Enerji güvenliği kaygıları yenilenebilir enerji yatırımlarının coğrafyasını değiştiriyor. Uluslararası Enerji Ajansı, Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin önümüzdeki 5 yıldaki kapasite artışının ilk kez gelişmiş ekonomilerle aynı seviyeye ulaşmasını bekliyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİDE BÜYÜMENİN MERKEZİ GENİŞLİYOR
Uluslararası Enerji Ajansı, dünya genelinde enerji güvenliğine yönelik artan endişelerin yenilenebilir enerji yatırımlarını daha geniş bir ülke grubuna yaydığını açıkladı.
IEA’nın 6 Kasım’da yayımladığı Renewables 2026 raporuna göre Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde 2026-2031 döneminde devreye alınacak yenilenebilir enerji kapasitesi, ilk kez gelişmiş ekonomilerdeki kapasite artışıyla aynı seviyeye ulaşacak.
GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLER 1.100 GİGAVAT EKLEYECEK
IEA’nın tahminlerine göre Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomiler önümüzdeki 5 yılda yaklaşık 1.100 gigavat yenilenebilir enerji kapasitesi ekleyecek.
Bu miktarın gelişmiş ekonomilerdeki kapasite artışıyla yaklaşık aynı seviyede olması bekleniyor. Böylece daha önce büyük ölçüde gelişmiş ekonomiler ve Çin merkezli ilerleyen yenilenebilir enerji yatırımlarında coğrafi denge değişmeye başlayacak.
IEA, Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin 2020-2025 döneminde gelişmiş ekonomilerin yalnızca yaklaşık yarısı hızında büyüdüğüne dikkat çekiyor. Yeni tahmin döneminde bu farkın tamamen kapanması bekleniyor.
HÜRMÜZ KRİZİ YENİLENEBİLİR YATIRIMLARINI HIZLANDIRDI
Raporda Orta Doğu’daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan enerji tedarik kesintilerinin ülkelerin enerji güvenliğine bakışını değiştirdiği belirtildi.
İthal petrol ve doğal gaza bağımlılığı azaltma isteğinin, yenilenebilir enerji yatırımlarını yalnızca iklim politikası olmaktan çıkararak enerji güvenliği politikasının da temel araçlarından biri haline getirdiği ifade edildi.
IEA’ya göre İran savaşının başlamasından bu yana küresel enerji piyasalarında yaşanan kesintiler, özellikle Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve Orta Doğu’da yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlanmasını destekliyor.
4.800 GİGAVATLIK YENİ KAPASİTE
Küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2026-2031 döneminde yaklaşık 4.800 gigavat artması bekleniyor.
Bu büyüklük, önceki 6 yıllık dönemde devreye alınan kapasiteden yaklaşık yüzde 57 daha fazla. Yenilenebilir enerji kapasitesinin küresel elektrik sistemine eklenen toplam yeni üretim kapasitesinin yüzde 80’inden fazlasını oluşturması bekleniyor.
GÜNEŞ ENERJİSİ BÜYÜMENİN ANA KAYNAĞI OLACAK
Yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın dörtte üçünden fazlasının güneş enerjisinden gelmesi öngörülüyor.
IEA, 2026-2031 döneminde büyük ölçekli güneş enerjisi santrallerinin yaklaşık 2.075 gigavat, konut, ticari, sanayi ve şebeke dışı güneş sistemlerinin ise yaklaşık 1.530 gigavat yeni kapasite sağlamasını bekliyor.
Düşük üretim maliyetleri, daha hızlı izin süreçleri ve güçlü politika desteği güneş enerjisinin diğer teknolojilere kıyasla daha hızlı büyümesini destekleyen temel unsurlar arasında gösteriliyor.
ÇİN LİDERLİĞİNİ KORUYACAK ANCAK PAYI GERİLEYECEK
Çin, küresel yenilenebilir enerji kapasitesi artışına en büyük katkıyı sağlayan ülke olmaya devam edecek.
IEA tahminlerine göre Çin’in 2026-2031 döneminde yaklaşık 2.550 gigavatlık yeni kapasite eklemesi bekleniyor. Ancak ülkenin küresel yenilenebilir enerji büyümesindeki payının 2025’te yüzde 60’ın üzerindeyken tahmin dönemi boyunca ortalama yüzde 53’e gerilemesi öngörülüyor.
Bu gerilemede Çin’in güneş enerjisi destek sisteminde yaptığı değişiklikler etkili oluyor. Çin’de güneş enerjisi kapasite ilaveleri 2026’nın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 55 azaldı.
HİNDİSTAN İKİNCİ BÜYÜK PAZAR OLACAK
Çin’in ardından yenilenebilir enerjide dünyanın ikinci büyük büyüme pazarı Hindistan olacak.
IEA, Hindistan’ın toplam yenilenebilir enerji kapasitesinin 2031’e kadar iki kattan fazla artmasını bekliyor. Ülkenin 2026-2031 dönemindeki kapasite artışının önceki 6 yıllık dönemin yaklaşık 2,6 katına çıkacağı tahmin ediliyor.
Hindistan’ın küresel yenilenebilir enerji kapasite artışındaki payının da yaklaşık yüzde 8,5 seviyesine yaklaşması bekleniyor.
AFRİKA VE ORTA DOĞU’DA BÜYÜME HIZLANIYOR
Yenilenebilir enerji yatırımlarında en hızlı ivmelenmenin görüleceği bölgeler arasında Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Afrika bulunuyor.
IEA’ya göre bu bölgelerde 2026-2031 döneminde devreye alınacak yenilenebilir enerji kapasitesi, önceki 6 yıllık dönemin yaklaşık üç katına ulaşacak.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da yenilenebilir enerji kapasitesinin tahmin dönemi boyunca iki kattan fazla artması beklenirken, Suudi Arabistan’daki kapasite artışının önceki döneme göre yaklaşık 5 kat hızlanacağı öngörülüyor.
ŞEBEKE BAĞLANTILARI EN BÜYÜK RİSKLERDEN BİRİ
Yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlanmasına karşın elektrik şebekeleri büyümenin önündeki en önemli darboğazlardan biri olmaya devam ediyor.
IEA’ya göre dünya genelinde şebekeye bağlanmayı bekleyen enerji projelerinin kapasitesi geçen yıl yüzde 60 arttı.
Şebeke bağlantısı bekleyen projelerin toplam büyüklüğü, aynı dönemde şebekeye bağlanan rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesinin yaklaşık 4 katına ulaştı.
Şebeke yatırımlarının üretim kapasitesindeki büyümeye ayak uyduramaması halinde özellikle gelişmiş ekonomilerde yenilenebilir enerji yatırımlarının yavaşlama riski bulunuyor.
YENİLENEBİLİRİN ELEKTRİKTEKİ PAYI YÜZDE 45’E YAKLAŞACAK
Yenilenebilir kaynaklar bugün dünya genelinde elektrik üretiminin yaklaşık üçte birini karşılıyor.
IEA’nın yeni tahminlerine göre bu oran 2031 yılında yaklaşık yüzde 45’e ulaşacak. Rüzgar ve güneş enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payının ise yüzde 28’in üzerine çıkması bekleniyor.
Güneş enerjisinin 2029 yılında hidroelektriği geçerek dünyanın en büyük yenilenebilir elektrik üretim kaynağı haline gelmesi öngörülüyor.
FATİH BİROL: YENİ BİR DÖNEM BAŞLIYOR
IEA Başkanı Fatih Birol, yenilenebilir enerjinin büyümesinin geçmişte ağırlıklı olarak çevresel kaygılarla desteklendiğini, maliyetlerin düşmesiyle teknolojilerin birçok pazarda rekabetçi hale geldiğini belirtti.
Birol, bugün ise enerji güvenliği kaygılarının yenilenebilir enerji yatırımlarının temel itici güçlerinden biri haline geldiğine dikkat çekerek, “Yenilenebilir enerjinin büyüme hikayesinde yeni bir dönem başlıyor ve bu hikaye gerçekten küresel bir nitelik taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Yenilenebilir enerji teknolojilerinin artık yalnızca büyük pazarlarda değil dünyanın çok daha geniş bir bölümünde yaygınlaştığını belirten Birol, bu dönüşümün yenilenebilir kaynakları küresel elektrik sektörünün temel direklerinden biri haline getirdiğini ifade etti.
IEA’nın tahminleri, önümüzdeki 5 yılda yenilenebilir enerji büyümesinin yalnızca iklim hedefleriyle değil enerji güvenliği, fiyat istikrarı ve ithal yakıtlara bağımlılığı azaltma hedefleriyle de şekilleneceğini gösteriyor.
