Çocuk ve gençleri dijital dünyanın risklerinden korumayı amaçlayan yeni sosyal medya yasasıyla birlikte 15 yaş sınırı gündemdeki yerini koruyor. Sakarya Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Sümeyye Derin, ergenlik döneminde beyin gelişiminin henüz tamamlanmamış olmasının gençleri sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı daha savunmasız hale getirdiğini belirtti. Derin, insan beyin gelişiminin 25 ila 30 yaşına kadar devam ettiğini, bu süreçte mantıklı karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu olan prefrontal korteksin gelişimini sürdürürken duygusal ve tepkisel süreçleri yöneten limbik sistemin daha baskın çalıştığını kaydetti.
Özellikle 15 yaşın bu açıdan kritik bir eşik olduğuna dikkat çeken Derin, gençlerin bu dönemde sağlıklı karar verme ve eleştirel düşünme becerilerinde zorlandıklarını ifade etti. Sağlıklı karar vermeye yarayan prefrontal korteksin bu yaşlarda yeteri kadar gelişmediğini dile getiren Derin, "Özellikle beyin gelişimi açısından bu sürece bakmakta fayda var. Bizlerin çocukluktan itibaren 25 yaşa kadar beynimizin gelişimi devam ediyor. Hatta bazı kaynaklar bunun 30’a kadar sürdüğünü söylüyor. Bu nokta 15 yaşta henüz limbik sistem daha aktif, yani duygular, düşünme, sağlıklı karar verme sistem dediğimiz prefrontal korteksin gelişimi ise hala devam etme sürecinde. Bu noktada sağlıklı karar verme dürtüleri kontrol edebilme eleştirel düşünebilme gibi becerileri henüz prefrontal korteks henüz bu yaşta gelişmediği için maalesef yeterli düzeyde gerçekleştiremiyorlar" dedi.
Uzun süre sosyal medya kullanan bireylerin dikkat dağınıklığı ve odaklanamama sorunları yaşadığına değinen Derin, sosyal medyadaki hızlı içeriklerin dikkatin sürdürülmesini zorlaştırdığını belirtti. Sosyal medya içeriğine ve o ortama bakıldığında dikkatin yönlendirilmesi ve sürdürülmesi açısından çok hızlı içerikler bulunduğunu, bunların dikkatin sürdürülmesi konusunda oldukça zorlayıcı bir ortam sunduğunu ifade eden Derin, bu hızlı dikkat dağıtan ortamda gündelik yaşamın oradan çok farklı, daha yavaş işleyen ve odaklanmayı gerektiren faaliyetlerden oluştuğunu anlattı.
Gündelik yaşamın sosyal medyaya göre daha yavaş işlediğini ve odaklanma gerektirdiğini anlatan Derin, özellikle 15 yaş ve öncesindeki çocukların öğrenme sürecinde olduğunu hatırlattı. Satranç öğrenmek, problem çözmek ve enstrüman çalmayı öğrenmek gibi faaliyetlerin odaklanma ve uzun süreli çaba gerektirdiğini ifade eden Derin, çocukların bu konularda sosyal medyanın olumsuz etkilerine maruz kalabildiğini söyledi.
Sosyal medyada çocukların karşılaştığı negatif durumlara karşı ebeveynlerin yargılayıcı yaklaşmaması gerektiğini vurgulayan Derin, bir tacizle karşılaşan çocuğun bunu ebeveyniyle paylaşması durumunda eleştirel bir tutumun çocuğu hayal kırıklığına uğratacağını ve kendini güvende hissetmeyeceğini dile getirdi. Derin, ebeveynlerin ekran görüntüsü alması, gerekirse hukuki yollara başvurması, çocuğunu bilgilendirmesi ve duygularını anlayan bir tavır sergilemesinin önemli olduğunu kaydetti.
Teknolojinin içine doğan ve internetle büyüyen çocukların günün çoğunu sosyal medyayla geçirdiğini belirten Derin, ebeveynlerin sosyal medyanın çocuğun dünyasında hangi psikolojik ihtiyaçları karşıladığını gözlemlemesi gerektiğini söyledi. Sosyal medyanın arkadaşlık kurulan, eğlenilen ve gündemin takip edildiği bir alan olduğunu hatırlatan Derin, ebeveynlerin çocukların ilgi alanlarını ve yeteneklerini yakından gözlemleyerek onları bu doğrultudaki faaliyetlere yönlendirmesinin önem arz ettiğini ifade etti.
