Yaş çay hasadı için yeni bir üretim modeli çağrısı yapan Rize Ticaret Borsası Başkanı Mehmet Erdoğan, motorlu toplamada kesimin bitkinin alt bölümlerine kadar inmesinin çayın kalitesini düşürdüğünü söyledi. Erdoğan’a göre taze yapraklarla birlikte fabrikaya ulaşan kalın saplar ve odunsu parçalar, işleme yükünü ve maliyetleri artırıyor.
1. Motorlu yaş çay hasadı sırasında kesim derinliği
Erdoğan’ın uyarısının odağında, motorlu toplama sırasında bitkinin hangi bölümünün kesildiği var. Yaş çay hasadı sırasında kesim taze sürgünlerin altına indiğinde, fabrikaya gönderilen ürüne kalın saplar ve sert parçalar da karışıyor. Erdoğan, motorlu ekipman kullanılırken işlenmeye uygun yaprak ve filizlerin alınması gerektiğini vurguladı.
ÇAYKUR’un çay bitkisine ilişkin teknik yayınına göre kaliteli yaş çay sürgünü, tepedeki tomurcuk ile hemen altındaki birinci ve ikinci yapraktan oluşuyor. Kurumun «iki buçuk yaprak» olarak adlandırdığı bu sürgün, çaya tat ve koku kazandıran bileşenler açısından öne çıkıyor. Uygun sürgünlerin toplanması ve doğru yöntemle işlenmesi, kuru çayın niteliğini etkiliyor.
Bu ölçü, Erdoğan’ın derin kesim uyarısının sahadaki karşılığını gösteriyor. Bir kesimde daha çok bitki parçası toplamak, işlenmeye uygun taze yaprak miktarını aynı oranda artırmıyor. Hasatta sürgünlerin seçilmesi, üreticinin fabrika teslimine hazırladığı ürünün niteliği açısından belirleyici.
2. Bahçede başlayan kalite sorunu fabrikaya taşınıyor
Erdoğan, standartlara uygun yapılmayan kesimin fabrikalara ek yük getirdiğini belirtti. Kalın saplar ve odunsu parçalar çuvala taze yapraklarla birlikte girdiğinde, bu karışım üretim hattına kadar taşınıyor. Erdoğan’a göre bu durum hem sanayicinin işleme maliyetlerine hem de son ürünün kalitesine yansıyor.
Hasattan sonraki taşıma koşulları da işleme kalitesi açısından önem taşıyor. ÇAYKUR’un teknik ders notları, işlenmeye uygun yaprakların benzer tazelikte olmasına dikkat çekiyor. Kurum, toplanan yaprakların uzun süre güneşte bırakılmasının yaprakta istenmeyen değişimleri erkene çekebileceğini belirtiyor. Bu nedenle kesimle başlayan kalite kontrolü, yaprak alım noktasına ulaştırılana kadar sürüyor.
Yaş çay hasadı ile alım takviminin uyumu da üretim sürecinin parçası. ÇAYKUR, 2026 ikinci sürgün dönemine ilişkin duyurusunda, makineli toplamanın yaygınlaşmasıyla hasadın kontrollü yürütülmesinin önemini vurguladı. Kurum, günlük alım limitleri ile randevu düzeninin takip edilmesini de istedi. Bu duyuru, üreticinin hasat hızını teslim planıyla birlikte değerlendirmesi gerektiğine işaret ediyor.
ÇAYKUR’un alım duyurularında belirtilen tarihler, bu planlamanın sezon boyunca nasıl değiştiğini gösteriyor. Kurum, 2026 üçüncü sürgün duyurusunda, 8 Temmuz’da başlayan ikinci sürgün alımının 28 Ağustos’ta biteceğini, üçüncü sürgün alımının ise 1 Eylül’de başlayacağını açıkladı. ÇAYKUR, geç olgunlaşan bölgelerdeki üreticiler için ikinci sürgünde alımları geniş bir zamana yaymaya çalıştığını da bildirdi. Bahçedeki olgunlaşma ile alım takvimi arasındaki bu ilişki, toplama kararının neden yalnızca ekipmanın hızına göre verilemeyeceğini gösteriyor.
Rize’de hasadın kıyıdan daha yüksek kesimlere doğru nasıl ilerlediğini ve sürgün dönemlerini Rize’de çay hasadı takvimi haberimizde ele aldık.
3. Yeni model çağrısında üretici ve sanayiciye ortak sorumluluk
Erdoğan, yaş çay hasadı için yeni model arayışında mevcut toplama alışkanlıklarının gözden geçirilmesini istedi. Rize Ticaret Borsası Başkanı’nın açıklamasında önerinin merkezinde, bahçedeki kesimden fabrikadaki işlemeye kadar ortak bir kalite anlayışı yer alıyor. Erdoğan, üreticilerin ve sanayicilerin bu süreçte sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Üretici açısından bu tartışma, hasada hazır sürgünleri seçmek ve kesim derinliğini buna göre ayarlamakla başlıyor. Fabrika açısından ise işlenecek yaprağın niteliği, hasatta yapılan bu tercihle doğrudan bağlantılı. Alım sırasında kaliteye ilişkin ölçütlerin üreticiye açık biçimde aktarılması, bahçedeki uygulamayla fabrikanın beklentisini buluşturabilir.
Erdoğan’ın açıklamasında yeni modelin uygulama takvimi veya bağlayıcı kuralları yer almadı. Çağrının somut dayanağını, motorlu kesimde taze sürgünlerin korunması ve işlenmeye uygun olmayan parçaların ürüne karışmasının önlenmesi oluşturuyor. Erdoğan, yanlış hasadın üreticinin emeğine ve Türk çayının geleceğine zarar verdiğini belirterek kaliteyi ortak bir öncelik olarak ele alma çağrısını yineledi.
Yaş çay hasadı hakkında sık sorulan sorular
İki buçuk yaprak ne demek?
ÇAYKUR bu adlandırmayı, tepe tomurcuğu ile onun altındaki ilk iki yapraktan oluşan taze sürgün için kullanıyor. Sürgünün bu bölümü çayın tat ve aromasına katkı sağlayan bileşenler bakımından önem taşıyor.
Motorlu toplamada kesim neden önemli?
Kesim taze sürgünlerin altına indiğinde ürünün içine kalın sap ve odunsu parçalar girebiliyor. Erdoğan, bu parçaların fabrikaya ulaşmasının işleme maliyetini artırdığını ve ürün kalitesini olumsuz etkilediğini belirtiyor.
