Bursa'nın asırlardır ticaret ve kültür hayatına ev sahipliği yapan tarihi çarşıları, Balkanlar'daki Osmanlı mirasının yeniden ayağa kaldırılmasına örnek oluyor. Bu amaçla hazırlanan proje kapsamında Türkiye'ye gelen Kuzey Makedonya heyeti, Ankara'da Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde görüşmeler yaptı. Ardından Bursa'ya geçen heyet, Hanlar Bölgesi ve Tarihi Kapalı Çarşı'da incelemelerde bulundu, bölge esnafıyla bir araya geldi. Heyetin bu temasları, Üsküp'teki çarşının yalnızca fiziki olarak değil, ticari ve sosyal hayatıyla birlikte yeniden canlandırılmasına yönelik çalışmanın ilk adımları olarak öne çıktı.
Üsküp Tarihi Çarşısı'nın geleceği, beraberinde Kuzey Makedonya Cumhuriyeti önceki dönem Başbakan Yardımcısı, iktidar partisinin Genel Başkanı ve Üsküp'ün Çayır Belediye Başkanı İzzet Meciti, Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Strez Süleyman ile önceki dönem Sayıştay Başkanı Naser Ademi'yi taşıyan bir heyetin ziyaretine konu oldu. Ziyarette çarşının geleceği masaya yatırıldı. Yürütülecek çalışmaların temelinde ise tarihi çarşıların yalnızca mimari yapılarının korunması değil, ticari hayatın, esnaf kültürünün ve sosyal dokunun da yaşatılması hedefi yer alıyor. Bu hedef, çarşının geçmişte olduğu gibi bugün de şehrin ticaret ve kültür hayatının nabzını tutmasını sağlamayı amaçlıyor.
Bu hedef doğrultusunda geliştirilen modelin, devlet kurumları, yerel yönetimler, sanayi ve ticaret odaları ile esnaf temsilcilerinin ortak hareket etmesine dayandığı belirtildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİKA ve Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi kurumların yanı sıra Bursa ve Üsküp yerel yönetimlerinin, ticaret kuruluşlarının ve esnaf birliklerinin de projede yer alması planlanıyor. Böylece projenin hem kurumsal hem de yerel düzeyde geniş bir katılımla yürütülmesi öngörülüyor.
Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Strez Süleyman, Bursa ziyaretinde Üsküp Osmanlı Çarşısı'nın yenilenmesi için Türkiye ile iş birliği içinde çalıştıklarını söyledi. Ankara'da Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan ile bir toplantı gerçekleştirdiklerini belirten Süleyman, Üsküp Osmanlı Çarşısı'nın yenilenmesi ve tadilat çalışmalarının başlatılmasına yönelik proje hazırlıklarını görüştüklerini aktardı. Bursa'da da Osmanlı Çarşısı'nın esnafıyla bir araya geldiklerini dile getiren Süleyman, projenin Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, Makedonya Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Bayram Vardar'ın yardımlarıyla güzel bir projeye dönüştürülmesini arzu ettiklerini ifade etti. Süleyman, Üsküp Çarşısı'nı yenilemek amacıyla ziyaretlere başladıklarını, Ocak ayında Kuzey Makedonya'da yeni bir toplantı gerçekleştirileceğini kaydetti. Süleyman, "Buradaki ticari iş birliğini ve kardeş esnaf modelini Üsküp'e taşımak istiyoruz" dedi.
Şehir Plancısı Bayram Vardar ise Bursa ile Üsküp arasındaki tarihi bağların ticaret ve kültür üzerinden bugün de sürdüğünü dile getirdi. Bursa'nın 1326 yılında fethedilmesinin ardından 1391'lerde Üsküp'ün de Osmanlı topraklarına katılmasıyla iki şehir arasında güçlü bir kardeşlik ilişkisi oluştuğunu belirten Vardar, Üsküp Çarşısı'nın temel mimari altyapısı sağlam olsa da restorasyona ve renovasyona ihtiyacı olduğunu ifade etti. Vardar, iki şehrin çarşılarındaki kardeşliğin sürmesini murat ettiklerini söyledi. Bu kardeşliğin yalnızca geçmişte kalmadığını, ticaret ve kültür üzerinden bugün de canlı biçimde devam ettiğini vurguladı.
Vardar, Özel Çarşı Kanunu çerçevesinde kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini kaydetti. Altyapıdan ahşap doğramalara, tabelalardan cephe düzenlemelerine kadar birçok başlıkta Bursa modelinin esas alınacağını dile getiren Vardar, gerçekleştirilen çalıştayın son derece verimli geçtiğini de sözlerine ekledi. Çalıştayda projenin teknik altyapısı ve şehircilik vizyonuna ilişkin değerlendirmelerin de ele alındığı belirtildi.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Bursa Hanlar Bölgesi, yaşayan tarihi çarşı kimliğiyle Üsküp projesinin en önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Vardar, geçmiş yıllarda Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin Bursa Çarşısı'nın her noktasında ciddi çalışmalar gerçekleştirdiğini hatırlatarak, Bursa çarşısındaki deneyimlerin Üsküp'ün merkezindeki çarşıda da yaşatılmak ve uygulanmak istendiğini anlattı. Bu nedenle Bursa çarşısının bugüne gelmesinde emeği olan yaşayan esnaf ve çarşı esnaf liderlerini Üsküp çarşısının esnafıyla buluşturmayı amaçladıklarını söyledi. Vardar, Üsküp çarşısının temel mimari altyapısı sağlam olsa da bakıma ve restorasyona ihtiyacı bulunduğunu, bu bakımın yöntemi, sosyal ve ekonomik etkileri ile mali boyutunun da teknik ve hukuki açıdan ele alınması gerektiğini ifade etti. Heyetin çok kalabalık olduğunu da sözlerine ekleyen Vardar, çarşının daha doğru, sağlıklı ve ticari anlamda nitelikli bir seviyeye ulaştırılması için burada bulunduklarını belirtti. İki şehrin çarşıları arasındaki bu kardeşliğin 600 yıllık bir geçmişe dayandığı vurgulandı.
Hazırlanan master plan kapsamında Üsküp'teki Kurşunlu Han, Sulu Han ve Kapan Han gibi tarihi yapıların kültür, sanat ve kamusal buluşma alanları olarak değerlendirilmesi hedefleniyor. Aynı plan çerçevesinde sokakların tarihi dokusuna uygun hale getirilmesi, tabela, kepenk, çatı ve cephe bütünlüğünün sağlanması, esnaf birlikleri arasında iş birliğinin geliştirilmesi ve usta-çırak geleneğinin güçlendirilmesi de planlanıyor. Bu düzenlemelerle çarşının hem görünüm hem de işleyiş olarak tarihi kimliğine uygun bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi, Ekim 2026'da Tophane'deki Bizans galerilerinde incelemelerde bulunmuş ve restorasyon projesi kapsamında kazı çalışmalarının yeniden başladığını açıklamıştı. Bursa'nın 1326'da fethedilmesinden 65 yıl sonra, 1391'li yıllarda Üsküp'ün de Osmanlı topraklarına katıldığı belirtildi.
