Ersoy, sosyal medya hesabından yayımladığı mesajda Anadolu’nun binlerce yıllık kültürel mirasının korunmasının önemine dikkat çekti. Kaçak kazıların kültür varlıklarını ait oldukları bağlamdan kopardığını ve geçmişi anlamaya yarayan bilimsel bilgilerin geri dönülmez biçimde yok olmasına yol açtığını ifade etti.
Bakan, kültürel mirası korumanın herkesin ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayarak vatandaşlardan kaçakçılığa karşı duyarlı olmalarını istedi. Güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla iş birliği içinde çalıştıklarını belirten Ersoy, diplomasi, bilimsel araştırmalar ve uluslararası ortaklıklarla eserlerin ait oldukları topraklara dönmesi için mücadele edildiğini aktardı.
Ersoy’un mesajında, UNESCO öncülüğündeki çalışmalara katkı sunulduğu ve kültürel mirasın korunmasında ülkeler arasındaki iş birliği ile ortak sorumluluğun her platformda vurgulandığı kaydedildi. Bakan, vatandaşların duyarlılığını bu mücadelenin en önemli güvencelerinden biri olarak nitelendirdi ve kültürel mirasa sahip çıkılması çağrısında bulundu.
Bakanlığın verilerine göre, 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye’ye getirilen eser sayısı 13 bin 574 oldu. 2026’da ülkeye kazandırılan kültür varlığı sayısı ise 126 olarak açıklandı. Yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin tespiti ve iadesi için uluslararası hukuk mekanizmaları, bilimsel araştırmalar ve diplomatik girişimler birlikte yürütülüyor.
ABD makamlarıyla yapılan iş birliği sonucunda Türkiye’ye iadesi sağlanan 100 kültür varlığı arasında Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri ile Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri yer aldı. İade edilenler arasında Aphrodisias antik kentinden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmış bir portre de bulunuyor.
Eserler, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen programla kamuoyuna tanıtıldı. İade sürecinde bilimsel araştırmaların, arşiv belgelerinin ve uluslararası adli iş birliklerinin belirleyici olduğu bildirildi. Türkiye’nin farklı ülkelerle yürüttüğü çalışmalar, kültür varlıklarının ait oldukları topraklara geri kazandırılmasına yönelik mücadelenin örnekleri arasında gösterildi.
Bakanlık, yurt dışındaki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan, Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıklarını takip etmek için bir yazılım sistemi kullanıyor. Sistemle belirlenen şüpheli kayıtlar arşivlenerek uzmanların incelemesine sunuluyor.
Bu kayıtlar, eserlerin kökenlerinin ve yurt dışına çıkarılma süreçlerinin araştırılmasına yardımcı oluyor. Elde edilen bilgi ve belgeler, iade taleplerinin desteklenmesine katkı sağlıyor; böylece mücadele saha denetimleri ve uluslararası iş birliklerinin yanı sıra dijital ortamda da sürdürülüyor.
Bakanlığın yaklaşımı, UNESCO’nun 1970 tarihli Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi’nde öngörülen koruma ve uluslararası iş birliği anlayışına dayanıyor. Çalışmalar; eserlerin bulundukları yerde korunması, yasa dışı ticaretin önlenmesi, yurt dışına çıkarılan eserlerin izlenmesi ve toplumda koruma bilincinin geliştirilmesini kapsıyor.
Bilimsel araştırmalar, güvenlik tedbirleri, hukuki süreçler ve diplomatik girişimler eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla birlikte yürütülüyor. Arkeolojik araştırmalar, tarihî belgeler, kazı kayıtları ve bilimsel analizler, kültür varlıklarının iadesi süreçlerinde önemli rol oynuyor.
Boubon kökenli bronz eserlerin iadesine yönelik çalışmalar, bilimsel kanıtların uluslararası adli süreçlerle birlikte değerlendirilmesine örnek gösterildi. Bakanlık, güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla koordinasyon içinde kaçak kazıları önleme ve yasa dışı kültür varlığı ticaretiyle mücadele çalışmalarını sürdürüyor.
Uluslararası kuruluşlar ve ilgili ülkelerin yetkili makamlarıyla da iş birliği yapılıyor. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen çalışmaların bölgesel boyutunda, Güneydoğu Avrupa’da hukuki altyapının, operasyonel kapasitenin ve ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Mehmet Nuri Ersoy, Eylül 2026’da Sardes Antik Kenti’nde Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezinin açılışını gerçekleştirmiş ve eserlerin ait olduğu topraklardan kopmamasının hedeflendiğini belirtmişti. Kasım 2026’da ise ABD’den iadesi sağlanan 100 kültür varlığı İstanbul Arkeoloji Müzelerinde tanıtılmış, Ersoy Boubon kökenli eserleri bir araya getiren serginin açılışını yapmıştı.
