Uz. Dr. Akmaz, sağlıklı bir yetişkinde kalbin dinlenme halinde dakikada yaklaşık 60 ile 100 arasında attığını ve bu atışların genellikle fark edilmediğini söyledi. Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesinin tıpta "palpitasyon" olarak adlandırıldığını dile getiren Akmaz, kişilerin bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin "tekleme" yapması ya da boyunda atım hissi şeklinde tarif edebildiğini aktardı. Bu hissin tek başına bir hastalık değil, bir belirti olduğunu ifade eden Akmaz, önemli olanın hissin arkasındaki nedeni anlamak olduğunu kaydetti.
Çarpıntıya yol açan etkenlerin önemli bir bölümünün vücudun normal tepkileri olduğunu belirten Uz. Dr. Akmaz, en sık karşılaşılan nedenleri sıraladı. Gerginlik anında salgılanan adrenalin gibi stres hormonlarının kalp hızını ve kasılma gücünü artırdığını, kahve, siyah çay, enerji içecekleri ve bazı soğuk içeceklerin hassas kişilerde kalp atışını hızlandırabildiğini, sigara ve alkolün de benzer etki gösterebildiğini anlattı. Fiziksel efor sırasında ve hemen sonrasında kalp hızının artmasının beklenen bir durum olduğunu, yetersiz uykunun sinir sisteminin dengesini etkileyerek kalp hızında dalgalanmalara yol açabildiğini söyledi. Yeterli su içilmediğinde, ishal veya aşırı terleme sonrası kan hacminin azaldığını ve kalbin bunu telafi etmek için daha hızlı çalıştığını, vücut sıcaklığı yükseldiğinde metabolizmanın hızlanmasına bağlı olarak nabzın da arttığını dile getirdi. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışının daha belirgin hissedilebildiğini ekledi.
Bazı durumlarda kalp atışının hissedilmesinin altta yatan tıbbi bir nedene işaret edebileceği uyarısında bulunan Akmaz, bu nedenlerin bir kısmının kalple, bir kısmının ise vücudun genel durumuyla ilgili olduğunu söyledi. Ritim bozukluklarına (aritmilere) değinen Akmaz, kalbin normal ritminin arasına giren erken atımlar olan ekstrasistolün "tekleme" ya da "boşluğa düşme" hissi oluşturabildiğini, sağlıklı kişilerde de sık görülen bu durumun çoğu zaman zararsız olduğunu ancak sıklığına ve eşlik eden duruma göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalıştığı atriyal fibrilasyonun özellikle ileri yaşta, yüksek tansiyonu veya başka kalp hastalığı olanlarda daha sık görüldüğünü ve inme riskini artırabildiği için mutlaka hekim takibi gerektirdiğini vurguladı. Genellikle aniden başlayıp aniden biten, çok hızlı ancak sıklıkla düzenli kalp atışlarıyla seyreden supraventriküler taşikardinin (SVT) gençlerde de görülebildiğini kaydetti.
Kalp dışı nedenlere de dikkat çeken Uz. Dr. Akmaz, tiroid bezinin fazla çalışmasının (hipertiroidi) tiroid hormonlarının artmasıyla kalp hızını yükseltebildiğini, kilo kaybı, terleme, el titremesi ve sinirliliğin eşlik edebildiğini söyledi. Kansızlıkta (anemi) kandaki oksijen taşıma kapasitesi azaldığında kalbin daha hızlı çalışarak bunu dengelemeye çalıştığını belirtti. Bazı soğuk algınlığı ilaçlarındaki burun açıcı etken maddelerin, astım tedavisinde kullanılan bazı bronş genişleticilerin, tiroid hormonu ilaçlarının yüksek dozlarının ve bazı bitkisel ürünlerin kalp atışını etkileyebildiğini ifade eden Akmaz, böyle bir etki düşünüldüğünde ilacın kendiliğinden bırakılmadan hekime danışılması gerektiğini vurguladı. Kan şekeri düşüklüğü ile potasyum ve magnezyum gibi minerallerdeki dengesizliklerin de kalp ritmini etkileyebildiğini sözlerine ekledi.
Kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde hızlı kalp atışının oldukça sık görüldüğüne dikkat çeken Akmaz, bu durumda kişinin belirtinin kalp kaynaklı olup olmadığını merak ederek daha da kaygılanabildiğini ve bunun bir kısır döngü oluşturabildiğini söyledi. Kaygıyla ilişkili atakların genellikle stresli bir durumla birlikte veya kaygı yükseldiğinde başladığını, ritim bozukluğunun ise dinlenirken, uykudan uyanınca ya da belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabildiğini anlattı. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve yoğun korku hissinin daha sık eşlik ettiğini, ritim bozukluklarında atakların bazen bir düğmeye basılmış gibi aniden başlayıp aniden sona erebildiğini belirtti. Nabzın belirgin şekilde düzensiz olmasının veya bayılma hissinin, kaygıdan çok kalp ritmine ilişkin bir sorunu düşündürebileceğini ifade eden Akmaz, kaygı bozukluğu olan birinde de ritim bozukluğu bulunabileceği için belirtileri yalnızca kaygıya bağlamadan önce kalbin değerlendirilmesi gerektiğini, kalp değerlendirmesi normal çıkarsa kaygı yönetimi için ruh sağlığı uzmanından destek alınabileceğini söyledi.
Çarpıntı tanısında kullanılan tetkikleri de aktaran Uz. Dr. Akmaz, EKG'nin (elektrokardiyografi) kalbin elektriksel aktivitesini birkaç dakika içinde kaydeden, ağrı vermeyen temel bir test olduğunu ve atak sırasında çekilirse tanıya çok değerli katkı sağladığını belirtti. Ritim holterde göğse yapıştırılan elektrotlara bağlı küçük bir cihazla kalp ritminin genellikle 24-48 saat, gerekirse daha uzun süre kaydedildiğini ve gün içinde ara ara ortaya çıkan ritim bozukluklarını yakalamak için kullanıldığını söyledi. Efor testinde koşu bandında kontrollü egzersiz sırasında kalbin ritmi ve kan basıncının izlendiğini, bunun egzersizle tetiklenen belirtilerin değerlendirilmesinde yararlı olduğunu dile getirdi. Ekokardiyografinin kalbin ultrasonla görüntülenmesi olduğunu ve kalp kapakları, kalp kasının yapısı ile pompalama gücü hakkında bilgi verdiğini anlattı. Kan tahlillerinin ise tiroid hormonları, kan sayımı (kansızlık için), elektrolitler ve kan şekeri gibi değerlerle kalp dışı nedenlerin araştırılmasında önemli olduğunu kaydetti. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekimin karar verdiğini, herkese tüm testlerin yapılmasının gerekmediğini vurguladı.
Tedavinin tamamen altta yatan nedene göre belirlendiğini belirten Akmaz, zararsız nedenlere bağlı durumlarda çoğu zaman kafeinin azaltılması, uyku düzeninin iyileştirilmesi, yeterli sıvı alınması ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı düzenlemelerinin yeterli olabildiğini söyledi. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi kalp dışı bir neden tespit edilirse o sorunun tedavisiyle birlikte kalp atışının da genellikle düzene girdiğini belirtti. Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise türüne ve kişinin genel sağlık durumuna göre hekim kontrolünde ritmi düzenleyen ilaç gruplarının, kalp hızını yavaşlatan ilaçların veya atriyal fibrilasyon gibi durumlarda pıhtı oluşumunu önlemeye yönelik tedavilerin kullanılabildiğini anlattı. Bazı ritim bozukluklarında elektrofizyolojik çalışma ve kateter ablasyonu gibi girişimsel yöntemlerin de değerlendirilebildiğini sözlerine ekledi.
Kalp atışının hızlandığının hissedildiği durumların çoğunun acil olmadığını belirten Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, acil olarak 112'nin aranması ve hastaneye gidilmesi gereken belirtileri sıraladı. Bayılma ya da bayılacak gibi olma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi, ağrının kola, çeneye ya da sırta yayılması, belirgin nefes darlığı, dinlenmeye rağmen geçmeyen çok hızlı ve düzensiz nabız ile konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtilerinde vakit kaybetmeden 112 aranması gerektiğini vurguladı. Bunların dışında atakların sık tekrarlaması, birkaç dakikadan uzun sürmesi, bilinen bir kalp hastalığı bulunması ya da ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü olması halinde acil olmasa da en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulmasının önemli olduğunu ifade etti.
Uz. Dr. Akmaz son olarak günlük hayatta kalbi desteklemeye yönelik önerilerde bulundu. Kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmanın hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini söyleyen Akmaz, kahve, çay ve enerji içeceği tüketiminin gözden geçirilmesini, özellikle akşam saatlerinde bunların azaltılmasını önerdi. Gün içinde yeterli su içilmesi gerektiğini, sıcak havalarda ve egzersiz sonrasında sıvı ihtiyacının arttığının unutulmamasını istedi. Düzenli uyku saatleri belirlenmesini ve yatmadan önce ekran süresinin kısaltılmasını tavsiye etti. Sigaranın bırakılmasını, alkolün sınırlandırılmasını, yürüyüş gibi düzenli ve orta yoğunlukta fiziksel aktivitenin hekimin önerdiği ölçüde günlük hayata eklenmesini önerdi. Yavaş ve derin nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri ve kısa molalarla stresin yönetilmeye çalışılmasını söyledi. Atakların ne zaman ve ne kadar sürdüğünün, öncesinde ne yapıldığının not edilmesinin muayenede yol gösterici olacağını da sözlerine ekledi.
