Prof. Dr. Hamza Bozkır, en yaygın yanlış inanışların başında böcek ve salyangozların yediği mantarların zehirsiz olduğu düşüncesinin geldiğini vurguladı. Bu canlıların fizyolojilerinin insan metabolizmasından farklı olduğunu anlatan Bozkır, insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides gibi mantarların salyangozlar ve böcekler tarafından rahatlıkla tüketilebildiğini dile getirdi. Bozkır, bu durumun mantarın güvenli olduğu anlamına gelmediğini, aksine doğadaki canlıların zehirli türleri de rahatça yiyebildiğini gösterdiğini ifade etti.
Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararmasının da zehirli olduğunu göstermediğini belirten Bozkır, bunun mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyon olduğunu kaydetti. Bu kararmanın zehirle ilgisi bulunmadığını anlatan Bozkır, tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmanın imkânsız olduğunu söyledi. Tadı güzel ya da kokusu hoş olan mantarların da zehirli olabileceğini hatırlatan Bozkır, bu tür testlerin güvenli bir sonuç vermediğini vurguladı.
Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek zehirli mantar türlerine de dikkat çeken Bozkır, Amanita phalloides'in (evcikkıran) Türkiye'de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumlu olduğunu belirtti. Bu türün genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetiştiğini, şapka renginin zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebildiğini ve yenilebilir bazı mantar türleriyle karıştırılabildiğini anlattı. Bozkır, bu türün ölümcül etkisi nedeniyle doğada toplanan mantarlarda en büyük riski oluşturduğunu söyledi.
Bozkır, kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınan Amanita muscaria'nın (sinek mantarı) halüsinojenik ve nörotoksik bileşikler içerdiğini ifade etti. Omphalotus olearius'un (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde öbekler hâlinde yetiştiğini, rengi nedeniyle yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabildiğini ve tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğini söyledi. Bozkır, bu türlerin görünüşlerine aldanılarak toplanmaması gerektiğini belirtti.
Mantarların şekilsel benzerliklerinin yanlış teşhislere neden olabildiğini, geleneksel bilgilere aşırı güvenilmesinin risk oluşturduğunu anlatan Bozkır, doğru sınıflandırmanın mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren bir uzmanlık alanı olduğunu vurguladı. Vatandaşların 'benim dedem de bunu toplardı' düşüncesiyle hareket etmesinin, nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin devam etmesine neden olabileceği uyarısında bulundu. Bozkır, bu tür alışkanlıkların zehirlenme riskini artırdığını ifade etti.
Zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesinin veya ellerinde numune bulunmamasının, hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebileceğini kaydeden Bozkır, gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantarın potansiyel bir toksik risk taşıdığını belirtti. Amatör toplayıcılıkta 'şüpheliyse at' kuralı yerine 'kesinlikle dokunma' kuralının geçerli olması gerektiğini söyledi. Bozkır, doğadan toplanan mantarlarda hiçbir riskin göze alınmaması gerektiğini vurguladı.
Yabani mantar zehirlenmelerinin telafisinin çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlandığını ifade eden Bozkır, "Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir" uyarısında bulundu. Mantar ihtiyacının doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarından karşılanması gerektiğini sözlerine ekledi. Bozkır, bu konuda vatandaşların bilinçli hareket etmesinin hayati önem taşıdığını belirtti.
