Hayatı, Hamas ve Kassam’daki Rolü[1]
Yahya İbrahim Hasan Sinvar, 29 Ekim 1962 tarihinde Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus Mülteci Kampı’nda dünyaya geldi. Sinvar ailesi, oğullarının doğumundan on dört yıl önce, 1948 Nekbe (Büyük Felaket) sürecinde Siyonist çetelerin etnik temizlik politikaları sebebiyle tarihi Aşkelon kentinin Mecdel kasabasından göç etmek zorunda kalmıştı. Aslen dokumacılık ve ticaretle uğraşan, köklü bir direniş geleneğine sahip olan aile Han Yunus’a yerleşti. Çocukluk yılları mülteci kampının zorlu ve mütevazı koşullarında geçti. Henüz 5 yaşındayken şahit olduğu 1967 Nekse (Yenilgi) Savaşı ve işgal altındaki hayat, onun karakterini erken yaşta sertleştirdi. Dedesi Hasan ile birlikte düzenli gittiği Filistin Camii atmosferinde büyüyen Sinvar; Müslüman Kardeşler mensubu hocaların tedrisatından geçti. Seyyid Kutub ve Said Havva'nın eserleriyle tanışarak fikir dünyasını ve direniş bilincini şekillendirdi.
Eğitim hayatına UNRWA okullarında başlayan Sinvar, 1980 yılında Müslüman Kardeşler Cemaati’ne resmen katıldı. Ahmed Numeyr Hamdan ve Dr. Abdülaziz el-Rantisi gibi isimlerin rehberliğinde yetişti. Gençlik yıllarında ailesine destek olmak için inşaat ustalığı yaptı. Bu mesleki deneyim ona ileride örgütlenme, lojistik ve tünel inşası gibi saha çalışmalarında kullanacağı pratik bir zekâ kazandırdı. Gazze İslam Üniversitesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne kaydoldu. İsrail’in yeni üniversite binalarının yapımını yasaklaması üzerine inşaat tecrübesini kullanarak binaların yapımında bilfiil çalıştı. Öğrenci Konseyi Başkanlığı döneminde Ahmed Yasin gözetiminde kurulan İslami Blok lider kadrosunda İsmail Heniyye, Muhammed Dayf, Halid el-Hindi ve Ruhi Müşteha ile birlikte yer aldı. Üniversitede "el-Aidun" (Dönenler) isimli tiyatro topluluğunu kurarak kültür-sanat faaliyetlerini de direnişin bir parçası kıldı.
(Üniversite yıllarından)
1980'lerin ortasında Şeyh Ahmed Yasin’in talimatıyla hareketin güvenlik yapılanmasını kurma görevini üstlendi. Halid el-Hindi ve Ruhi Müşteha ile birlikte, işbirlikçileri tespit etmek ve hareketin güvenliğini sağlamak amacıyla "Mecd" (Cihad ve Davet Örgütü) birimini kurdu. Bu yapı, daha sonra kurulacak İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın istihbarat ve güvenlik temellerini oluşturdu. 1987 Birinci İntifada’sında aktif rol oynayan Sinvar, İntifada’nın başlamasından kısa süre sonra, Ocak 1988’de tutuklandı. İsrail makamlarınca 4 kez müebbet ve ek 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1988-2011 yılları arasında 23 yıl süren hapis hayatı, onun için bir "Yusufiye Medresesi"ne dönüştü. Mükemmel derecede İbranice öğrendi, Siyonist toplumu ve istihbarat doktrinini derinlemesine inceledi. "El-Mecd" kitabını ve yarı otobiyografik "Diken ve Karanfil" romanını hapishanede kaleme alıp dışarı kaçırmayı başardı.
2011 yılında Hamas’ın elindeki İsrailli asker Gilad Şalit’e karşılık yapılan "Vefa el-Ahrar" esir takası anlaşmasıyla serbest bırakıldı. 2012'de Hamas Siyasi Büro üyeliğine seçildi ve askeri kanat ile siyasi kanat arasındaki koordinasyonu üstlendi. 2017 yılında İsmail Heniyye’nin yerine Hamas’ın Gazze’deki Siyasi Büro Başkanı seçildi. Bu görevi süresince "Büyük Dönüş Yürüyüşleri"ni organize etti. Mısır ile ilişkileri geliştirdi ve Gazze’deki tüm direniş gruplarını kapsayan "Ortak Operasyon Odası"nı kurdu. Yıllar süren stratejik bir aldatmaca yürüterek İsrail’e Hamas’ın sadece Gazze’yi yönetmekle ilgilendiği izlenimini verirken arka planda 7 Ekim 2023’teki "Aksa Tufanı" operasyonunu hazırladı.
31 Temmuz 2024’te İsmail Heniyye’nin Tahran’da şehit edilmesinin ardından Hamas’ın Genel Siyasi Büro Başkanlığına seçildi. Savaş süresince cephe hatlarından savaşı bizzat yöneten Sinvar, 16 Ekim 2024 tarihinde Refah’ın Tel es-Sultan bölgesinde işgal güçleriyle girdiği sıcak çatışmada, kolundan ağır yaralanmış halde ve elindeki son cismi üzerindeki drona fırlatarak şehadete ulaştı.
(2011 yılında serbest kaldıktan sonra Gazze'deki konuşması)
Şahsiyeti
Yahya Sinvar’ın ardında bıraktığı miras, sadece askeri ve stratejik hamlelerinden değil; Rabbani adanmışlığı, çelikten iradesi ve zahitçe yaşamından beslenen sarsılmaz şahsiyetinden oluşmaktadır.
Rabbani Duruşu, İbadet Hayatı ve Tevekkülü: Dostlarının ve mücadele arkadaşlarının şahitliğiyle Sinvar, Allah’a olan teslimiyeti ve tevekkülü en üst seviyede yaşayan bir kuldu. Hapishane yılları onun için tam bir halvet ve manevi yükseliş dönemi oldu. Kaldığı koğuş esirler arasında ibadet, huşu ve huzur atmosferinden ötürü "Mekke Odası" olarak anılırdı. Teheccüd namazlarını ve günlük virdlerini aksatmaz, sabah namazından saatler önce kalkarak ibadete dururdu. Karşılaştığı her zorlukta peygamber kıssalarına, özellikle Hz. Musa ve Hz. Nuh’un (a.s.) mücadelesine sığınır, Kur’an-ı Kerim’i sadece okuyan değil hayatına aktaran bir bilinç taşırdı. Vird vakti geldiğinde dünya kelamını keser, yolculuklarda bile sürekli tesbih çekerdi. Düşmanın ölüm tehditlerine karşı Hz. Ali’nin "Hayatta iki gün vardır: Ölümün kaderiniz olmadığı gün ve olduğu gün. İlkinde kimse zarar veremez, ikincisinde kimse kurtaramaz" ilkesiyle hareket ederdi.
Tevazusu, Zahitliği ve Sadeliği: Gençlik yıllarından şehadetine kadar dünyalık makam, ikbal ve lükse değer vermedi. Liderlik makamına seçildiğinde dahi mütevazı yaşamı değiştirmedi. Gazze’deki evi son derece küçük ve mütevazıydı. Yıllarca aynı spor kıyafetlerini giydi. Kişisel ikbal peşinde koşmadı. Hapishanede esir arkadaşlarına kendi elleriyle yemekler pişirir, bayat ekmeklerden tatlılar ve künefeler imal ederek kardeşlerine ikram etmekten büyük zevk alırdı. Başarılarını hiçbir zaman şahsına mal etmez, "Mecd" teşkilatının kuruluşunda bile kendisini sadece "kuruculardan biri" olarak tanımlayarak öne çıkmaktan imtina ederdi.
(Şehit olduğunda Sinvar'ın üzerinden çıkan eşyalar)
İş Ahlakı, Disiplini ve Zaman Hassasiyeti: Sinvar’ın çalışma tarzı adeta kesintisiz bir disiplin ve planlılık örneğiydi. Vaktini en küçük saniyesine kadar hesaplar, bürosundaki kronometre ile görev süresinin her anını dava için değerlendirirdi. Siyasi Büro kararlarını yetkili birimlere devreder ancak süreci milimetrik detaylarla takip ederdi. Kurumsal yapı içinde hata yapılmasına veya kamuoyuna olumsuz yansıyan disiplinsizliklere asla müsamaha göstermez; makamı ve geçmiş hizmeti ne olursa olsun sorumluları kayırmazdı. Bu tavizsiz duruşu, örgüt içinde adeta bir "bağışıklık mekanizması" işlevi görürdü. Aynı zamanda çok yönlü bir üretkenliğe sahipti. Hapishanede kültürel kurslar düzenler, dil öğretir, edebi eserleri tashih eder ve her anı bir arı kovanı gibi üretken kılardı.
Cesareti, Kararlılığı ve Sarsılmaz İradesi: Sorgu odalarındaki işkencelerde direnişin yıkılmaz iradesi oldu. İşgalcilerin merhamet dileme tekliflerini reddederek "Talebim beni öldürmenizdir ki kanım gençlere meşale olsun" haykırışıyla cellatlarını şaşkına çevirdi. 2011 esir takasında Kudüslü esirler kapsama alınmayınca kendi özgürlüğünü riske atarak takası reddetti ve yıllarca hücre hapsinde kalmayı göze aldı. Serbest kalırken uzatılan "bir daha eyleme katılmama" taahhütnamesini elinin tersiyle itti. En son sahnesinde, ağır yaralı halde üzerine gelen Siyonist drona elindeki tahta parçasıyla saldırması, onun "gücünün yettiği son ana kadar teslim olmama" felsefesinin abidevi bir sembolü olarak tarihe kazındı.
(Soldan sağa: Yahya Sinvar, İsmail Heniyye, Hamas'ın mevcut lideri Halil el-Hayye)
Stratejik Zekası, Düşünce Ufku ve Birlik Doktrini: Düşmanı en iyi tanıyan liderlerden biri olan Sinvar, İbraniceyi ve Siyonist toplumun güvenlik doktrinini en ince ayrıntısına kadar öğrendi. Ancak bu birikimi dar kalıplara sıkıştırmadı; farklı dünya görüşlerine ve kitaplara açık durdu. Siyasi alanda "İllâ Vahdet" (Mutlaka Birlik) ilkesini benimseyerek Gazze’deki tüm Filistinli grupları Ortak Operasyon Odası altında birleştirdi. Mezhepçi ve fikri ayrılıkları reddederek Filistin davasını ve Mescid-i Aksa’nın özgürlüğünü her türlü grup çıkarının üstünde tuttu. İran’dan Lübnan Hizbullah’ına ve Yemen’e kadar Direniş Cephesi’yle güçlü ilişkiler kurdu. Batı güçleri tarafından iletilen siyasi tuzağa dönüşebilecek cazip teklifleri ve fonları elinin tersiyle iterek direnişin omurgasını korudu.
Merhameti, Vefası, Aile Hayatı ve Şehadet Mirası: Düşmana karşı çelik gibi sert olan Sinvar, halkına, yetimlere, engellilere ve esir arkadaşlarına karşı sonsuz bir şefkat pınarıydı. Hapishaneden çıktıktan sonra babalık duygusunu bir zafer nişanesi gibi yaşadı. Çocuklarına şefkatli bir geleceğin kapılarını açmak için çabaladı. Yatağında bir hastalıkla ölmektense F-16 füzeleriyle veya cephe hattında şehit olmayı Yüce Allah’tan niyaz etti. Şehadetinden önce kaleme aldığı vasiyetinde ümmete ve Filistin halkına şöyle seslendi: "Silahlarınızı bırakmayın, taşlarınızı atmayın, şehitlerinizi unutmayın ve hakkınız olan hayalden vazgeçmeyin… Dünyadan adalet beklemeyin; adalet siz olun!"(İslami Analiz)
[1] Ozan Hayri Soyer, Gazze’nin Liderleri, Pınar Yay.
