Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği (UTİB) Yönetim Kurulu Başkanı G. İhsan İpeker, Türk tekstil sanayisinin artan üretim maliyetleri, finansmana erişimde yaşanan darboğaz ve kur-enflasyon makası nedeniyle kritik bir eşikten geçtiğini söyledi. Kapasite kayıpları, ithalat baskısı ve yatırımların Mısır gibi ülkelere yönelmesi karşısında sektörün rekabet koşullarını güçlendirecek adımların acilen atılması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin üretim, net ihracat ve istihdam lokomotiflerinden olan tekstil sanayisi, yüzyıllara dayanan üretim kültürüyle ülke ekonomisinin stratejik yapı taşları arasında bulunuyor. Sektörün yetişmiş insan kaynağı ve küresel pazarlardaki güvenilirliği de bu konumunu destekliyor. Ancak son dönemde iç piyasadaki maliyet baskıları ve küresel pazarlardaki daralma, sanayinin rekabet gücünü ciddi biçimde zorluyor.
Sektörün mevcut durumunu ve çözüm önerilerini değerlendiren İpeker, enerji ve işçilik başta olmak üzere girdi maliyetlerinin hızla yükseldiğini belirtti. Yüksek finansman giderleri, düşen kapasite kullanım oranları ve iç pazardaki ucuz ithal ürün baskısının da işletmeler üzerindeki yükü artırdığını kaydetti.
İpeker, bazı işletmelerin üretimi kısmak, istihdamı azaltmak ya da faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmasının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Uluslararası siparişlerin ve yeni yatırım planlarının başta Mısır olmak üzere düşük maliyetli ülkelere yönelmesinin, Türkiye’nin rekabet şartlarını acilen güçlendirmesi gerektiğini açıkça gösterdiğini ifade etti.
Sanayicilerin önceliğinin yatırımlarını yurt dışına taşımak olmadığını vurgulayan İpeker, işletmelerin kendi ülkelerinde üretim yapmayı ve istihdam sağlamayı sürdürmek istediğini belirtti. “Türk sanayicisinin önceliği yatırımını yurt dışına taşımak değildir. Bizim tek isteğimiz, kendi ülkemizde rekabetçi şartlarda üretmeye ve istihdam sağlamaya devam edebilmektir.” dedi.
İhracatçıların karşılaştığı temel sorunlardan birinin enflasyon ile döviz kuru arasındaki uyumsuzluk olduğunu belirten İpeker, bu makasın firmaların döviz bazlı maliyetlerini küresel rakiplerinin üzerine çıkardığını söyledi. Bu durumun Türkiye’deki üreticileri yalnızca düşük maliyetli ülkelerle değil, yüksek segmentte faaliyet gösteren Avrupalı rakiplerle de rekabette zorladığını ifade etti.
Türkiye’nin Uzak Doğu ve Kuzey Afrika’daki düşük maliyetli üreticilerle yarışmakta güçlük çektiğini kaydeden İpeker, yüksek segmentteki Avrupalı rakiplerle rekabetin de maliyet baskısı nedeniyle zorlaştığını dile getirdi. Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele politikalarının öneminin farkında olduklarını belirten İpeker, belirli bir döviz kuru seviyesi talep etmediklerini söyledi. İhracatçıların beklentisinin, üretim maliyetleriyle uyumlu ve öngörülebilir bir rekabet ortamının sağlanması olduğunu vurguladı.
UTİB’in Ar-Ge, inovasyon, tasarım ve yüksek katma değerli üretime geçişi her zaman önceliklendirdiğini hatırlatan İpeker, bu alanlarda ilerlemenin tek başına sektörün sorunlarını çözemeyeceğini belirtti. Katma değerli üretimin önemini koruduğunu, ancak maliyet rekabetçiliğinin alternatifi olmadığını ifade etti.
İpeker, maliyet yapısının küresel standartların üzerinde kalması halinde ne standart ürünlerde ne de yüksek segmentte sürdürülebilir başarı sağlanabileceğini söyledi. Bu nedenle sektörün katma değerli üretimini artırmasının yanı sıra, ürünlerini uluslararası pazarlarda rekabetçi koşullarda sunabilmesi gerektiğini kaydetti. Üretim maliyetleri rekabet gücünü sınırlarken yalnızca ürünlerin katma değerini yükseltmenin yeterli olmayacağını vurguladı.
Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) sürecinde çevresel ve teknolojik yatırımların önemine dikkat çeken İpeker, enerji verimliliği, su kullanımı, atık su geri kazanımı, yenilenebilir enerji ve dijital izlenebilirlik çalışmalarının hayati nitelik taşıdığını belirtti. Bu yatırımların sektörün dönüşüm sürecinde ihtiyaç duyduğu alanlar arasında yer aldığını söyledi.
İpeker, kamu desteklerinin tekstil sanayisinin ihtiyaçlarına göre geliştirilmesi gerektiğini ifade etti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Yeşil Dönüşüm Programı ile TÜBİTAK ve KOSGEB’in yeşil dönüşüm desteklerini sektör için çok kıymetli adımlar olarak nitelendirdi. Bununla birlikte, geniş ölçekli modernizasyon ve çevresel dönüşüm yatırımlarının mevcut programların kapsamının genişletilmesini gerektirdiğini kaydetti.
Mevcut desteklerde finansman tutarlarının ve vadelerinin sektörün yatırım ölçeğine uygun biçimde geliştirilmesinin önemini vurgulayan İpeker, daha fazla işletmenin bu imkânlara erişebilmesi gerektiğini söyledi. Tekstil sanayisinde ihtiyaç duyulan dönüşüm yatırımlarının geniş ölçekli olduğunu belirterek, desteklerin kapsamı ve erişilebilirliğinin bu ihtiyacı karşılayacak şekilde ele alınmasını istedi.
Kısa vadeli beklentilerini de sıralayan İpeker, mevcut istihdam desteğinin günümüz şartlarına göre artırılmasını, döviz dönüşüm desteğinin yükseltilmesini ve ihracatçıların finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını istedi. İç piyasayı koruyacak ticaret politikası önlemlerinin güçlendirilmesinin de kısa vadede atılması gereken adımlar arasında bulunduğunu belirtti.
Orta vadede teknolojik ve yeşil dönüşüm yatırımlarının güçlü biçimde desteklenmesini sektörün geleceği için şart gördüklerini ifade eden İpeker, amaçlarının ayrıcalık talep etmek olmadığını söyledi. Kamu ve özel sektörün iş birliğiyle tekstil sanayisinin istihdamını ve üretim birikimini koruyarak geleceğe taşımayı hedeflediklerini kaydetti.
İpeker, ekonomi yönetimi ile sektör temsilcilerinin bir araya gelerek uygulanabilir, somut hedefleri ve net takvimi bulunan bir “Türk Tekstil Sanayisi Rekabet ve Dönüşüm Yol Haritası” hazırlamasını önerdi. UTİB’in kamu kurumlarıyla yakın iletişim içinde çalışmaya ve somut çözümler üretmeye hazır olduğunu belirtti.
