Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar'ın Rohingya azınlığına soykırım uygulayıp uygulamadığına ilişkin kararını Perşembe sabahı Lahey'de açıklayacak. Divanın bugüne kadar hiçbir devleti soykırımdan sorumlu tutmamış olması, kararı uluslararası hukuk açısından öne çıkarıyor.
Dava, Müslüman çoğunluklu Gambiya'nın, Myanmar'ın Rohingyalara yönelik baskısının 1948 tarihli BM Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiği suçlamasına dayanıyor. Divan yargıçları dosyayı yedi yıldır değerlendiriyor. Önceki davalarda temel sorun, bir grubu "kısmen ya da tamamen yok etme niyetiyle" işlenen fiiller olarak tanımlanan suçta "niyetin" nasıl kanıtlanacağı olmuştu.
Rohingya mağdurlarından yüzlercesini temsil eden Legal Action Worldwide (Law) kuruluşunun kurucusu Antonia Mulvey, mahkemenin Myanmar'ı tam olarak sorumlu tutacağı konusunda "ihtiyatlı bir iyimserlik" içinde olduğunu söyledi. Mulvey, hükümetin eylemlerinin grubu yok etmeye yönelik açık girişimleri kanıtlayan "davranış kalıpları" gösterdiğini belirtti. Mulvey'e göre köylere yönelik saldırılar hep aynı biçimde ilerliyordu: sivillere saldırı, köylerin yakılması, kadın ve erkeklerin ayrılması, cinsel şiddet ve kaçanların öldürülmesi.
Mulvey, kararın cinsel şiddeti soykırım fiili olarak nasıl ele aldığına ilişkin bölümünün kritik olacağını söyledi. Ekibinin, askerlerin kadınların cinsel organlarını sakatladığı ve yüzlerini ısırdığına dair ifadeler topladığını aktaran Mulvey, "Evet, cinsel şiddetin grubu yok etme niyetlerini göstermede kritik bir unsur olduğunu söyleriz" dedi.
Myanmar soykırım yaptığını reddediyor ve eylemlerinin isyancıların askeri ayaklanmasını hedef aldığını savunuyor. Ülkede on yıllardır vatandaşlıktan yoksun bırakılan Rohingyalar, Rakhine eyaletindeki Budistlerle yaşanan toplumsal şiddet ortamında artan ayrımcılığa maruz kaldı. Kriz, 2017 yazında bir Rohingya militan grubunun gerilla tarzı saldırılarının ardından Myanmar ordusunun geniş çaplı "temizlik operasyonları" başlatmasıyla zirveye çıktı.
Myanmar'ı soykırımdan sorumlu tutan bir karar, 2016-2017 saldırılarında ordunun başında olan ve 2021'de Aung San Suu Kyi'nin seçilmiş hükümetini deviren darbe ile iç savaşı tetikleyen Min Aung Hlaing üzerindeki uluslararası baskıyı artıracak. Divan kararlarını uygulatma imkânına sahip değil; ancak kararlar geçmişte saygı gördü ve BM Güvenlik Konseyi bunlara güç kazandırabilir.
Karar, Güney Afrika'nın İsrail'in Gazze'deki saldırılarına ilişkin açtığı soykırım davasında yargıçların nasıl bir tutum alabileceğine dair de en güçlü işareti verecek. Bangladeş'te 1 milyondan fazla Rohingya, dünyanın en büyük mülteci yerleşiminde yaşıyor; Myanmar'da kaldığı tahmin edilen Rohingya sayısı ise 600 binin altında.
