekten benzersiz bir ortam. İlk büyük gökadaların ve merkezlerindeki kara deliklerin bu erken dönemlerde doğrudan gökada etkileşimleriyle nasıl bir araya geldiğini incelemek için bir laboratuvar."
Araştırmanın sonuçları 10 Kasım'da The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.
