Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın verilerine göre, merkezi yönetim bütçesi Haziran ayında 114,2 milyar lira fazla verdi. Bu durum, yılın ilk altı ayındaki bütçe giderleri ile gelirleri arasındaki farkın ortaya çıkardığı tabloyu da etkiledi. Haziran ayı itibarıyla toplam bütçe giderleri 8 trilyon 730,2 milyar lira, bütçe gelirleri ise 7 trilyon 787,3 milyar lira seviyesinde kayıtlara geçerken, bütçe açığı 942,8 milyar liraya ulaştı. Özellikle hükümetin emeklilere yönelik yaptığı taahhütlerin maliyetleri de bütçeden kaynağı etkiliyor. 5,1 milyon emeklinin en düşük aylığı, 2026 yılının ikinci yarısında merkezi bütçeye yaklaşık 79 milyar lira ek mali yük getirecek şekilde artış gösterdi.
Bütçe Giderleri ve Faiz Harcamaları
Yılın ilk altı ayında faiz ödemeleri için yapılan harcamalar dikkat çekici bir boyuta ulaştı. Kamu kaynaklarının 1 trilyon 464 milyar liralık kısmı faize aktarıldı. Toplam bütçe gelirlerinin yüzde 19'u yalnızca faiz ödemelerine harcandı. Faiz giderleri, kamu hizmetlerine ayrılan bütçelerin önüne geçerek, sosyal güvenlik ve diğer sosyal yardımlaşma harcamalarının bile gerisinde kaldı. Özellikle Haziran ayı itibarıyla, sağlık hizmetleri için 779,3 milyar lira, eğitim hizmetleri için 1 trilyon 220 milyar lira ve sosyal güvenlik harcamaları için 1 trilyon 409 milyar liradan fazla harcama yapılmış olmasına rağmen, bu rakamlar faize aktarılan tutarların oldukça altında kalmıştır.
Artan Vergi Yükü
Ocak-Haziran dönemi itibarıyla Türkiye genelinde vergi gelirleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39 oranında bir artış göstererek 6 trilyon 619,7 milyar lira seviyesine yükseldi. İlk altı ayda toplanan vergi gelirlerinin yüzde 43,76'sı, KDV ve özel tüketim vergisinden oluştu. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 59,30, dolaysız vergilerin payı ise yüzde 40,70 olarak belirlendi. Gelir vergisi tahsilatları 1 trilyon 785 milyar lira olarak kaydedilirken, bu miktarın büyük çoğunluğunun, ücretlerden alınan stopaj vergisi olduğu görülüyor. Ocak-Haziran döneminde, tahsil edilen gelir vergisinin yüzde 91,52'si bu yolla elde edilmiştir.
Kira Giderlerinde Artış
Hükümet tarafında yapılan harcamalarda israf endişeleri devam ediyor. Kamunun kira giderleri, Ocak-Haziran 2023 döneminde 16 milyar 158 milyon lira tutarına ulaşarak, geçen yılın aynı dönemindeki 12 milyar 310 milyon liranın üstünde kaydedildi. Kamunun taşınmaz satışları sonucunda kiracı pozisyonuna düştüğü göz önüne alındığında, hizmet bina kiralama için harcanan kaynaklar artmaya devam ediyor. Geçen yılın ilk altı ayında 1 milyar 693 milyon lira olan hizmet binası kiralama harcaması bu yıl 2 milyar 526 milyon liraya yükseldi. Kamunun toplam kira giderinin yüzde 30'unu taşıt ve uçak kiraları oluştururken, taşıt kiralama gelecek yıl ilk yarısında 2 milyar 927 milyon lira, havacılık araçlarına ise 1 milyar 921 milyon lira harcandı.
Gizli Harcamalarda Artış
Cumhurbaşkanlığı'nın yönetimindeki harcamalar oldukça dikkat çekici. Ocak-Haziran dönemindeki gizli hizmet giderleri, 9 milyar 989 milyon lira olarak hesaplanmış ve geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında, bu miktar 6 milyar 150 milyon lira olarak kaydedilmişti. Ayrıca, kamunun konuk ağırlama ve organizasyon harcamaları için kullandığı "Temsil ve Tanıtma" kalemi altında altı ayda 1 milyar 35 milyon lira harcama yapıldı. Özellikle Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nın 2026 yılının ilk altı ayında toplam harcaması 8 milyar 486 milyon 566 bin lira oldu ki bu da dakikada yaklaşık 32 bin 293 lira gibi bir rakama denk geliyor. Başka bir deyişle, gündelik harcamalar, asgari ücretin önemli bir kısmını yutmaya başladı.
