Anadolu’nun binlerce yıllık gelenekleri arasında bulunan ipek böcekçiliği ve el dokuması, teknoloji ve seri üretimin yaygınlaşmasıyla ayakta kalma mücadelesi veriyor. Ödemiş’te bu işi nesillerdir sürdüren ustalardan Sevgel, ekonomik güçlüklerin yanı sıra mesleği devralacak gençlerin yetişmemesinin de zanaatın geleceğini tehdit ettiğini belirtiyor.
İpek üretiminin başlangıcında, böceklerin dut yapraklarıyla beslenmesi ve yaklaşık 45 gün boyunca bakımının yapılması gerekiyor. Bu sürenin ardından koza saran ipek böceklerinden elde edilen ham madde, geleneksel yöntemlerle kumaşa dönüştürülüyor.
Sevgel, kozaların zeytinyağlı sabunlarla kaynatılmasının ardından başlayan dokuma aşamasının günlerce süren sabır ve ustalık istediğini anlattı. Kozadan kumaşa uzanan bu emek yoğun süreç, el işçiliğinin seri üretim karşısında neden zorlandığını da ortaya koyuyor.
Ustanın aktardığına göre, el emeğiyle üretilen ipeğin piyasada tutunmasını zorlaştıran başlıca etkenlerden biri yurt dışından gelen ucuz ve kalitesiz kumaşlar. İpek içermeyen bazı kumaşların ipek adıyla satılmasının hem sektöre hem de tüketicilere zarar verdiğini vurgulayan Sevgel, gerçek ipeğin çakmakla yakıldığında saç teli kokusu vermesi ve ele yapışmamasıyla ayırt edilebildiğini söyledi.
Üreticileri kaygılandıran bir diğer konu ise tarımsal ilaçların dut ağaçlarına ve hassas yapılı ipek böceklerine zarar verme ihtimali. Özellikle yol kenarındaki dut ağaçlarının ilaçlardan etkilenmesi, ipek böceklerinin beslenmesine dayanan üretim sürecini de tehdit ediyor.
Sevgel, desteklerin yalnızca koza üretimiyle sınırlı kalmaması, kumaş üretimini ve zanaatkârları da kapsaması gerektiğini ifade etti. Yetkililerden ve yerel yönetimlerden geleneksel üretimin sürdürülmesine katkı sağlayacak adımlar bekleniyor.
Mesleğin maddi getirisinin gerilediğini belirten Sevgel, buna rağmen zanaata duyduğu bağlılık nedeniyle tezgâhını bırakmadığını söyledi. “Bu meslek biraz hastalık, içine girince çıkamıyorsun.” diyen usta, yeni nesil çırakların yetişmemesini geleneksel ipek dokumacılığının geleceği açısından en büyük endişelerinden biri olarak gösterdi. Sevgel, günde 12-13 saat tezgâh başında çalıştığını da aktardı.
Ödemiş ipeğinin ve el emeğiyle sürdürülen bu tarihi zanaatın unutulmaması için gençlerin mesleğe yönlendirilmesi, yerel kültür mirasının korunması ve üreticilerin desteklenmesi gerektiğini belirten Sevgel, tezgâh başındaki mücadelesini sürdürüyor.
