Dünya liderleri bu hafta Asya'da bir dizi üst düzey zirve için bir araya geliyor. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Çin'in güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde üçlü görüşme yapması kesinleşti.
Guardian'ın haberine göre, üçlü görüşme 1945'teki Yalta Konferansı'na benzetiliyor; ancak analistler, Ukrayna ve Tayvan konusunda ilgili tarafların katılımı olmadan karar alınacak bir "Yalta 2.0" ihtimalini düşük görüyor. Nevada Üniversitesi siyaset bilimi bölümünden doçent Xiaoyu Pu, üçlü görüşmenin "daha çok sembolik olabileceğini, ancak sembolizmin büyük güçler diplomasisinde kendi başına önem taşıdığını" söyledi. Pu'ya göre Trump nükleer silahların kontrolü ve nükleerden arındırma konularına ilgi duyuyor; Xi'nin önceliği Washington ile istikrarlı ilişkiyi korurken Rusya ile stratejik ortaklığı sürdürmek; Putin ise Ukrayna konusundaki pazarlık gücünü elinde tutmak istiyor.
APEC, küresel GSYH'nin yüzde 60'ından fazlasını temsil ediyor ve bugüne kadar öncelikle serbest ticareti ve çok taraflılığı destekledi. Zirve, Trump'ın ara seçimleri kaybetmesinden iki hafta sonra başlıyor.
Trump, Shenzhen'den önce Filipinler'in başkenti Manila'da düzenlenecek Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) zirvesine katılacak. Manila'dayken ABD yetkilileri Avustralya, Hindistan, Japonya ve ABD'den oluşan Quad'ın bir yan toplantısını yapacak. Aynı günlerde Kamboçya'da Kanada Başbakanı Mark Carney ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un katılacağı Frankofon zirvesi de düzenleniyor.
Zirvelerin gündeminde yapay zekâ tedarik zincirleri ve yönetişimi, gümrük indirimleri ve yeşil enerji dönüşümü var. Bölgesel öncelikler arasında Güney Çin Denizi ve Endonezya'daki orman yangınlarının bölgeyi kaplayan dumanı yer alıyor. Myanmar'daki insani ve güvenlik krizi ile Tayvan'ın statüsü de masada. Tayvan, APEC'e teknoloji donanım şirketi Acer'in kurucusunu temsilci olarak gönderiyor.
Singapur'daki Iseas-Yusof Ishak Enstitüsü'nden ekonomist Jayant Menon, Güneydoğu Asya ülkelerinin ABD'ye bağımlılığı azaltacak bir gelecek için başka yerlerde, birbirleriyle ve AB ile anlaşmalar aradığını belirtti. Menon, East Asia Forum'da bu ay yazdığı yazıda, "Süregelen belirsizlik ve her türlü yasal yolla tarife uygulamaya kararlı bir yönetim ortamında, Güneydoğu Asya'nın yeni bir tarife turunu atlatabilmesi daha derin bölgesel entegrasyona ve ABD pazarının ötesinde çeşitlenmeye bağlı" değerlendirmesini yaptı.
Güney Çin Denizi'nde yıllardır süren anlaşma çabalarının bu yılki ASEAN zirvesinde sonuçlanması beklenmiyor; müzakerelerin gelecek yıl, ASEAN dönem başkanlığı Singapur'a geçtiğinde sürmesi öngörülüyor.
