Sonbaharda başlayan ve rekolteye göre ocak sonuna kadar süren hasadın ardından bahçelerden toplanan zeytinler fabrikalara getiriliyor. Burada sıkım işlemi gerçekleştirilerek zeytinyağı elde ediliyor. Geriye kalan ve "zeytin hamuru" olarak adlandırılan posa ise işlenmek üzere pirina fabrikalarına gönderiliyor. Böylece zeytin, hasattan sonraki ilk işlem aşamasında dahi atık bırakmadan değerlendirilmiş oluyor.
Pirina fabrikalarında posa, bantlar yardımıyla yaklaşık 1000 derece ısıda dönen silindir fırınlarda kurutuluyor. Ardından kazanlarda "hekzen" adı verilen kimyasallarla damıtılıyor. Bu süreç sonucunda pirinadan ayrılan yağların bir kısmı rafine edilerek yemeklik yağa dönüştürülüyor, bir kısmı da sabun yapımında kullanılıyor. Yağı tamamen alınan posa ise preslenerek enerji santrallerinde, sobalarda ve kaloriferlerde yakıt olarak değerlendiriliyor. Elde edilen pirina yağları iç piyasa tüketiminin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada başta olmak üzere pek çok ülkeye ihraç ediliyor.
Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin hiçbir parçasının israf edilmediğine dikkati çekti. Zeytinin çevreci bir ürün olduğunu vurgulayan Kıvrak, yağın, meyvenin, yaprakların ve posanın ayrı ayrı değerlendirildiğini söyledi. Tesislerde neminden arındırılan ve hekzan maddesiyle yağı alınan pirinanın gübre ve yakıt sanayisine ciddi katkı sağladığını belirten Kıvrak, karasuyun dahi buharlaştırılması veya değerlendirilmesinin mümkün olduğunu ifade etti. Kıvrak, doğru yöntemlerle toplanan zeytinden natürel sızma elde edildikten sonra kalan pirina yağının, özellikle rafine edildikten sonra yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabileceğini kaydetti.
Edremit Körfezi'nde faaliyet gösteren bir pirina işleme tesisinin müdürü Keskin Aral ise üretim süreçlerine ilişkin bilgiler verdi. Dekantörlerden geçen pirinanın içinden belli miktarda yağ ve su alındığını, nem oranının yüzde 50-55 seviyesine getirildiğini anlatan Aral, kurutma ocaklarından geçen pirinanın nem oranının yüzde 7-8'e düşürüldüğünü, ardından ekstraksiyon sisteminde 7-8 saat boyunca hekzanla işlem gördüğünü söyledi. Aral, yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ettiklerini belirtti. Yağları asit derecelerine göre ayırdıklarını dile getiren Aral, uygun olanların rafinasyon işlemine alınarak yemeklik ve kızartmalık yağ haline getirildiğini, yüksek asitli yağların ise sabun üretiminde değerlendirildiğini ifade etti. Aral, ürünlerinin iç pazarın yanı sıra Amerika ve Kanada başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç edildiğini sözlerine ekledi.
