Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan'ın Zafer Günü törenlerine katılmak üzere gittiği Şuşa ziyaretinin dönüşünde, uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı. Erdoğan, uçaktaki söyleşide Türkiye-Azerbaycan ilişkileri, ABD-İran arasındaki gerilim, Rusya-Ukrayna Savaşı, COP31 hazırlıkları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin tanınması ve Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye'nin bölgesel barış ve istikrar için diplomatik girişimlerini sürdüreceğini belirten Erdoğan, Terörsüz Türkiye sürecinde geri dönüş olmayacağını ifade etti.
Terörsüz Türkiye sürecinde gelinen aşama ve Milli Güvenlik Kurulu kararına ilişkin sorular üzerine Erdoğan, sürecin kararlılıkla sürdürüldüğünü vurguladı. Bu konuda kimsenin tereddüt etmemesi ve endişe duymaması gerektiğini söyleyen Erdoğan, "Cumhur İttifakı hem de devlet olarak Terörsüz Türkiye sürecine sadece elimizi değil, aynı zamanda vücudumuzu koyduk" dedi. Milletin ve devletin yarım asrına mal olan terör meselesini çözmek için kararını verdiğini, yol haritasını belirlediğini ve harekete geçtiğini belirten Erdoğan, süreçte geriye dönüş olmayacağını yineledi. Erdoğan, örgütün bütün unsurlarıyla fesih sürecini tamamlamasının, elindeki silahları eksiksiz şekilde teslim etmesinin ve bu durumun devletin ilgili kurumları tarafından somut biçimde tespit ve teyit edilmesinin öncelikli konu olduğunu söyledi.
Sahanın boş olmadığını, her adımın ve her hamlenin devletin ilgili kurumlarınca ve hükümetçe yakından takip edildiğini anlatan Erdoğan, mağaraların belli bir plan dahilinde boşaltıldığını ve bunun aynen devam edeceğini kaydetti. İzleme Komisyonunun kısa sürede kurulacağına inandığını belirten Erdoğan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlığındaki komisyonun çalışmalarını sürdürdüğünü, alt komisyonun da yakında çalışmaya başlayacağını ifade etti. Birilerinin sürecin buraya kadar sorunsuz geleceğini düşünmediğini, ancak kendilerinin çok kararlı bir tutum içinde olduklarını söyleyen Erdoğan, kesin bir tarih vermekten ziyade sürecin sağlıklı, eksiksiz ve geri dönüşü olmayacak şekilde tamamlanmasına odaklandıklarını dile getirdi. Erdoğan, Latincede "Yavaşça acele et." anlamına gelen "Festina lente" sözünü hatırlatarak, dikkatli ama seri hareket ettiklerini ve bir yol kazasına mahal vermek istemediklerini sözlerine ekledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ziyaret kapsamında Hocalı Katliamı şehitlerini andıklarını ve Hankendi'yi ziyaret ederek Türkiye-Azerbaycan dayanışmasını vurguladıklarını ifade etti. Türkiye ve Azerbaycan'ın birbirine kopmaz bağlarla bağlı iki kardeş ülke olduğunun altını çizen Erdoğan, "Fitne odaklarına rağmen iş birliğimizi enerji, ulaştırma ve altyapı başta olmak üzere birçok stratejik alanda mega projelerle taçlandırdık. Atacağımız yeni adımlarla inşallah dayanışmamızı daha da tahkim edeceğiz. Bütün bu hususları İlham kardeşimle yaptığım görüşmede değerlendirdik" dedi.
Karabağ'da yürütülen kalkınma hamlelerine bizzat şahit olduğunu dile getiren Erdoğan, Türkiye olarak azatlığında olduğu gibi Karabağ'ın inkişafı için de ellerinden gelen her türlü desteği verdiklerini belirtti. Türkiye-Azerbaycan Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi ve Fidanlık Tesisi'ni Karabağ'a kazandırmaktan memnuniyet duyduklarını ifade eden Erdoğan, önümüzdeki yıl 40 dersliği, iki laboratuvarı ve kütüphanesiyle örnek bir eser olacak okulun açılışını yapmayı planladıklarını söyledi. "Türkiye ve Azerbaycan olarak bizler sevinçte de kederde de tek yürek, tek bilek olan, her türlü zorluğa birlikte göğüs geren iki kardeş devletiz. Aramızdaki muhabbete, dayanışmaya ve kardeşliğe Allah'ın izniyle kimse gölge düşüremez" diyen Erdoğan, iki ülke arasındaki ilişkilere yönelik spekülasyonlara ilişkin soruyu da yanıtladı.
Erdoğan, Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanların beyhude bir çabanın içerisinde olduğunu belirterek, iki ülke arasında tam bir dayanışma, kader ortaklığı ve kardeşlik hukuku bulunduğunu söyledi. Bölgede ve dünyada Türk'ün güçlü sesini diğer kardeşlerle birlikte yükselteceklerini ve müreffeh geleceği birlikte inşa edeceklerini ifade eden Erdoğan, araya mesafe koymaya çalışanların milletlerin birbirine olan muhabbetini, tarihi bağlarını ve sarsılmaz iradesini hesaba katmadığını dile getirdi. Türkiye ve Azerbaycan'ın bundan sonra da bölgenin huzuru, istikrarı ve refahı için omuz omuza yürümeye devam edeceğini söyleyen Erdoğan, iki ülke arasındaki birlikteliğin birilerini rahatsız ettiğinin bilindiğini vurguladı. "Türkiye, Azerbaycan ve diğer Türk devletlerinin birlikte hareket ettiğinde, hangi adımları atabildiğini görmek için tarihe bakmak yeterlidir" diyen Erdoğan, farklı devletler ve farklı kurumsal yapılar olsa da kardeşlik harcıyla birbirlerine sıkı sıkıya bağlı olduklarını kaydetti. Bu harcın kendilerini ayakta tutan ve güçlü kılan en önemli unsur olduğunu belirten Erdoğan, bu kardeşliğin ortak tarihin, ortak kültürün ve gelecek nesillere bırakılacak büyük mirasın en sağlam teminatlarından biri olduğunu söyledi. Bunu yıpratmadan kendilerini yıkamayacaklarını anlayanların birliği ve beraberliği zedelemeye çalışabileceğini ifade eden Erdoğan, bu tür oyunlara karşı dikkatli olunması, uyanık davranılması, dezenformasyona itibar edilmemesi ve her meselede doğrudan, samimi ve açık iletişim kanallarının işletilmesi gerektiğini dile getirdi.
ABD-İran arasındaki gerilime ilişkin soruyu yanıtlayan Erdoğan, İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlatılmasını ve bölgenin daha fazla istikrarsızlığa sürüklenmesini istemediklerini belirterek, sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesi için Türkiye'nin devreye girmeye hazır olduğunu ifade etti. Konuya ilişkin ABD Başkanı Donald Trump ile görüştüklerini belirten Erdoğan, sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözümünün mümkün olduğunu her fırsatta dile getirdiklerini söyledi. Yeniden olumsuz yönde bir hareketlenmeden söz edilebileceğini belirten Erdoğan, bunu engelleyebilmek için ellerinden geleni yaptıklarını, Amerikan Başkanı Trump'a çekincelerini anlattıklarını ve barış ile diplomasi kapısını açmak için devreye girmeye hazır olduklarını taraflara ilettiklerini kaydetti. Sağduyunun hakim olmasını ve bölge olarak uçurumun kenarından dönmeyi umduklarını belirten Erdoğan, daha fazla çatışmanın bölge için daha fazla kayıptan başka bir anlama gelmediğini, savaşın ortaya çıkardığı faturayı yalnızca çatışan tarafların ödemediğini, Türkiye'den Körfez ülkelerine, Irak'tan Suriye'ye, Avrupa'dan Asya'ya kadar çok geniş bir coğrafyanın bu gelişmelerden etkilendiğini söyledi.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona erdirilmesi ve Abu Dabi'de yapılması beklenen görüşmelere ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, savaşın sona ermesi için yoğun çaba sarf ettiklerini, ABD Başkanı Trump'ın gayretlerini takdirle takip edip desteklediklerini belirtti. Türkiye'nin savaşın başından itibaren çözümden ve barıştan yana tutumunu her türlü tepkiye rağmen gösterdiğini ifade eden Erdoğan, savaşan iki devletle ilişkileri ve temasları sürdürmeleri nedeniyle geçmişte Avrupa'dan gelen tepkileri hatırlattı; yaptırımları delmekle itham eden söylemlerden uyumsuzlukla suçlamaya varıncaya kadar birçok eleştiriyi göğüslediklerini söyledi. "Biz bu meselede adil bir barışın tarafındayız." diyen Erdoğan, hakkaniyetli tavrın isabetinin bugün daha görünür durumda olduğunu kaydetti. Bugün de "artık bu kan durmalı" dediklerini belirten Erdoğan, Türkiye'nin taşın altına elini koyduğunu defalarca kanıtladığını, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bu konuları defalarca konuştuklarını ve yine konuşacaklarını, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile geçtiğimiz hafta konuştuklarını ve yine konuşacaklarını, Trump ile ve Avrupalı liderlerle, konunun tüm taraflarıyla temas halinde olduklarını anlattı. İstanbul'da kurdukları müzakere zemininin, tahıl koridoru girişiminin ve esir takaslarında üstlendikleri rolün Türkiye'nin barış için anahtar konumunu göstermesi bakımından emsalsiz bir örnek olduğunu söyleyen Erdoğan, gerektiğinde yeniden İstanbul'u müzakerelerin merkezi yapmaya ve insan odaklı diplomasiyi tüm enstrümanlarıyla kullanmaya hazır olduklarını ifade etti. Umutlu olduklarını ve barış için çok daha ümitvar olduklarını sözlerine ekledi.
COP31'in Türkiye'nin iklim vizyonunun uluslararası kamuoyuna aktarılması açısından önemli bir platform olacağını vurgulayan Erdoğan, zirvenin Türkiye'nin bu konudaki vizyonunun geniş kitlelerce daha iyi anlaşılacağı bir zemin olacağını söyledi. Hiçbir konuya "-mış gibi" yaklaşmadıklarını, bir soruna eğildiklerinde somut ve sürdürülebilir çözümler üretip yol haritalarını ortaya koyduklarını belirten Erdoğan, iklim sorununun hem bugünün hem de tedbir alınmazsa daha ağırlaşmış haliyle yarının sorunu olduğunu ifade etti. Dünyanın kendilerinin evi olduğunu ve onu kirletmeye hakları olmadığını söyleyen Erdoğan, Antalya'da insanlığın ortak geleceğini güvence altına alacak en somut adımları konuşacaklarını belirtti. COP31'de sadece liderleri bir araya getirmediklerini, konuşmalar yaparak bildiri yayımlamadıklarını, hedeflerinin bu zirveyi somut sonuçların üretildiği, ülkelerin taahhütlerini uygulamaya dönüştürdüğü bir platform haline getirmek olduğunu kaydeden Erdoğan, artık kağıt üzerinde kalacak sözlerin değil harekete geçmenin vakti olduğunu söyledi. İklim adaleti meselesine önem verdiklerini belirten Erdoğan, her alanda farkındalığı artırmaktan yeşil sanayileşmeye, dirençli şehirlerden iklim uygulamalarına birçok başlığın gündemlerinde yer alacağını dile getirdi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin tanınması ve uluslararası alanda desteklenmesine yönelik atılacak adımlara ilişkin soruyu yanıtlayan Erdoğan, Kıbrıs Türk halkını asla yalnız ve çaresiz bırakmayacaklarını, bunu bütün dünyanın böyle bilmesi ve ezberlemesi gerektiğini söyledi. Kıbrıs davasının kendileri için yalnızca bir dış politika meselesi olmadığını belirten Erdoğan, adada iki ayrı halkın, iki ayrı devletin bulunduğu gerçeğinin kabul edilmesi gerektiğini ifade etti. Defalarca denenmiş ve çeşitli oyunlarla her defasında akamete uğramış modellerin zaman ve enerji kaybı olduğunu söyleyen Erdoğan, dost ve kardeş ülkeler başta olmak üzere tüm devletleri Kıbrıs Adası'nda kalıcı barışa destek olmak için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanımaya, onlarla siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet etti. Birleşmiş Milletler kürsüsünden de söylediği gibi Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün tescil edilmesi, maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyonun artık son bulması gerektiğini belirten Erdoğan, yeni dönemde de bu çağrı çerçevesinde adımlar atmaya ve uluslararası platformlarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin yanında durmaya devam edeceklerini kaydetti. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin görünürlüğünü artıracak adımların ve projelerin devam edeceğini söyleyen Erdoğan, Kıbrıs meselesinin adalet yerini buluncaya kadar takip edecekleri bir milli dava olduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçmişte de AK Parti ve Cumhur İttifakı olarak başta 'Terörsüz Türkiye' süreci olmak üzere milletin hayrına olacak hiçbir meselede uzlaşmadan, diyalogdan ve mutabakat arayışından kaçınmadıklarını, bundan sonra da kaçınmayacaklarını belirtmişti. Erdoğan'ın Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in davetine icabetle 8 Kasım 2026'da Karabağ'ı ziyaret edeceği ve ziyaret kapsamında iki liderin ikili görüşme yapacağı daha önce açıklanmıştı.
